612 bài viết
Dây lõi tiền là vị thuốc dân gian chứa nhiều hoạt chất alkaloid có hoạt tính sinh học mạnh. Việc tự ý đun uống quá liều hoặc dùng dược liệu không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, tổn thương thần kinh và tiêu hóa. Người bệnh chỉ nên sử dụng lượng vừa phải theo chỉ định của bác sĩ y học cổ truyền.
Hạt cây dây cám (*Sarcolobus globosus*) từ lâu được dùng làm bả diệt chuột nhờ độc tính cực mạnh. Các nghiên cứu chỉ ra dịch chiết glycoside và rotenoid trong cây ức chế dẫn truyền thần kinh - cơ, làm tê liệt cơ hoành dẫn đến suy hô hấp và tử vong nhanh chóng ở loài gặm nhấm.
Nhiều người truyền tai nhau cách giã nát lá dây bánh nem đắp lên vết rách da hay côn trùng cắn để cầm máu, tiêu sưng. Dù dịch chiết thảo dược này có hoạt tính sinh học trong phòng thí nghiệm, việc đắp lá tươi trực tiếp lại mang nguy cơ nhiễm trùng, hoại tử mô nghiêm trọng.
Chìa vôi 4 cạnh (*Cissus quadrangularis*) và chìa vôi Việt Nam (*Cissus repens*) là hai loài hoàn toàn khác nhau. Các bằng chứng khoa học quốc tế về liền xương, chống béo phì hay ức chế tế bào ung thư đều thuộc về chìa vôi 4 cạnh, người dân tránh đánh đồng để không dùng sai dược liệu.
Dây chè (*Vernonia andersoni*) thuộc họ Cúc và chè dây (*Ampelopsis cantoniensis*) thuộc họ Nho là hai loài thảo dược hoàn toàn khác nhau. Việc nhầm lẫn tên gọi dễ dẫn đến sử dụng sai mục đích, trong khi các hoạt tính sinh học từ chi *Vernonia* chủ yếu mới dừng lại ở nghiên cứu thực nghiệm tiền lâm sàng.
Dây bá và tiêu lốt đều là dược liệu cay ấm hỗ trợ hô hấp, nhưng tiêu lốt thiên về làm ấm phế và giảm ho do lạnh, còn dây bá giúp hành khí và tống xuất đờm bít tắc. Do thiếu dữ liệu lâm sàng hiện đại, người bệnh chỉ nên dùng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Các nghiên cứu thực nghiệm xác nhận vỏ rễ dâu tằm (tang bạch bì) chứa các hoạt chất có khả năng giảm viêm đường hô hấp, ức chế chất gây viêm và dị ứng trên mô hình động vật. Tuy nhiên, dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế và cần được sử dụng thận trọng.
Dân gian thường dùng dây mỏ quạ để chữa ho và viêm phế quản, song khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận chiết xuất loài cây này có hoạt tính chống viêm, giảm đau trên động vật thí nghiệm. Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh thảo dược này giúp long đờm hay cắt cơn co thắt phế quản.
Dân gian lưu truyền dây vằng trắng có thể trị dứt điểm đau nhức xương khớp, tê thấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay cho thấy các hoạt chất trong dược liệu chỉ mới bước đầu thể hiện tác dụng kháng viêm, giảm tổn thương sụn trên mô hình động vật thí nghiệm, chưa đủ bằng chứng lâm sàng xác thực trên người.
Dây chìa vôi Việt Nam và Cissus quadrangularis là hai loài thực vật khác nhau. Hầu hết các bằng chứng khoa học quốc tế về khả năng thúc đẩy lành xương, khoáng hóa nguyên bào xương đều được thực hiện trên cây Cissus quadrangularis, chứ không thể suy diễn hay đánh đồng hoàn toàn cho dây chìa vôi thông thường.
Dâm dương hoắc là thảo dược chứa flavonoid icariin, trong khi nhung hươu là mô sừng động vật giàu yếu tố tăng trưởng và hormone nội sinh. Nghiên cứu sinh học cho thấy nhung hươu chứa tỷ lệ estradiol mô cao hơn testosterone, khác biệt hoàn toàn với thảo dược và hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chữa khỏi yếu sinh lý.
Quả dành dành núi từ lâu được dân gian dùng để thoái hoàng, trị chứng vàng da. Các nghiên cứu tiền lâm sàng hiện đại trên động vật xác nhận thảo dược này có tác dụng kích thích tiết mật và cải thiện ứ mật. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa khỏi bệnh vàng da ở người.