1580 bài viết
Sầu đâu rừng chứa nhóm quassinoid có khả năng ức chế mạnh ký sinh trùng sốt rét *Plasmodium falciparum* kháng thuốc ở nồng độ cực nhỏ. Tuy nhiên, do các hoạt chất này mang độc tính tế bào cao và khoảng an toàn hẹp, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu để chữa bệnh thay thế thuốc y tế.
Nhiều người truyền tai nhau dùng sơn đậu căn để chữa dứt điểm viêm amidan nhằm tránh dùng kháng sinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy tác dụng kháng viêm của thảo dược này mới dừng ở mức tiền lâm sàng, trong khi độc tính gây tổn thương gan, suy hô hấp và tổn thương não ở trẻ nhỏ lại rất đáng báo động.
Cây sóng rắn được lưu truyền trong dân gian với tác dụng hỗ trợ điều trị đái tháo đường, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, ức chế men tiêu hóa đường in vitro và thử nghiệm hạ đường huyết trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Sơn từ cô chính thống trong dược điển bắt nguồn từ cả hai loài lan *Pleione bulbocodioides* và *Cremastra appendiculata*. Khoa học hiện đại chứng minh mỗi loài đều chứa các hoạt chất stilbenoid, phenanthrene và glycoside giá trị riêng, do đó không có loài nào tốt nhất tuyệt đối mà chất lượng phụ thuộc vào quy chuẩn kiểm nghiệm hoạt chất.
Cây sóng rắn được dân gian dùng trị sâu răng nhờ chứa hoạt chất lupinifolin có khả năng tiêu diệt vi khuẩn *Streptococcus mutans* hiệu quả trong ống nghiệm. Dù vậy, thảo dược này tiềm ẩn độc tính tế bào và chưa có thử nghiệm an toàn trên người, do đó người dân không nên tự ý sử dụng.
Nhiều bài thuốc dân gian dùng sơn dịch để trị viêm sưng, rắn cắn hay đau nhức, nhưng y học hiện đại đã chứng minh thảo dược này chứa axit aristolochic cực độc. Hoạt chất này trực tiếp gây viêm thận kẽ xơ hóa mạn tính, thúc đẩy suy thận không thể hồi phục và làm tăng nguy cơ ung thư đường tiết niệu nghiêm trọng.
Sulforaphane trong súp lơ được chứng minh có khả năng ức chế khối u ấn tượng trong phòng thí nghiệm và trên động vật. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng trên người hiện vẫn có quy mô nhỏ, tập trung đo lường dấu ấn sinh học thay vì xác nhận khả năng ngăn ngừa hoặc điều trị ung thư dứt điểm.
Quả sâu đông (lộ lộ thông) từ lâu được dùng trong dân gian để chữa đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng trên chuột và tế bào trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy sơn thù du chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và giảm hấp thu đường. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay mới chỉ được ghi nhận trên chuột và tế bào nuôi cấy, bằng chứng lâm sàng trên người còn rất hạn chế, người bệnh không thể dùng thay thuốc điều trị.
Sơn cúc hai hoa (Leucas biflora) chứa axit ursolic và axit oleanolic với khả năng ức chế enzyme phân giải tinh bột trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, không có bằng chứng chữa bệnh và tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Sâm tố nữ (Pueraria mirifica) được quảng bá rộng rãi giúp giảm bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm thời kỳ tiền mãn kinh. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay còn rất hạn chế: chỉ có thử nghiệm sơ bộ quy mô nhỏ ghi nhận giảm thang điểm khó chịu, trong khi dữ liệu đối chứng giả dược cho triệu chứng vận mạch vẫn chưa đầy đủ.
Các hợp chất sesquiterpenoid từ rễ và thân cây sói Nhật (*Chloranthus japonicus*) đã được khoa học chứng minh có hoạt tính kháng viêm mạnh mẽ trên tế bào và động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, do đó người dân tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu thô để trị bệnh.