1580 bài viết
Sâm rừng (*Boerhavia repens*) được đồn thổi như vị thuốc đại bổ, nhưng bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở thử nghiệm ống nghiệm về khả năng chống oxy hóa, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh công dụng chữa bệnh hay bồi bổ sức khỏe.
Vỏ rễ sòi trắng được dân gian truyền miệng là vị thuốc xổ giúp trị phù thũng, nhưng y học hiện đại cảnh báo nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng. Thảo dược này chứa các độc chất gây kích ứng đường tiêu hóa dữ dội và hoàn toàn thiếu bằng chứng lâm sàng về hiệu quả lợi tiểu an toàn.
Sâm xuyên đá được đồn thổi có khả năng giải độc và bảo vệ gan vượt trội, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa mạnh trong ống nghiệm từ chiết xuất rễ cây, chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả bảo vệ tế bào gan trên người.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sâm đất giúp lợi tiểu và bổ thận. Bằng chứng khoa học tiền lâm sàng cho thấy thảo dược này chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào thận ở động vật, nhưng hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô trên người để khẳng định tác dụng chữa bệnh.
Cantharidin, hoạt chất tự nhiên từ sâu ban miêu, đã được y học hiện đại chuẩn hóa thành thuốc bôi ngoài da để trị u mềm lây và mụn cóc. Dù mang lại hiệu quả làm sạch tổn thương rõ rệt qua các thử nghiệm lâm sàng, độc tính gây phồng rộp khiến hoạt chất này bắt buộc phải do nhân viên y tế thao tác, tuyệt đối không tự điều chế tại nhà.
Sâm vũ diệp (*Panax japonicus* var. *bipinnatifidus*) được biết đến là thảo dược giàu saponin, nhưng hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả giảm viêm trên người. Các dữ liệu kháng viêm mới chỉ ghi nhận trên tế bào và chuột từ các loài cùng chi như Tam thất, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc.
Sâm Ô Linh thường được ca ngợi là giải pháp vàng giúp an thần, ngủ ngon tự nhiên. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng mù đôi đối chứng cho thấy chế phẩm từ dược liệu này chỉ cải thiện giấc ngủ tương đương với giả dược, dù có khả năng bảo vệ thần kinh và dung nạp tốt.
Sâm Ngọc Linh chứa hàm lượng cao hoạt chất majonoside-R2, được chứng minh trên động vật giúp giảm loét dạ dày, phục hồi giấc ngủ và kháng viêm khi căng thẳng. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu dừng ở phòng thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng đầy đủ khẳng định hiệu quả giảm stress trên người.
Nhiều lời đồn cho rằng sâm bòng bong giúp tăng cường sinh lý nam và bổ thận tráng dương. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính chống viêm, chống oxy hóa và bảo vệ gan trên động vật, hoàn toàn không có bằng chứng nào xác nhận thảo dược này giúp cải thiện sinh lý phái mạnh.
Nghiên cứu khoa học xác nhận cây Sâm Bòi Vịt (*Galeola nudifolia*) tại Việt Nam chứa dẫn xuất phenolic mới galeomalate A cùng 5 hợp chất liên quan, có khả năng ức chế enzyme acetylcholinesterase trong phòng thí nghiệm, mở ra tiềm năng nghiên cứu hoạt chất hỗ trợ nhận thức nhưng chưa có thử nghiệm trên người.
Chất nhầy trong củ sâm Bố Chính thường được truyền miệng là bài thuốc tự nhiên bảo vệ dạ dày. Dù y học cổ truyền ghi nhận dùng trị đau dạ dày và các loài cùng chi chứa polysaccharides chống viêm, dữ liệu tiền lâm sàng trực tiếp trên niêm mạc dạ dày của sâm Bố Chính hiện còn rất hạn chế.
Sâm Siberia thường được quảng cáo giúp phục hồi sinh lực và xua tan kiệt sức, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hiệu quả trên người còn nhiều mâu thuẫn. Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận thảo dược này đóng góp rất ít vào việc giảm mệt mỏi mạn tính so với các liệu pháp quản lý căng thẳng.