1580 bài viết
Rễ sậy thường được truyền tai với công dụng thanh nhiệt, lợi tiểu trong dân gian. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện đại mới chỉ bước đầu phát hiện một số alkaloid hạ sốt và hoạt tính chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm; dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người hiện vẫn còn rất hạn chế.
Cây tai mèo (*Leonurus cardiaca*) và ích mẫu (*Leonurus japonicus*) cùng thuộc chi *Leonurus* nhưng khác biệt về hình thái và hoạt chất. Nghiên cứu khoa học cho thấy các hợp chất trong thảo dược tạo ra cơ chế tác động hai chiều: vừa kích thích co bóp, vừa làm thư giãn cơ trơn tử cung, giúp điều hòa kinh nguyệt hiệu quả nếu dùng đúng cách.
Chiết xuất cây sam biển (*Trianthema portulacastrum*) bước đầu cho thấy khả năng ức chế enzyme tiêu hóa alpha-glucosidase trong ống nghiệm, nhưng hoạt tính còn khiêm tốn. Hiện tại chưa có nghiên cứu nào trên người chứng minh hiệu quả hạ đường huyết, người bệnh tiểu đường tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thuốc điều trị.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất từ cây tai mèo có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết và cải thiện mỡ máu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa đầy đủ, đặc biệt dược liệu này có thể làm giảm hấp thu thuốc trị tiểu đường metformin khi dùng chung.
Nhiều người xem sâm cau đỏ như thần dược bổ thận tráng dương tức thì, nhưng khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận tiềm năng bảo vệ cơ quan sinh sản của chiết xuất thảo dược này trên mô hình động vật thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả trên cơ thể người.
Chiết xuất cây sam biển thể hiện tác dụng giảm đau và kháng viêm vượt trội trên mô hình động vật qua cơ chế điều hòa tín hiệu NF-kappaB, COX-2 và Nrf2. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở mức tiền lâm sàng và thảo dược này tiềm ẩn độc tính gây sảy thai nếu dùng sai cách.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy cây sam biển có tiềm năng bảo vệ gan trước hóa chất, rượu và độc tố vi nấm nhờ hoạt tính chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người quy mô lớn hiện vẫn chưa được xác lập.
Các nghiên cứu ống nghiệm cho thấy hoạt chất acridone alkaloid từ rễ và cành quýt gai có tiềm năng ức chế tế bào u và chống oxy hóa. Tuy nhiên, dữ liệu này chưa từng được thử nghiệm lâm sàng trên người, tuyệt đối không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cây hàm ếch được nhiều người truyền tai giúp hạ axit uric và hỗ trợ trị gút. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu mới dừng lại ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm hoặc trên động vật. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị khi chưa có tham vấn y khoa.
Cây quýt gai từ lâu được dân gian dùng trị ho, viêm họng nhờ kinh nghiệm truyền miệng. Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận chiết xuất từ vỏ và rễ loài cây này có khả năng kháng viêm in vitro rõ rệt, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn còn thiếu.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất lá lụa (*Cynometra ramiflora*) có hoạt tính sinh học, nhưng tác dụng ức chế vi khuẩn trong phòng thí nghiệm chỉ ở mức yếu. Lời đồn dân gian về khả năng trị bách bệnh ngoài da của loại lá này vượt quá bằng chứng thực tế, người dùng cần cẩn trọng để tránh nhiễm trùng.
Lá huyết dụ từ lâu được dân gian dùng để cầm máu, nhưng khoa học hiện đại mới chỉ xác định các hoạt chất sinh học, khả năng kháng khuẩn và độc tính tế bào in vitro. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả đông máu, người dân không nên tự ý đắp lá tươi lên vết thương.