1580 bài viết
Cây la được dân gian dùng chữa viêm khớp, nhưng khoa học hiện đại mới dừng ở thử nghiệm ức chế viêm trên tế bào và mô hình máy tính. Do hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn độc tính alkaloid steroid từ chi họ Cà, người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Cây men (thạch hương nhu) được dân gian dùng trị cảm sốt, nhưng khoa học chứng minh tới đâu? Nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận tinh dầu cây men có khả năng ức chế virus cúm A, giảm viêm phổi và hạ sốt, song vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ y khoa.
Nước đun cây cứt lợn từ lâu được lưu truyền giúp làm sạch gàu và giảm ngứa da đầu. Các nghiên cứu in vitro xác nhận tinh dầu loài cây này có khả năng kháng khuẩn, ức chế nấm sợi và nấm men. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp trên nấm gây gàu *Malassezia* ở người vẫn còn thiếu.
Rễ cây khổ sâm được dân gian dùng trị ngứa phụ khoa, nhưng bằng chứng khoa học hiện chỉ ghi nhận dạng viên đặt chiết xuất khổ sâm hỗ trợ giảm viêm, cân bằng pH khi phối hợp với thuốc đặc trị viêm âm đạo do trùng roi, không thay thế được thuốc kháng nấm.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm xác nhận lá vả chứa lượng lớn polyphenol và flavonoid có khả năng chống oxy hóa mạnh. Những hoạt chất này giúp trung hòa gốc tự do và mở ra tiềm năng hỗ trợ kháng viêm, nhưng cần được sử dụng đúng mực và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cây cứt quạ được dân gian truyền tai dùng trị sốt rét và giải độc, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm trên mô hình tế bào thực nghiệm. Người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị sốt rét.
Thiên ma là dược liệu Đông Á quen thuộc chứa hoạt chất chính gastrodin, được chứng minh giúp giảm cường độ đau nửa đầu và làm dịu cơn chóng mặt. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay chủ yếu đến từ các thử nghiệm quy mô nhỏ, đòi hỏi người bệnh phải thận trọng và tham vấn bác sĩ.
Lá canh châu từ lâu được dân gian dùng nấu nước uống thanh nhiệt. Các nghiên cứu gần đây xác nhận loài cây này chứa dồi dào polyphenol và flavonoid, mang lại hoạt tính dọn gốc tự do cùng khả năng chống oxy hóa đáng chú ý trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm.
Nghiên cứu mới ghi nhận dịch chiết methanol từ cây trương quân giàu polyphenol và flavonoid, giúp ức chế các chất gây viêm như NO, TNF-alpha và IL-6 trên tế bào nuôi cấy. Dù vậy, bằng chứng này mới dừng ở mức ống nghiệm, người dân không nên tự ý dùng thảo dược thay thuốc chữa bệnh.
Nghiên cứu in vivo cho thấy chiết xuất *Toddalia asiatica* (cây bún) chứa alkaloid và coumarin giúp giảm đau, hạ cytokine gây viêm và giảm phù nề khớp trên chuột. Dù tiềm năng, dược liệu này hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc.
Chiết xuất vỏ cây roi chứa nhiều tannin và polyphenol được khoa học chứng minh có khả năng ức chế một số vi khuẩn đường ruột trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, kết quả này mới ở mức thử nghiệm in vitro, người dân không nên tự ý sắc uống thay thế phác đồ y khoa.
Chiết xuất vỏ cây chai (chi *Shorea*) bước đầu cho thấy tiềm năng chống oxy hóa mạnh và phân lập được các hợp chất stilbene trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về tính kháng viêm của vỏ cây vẫn dừng lại ở mức thử nghiệm in vitro, chưa thể xem là giải pháp điều trị bệnh.