Nhiều phụ nữ mang thai lo lắng thói quen uống cà phê hoặc trà có thể làm tăng huyết áp và tăng nguy cơ biến chứng sản khoa. Thắc mắc caffeine tác động thế nào đến áp lực lòng mạch thai phụ nhận được nhiều sự quan tâm từ y khoa.

Theo các dữ liệu quan sát và phân tích gộp hiện có, nạp caffeine trong thai kỳ không liên quan đáng kể đến nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ hoặc tiền sản giật [1], [2]. Mức tiêu thụ caffeine thấp đến vừa phải cũng không làm thay đổi huyết áp xuyên suốt thai kỳ [2].

Bằng chứng tổng hợp về caffeine và nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ

Một phân tích gộp và tổng quan hệ thống công bố năm 2022 đã tổng hợp dữ liệu từ 10 nghiên cứu quan sát trên 114.984 thai phụ [1]. Kết quả cho thấy nhóm tiêu thụ caffeine không có sự gia tăng nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ (OR = 0,99; khoảng tin cậy 95%: 0,90–1,08) hay tiền sản giật (OR = 1,13; khoảng tin cậy 95%: 0,97–1,31) so với nhóm không tiêu thụ [1].

Khi phân tích theo liều lượng, mức tiêu thụ thấp đến vừa phải không liên quan đáng kể đến tăng huyết áp thai kỳ (OR = 1,00) hoặc tiền sản giật (OR = 1,03) [1]. Ở phân nhóm tiêu thụ liều cao, nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ (OR = 1,06) và tiền sản giật (OR = 1,18) đều không đạt mức ý nghĩa thống kê [1].

Một tổng quan năm 2025 cũng ghi nhận các nghiên cứu đoàn hệ và phân tích gộp gần đây cho thấy mức nạp caffeine vừa phải không làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp thai kỳ hay tiền sản giật [3]. Dù vậy, các bằng chứng từ nghiên cứu trên người vẫn còn nhiều điểm không đồng nhất [3].

Nồng độ caffeine trong máu và dao động áp lực mạch

Nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu công bố năm 2021 đã đánh giá chi tiết cả lượng đồ uống chứa caffeine lẫn dấu ấn sinh học trong huyết tương [2]. Lượng caffeine tiêu thụ trong tam cá nguyệt thứ hai dưới 200 mg/ngày không liên quan đến tiền sản giật (99 trường hợp, chiếm 3,8%) hay tăng huyết áp thai kỳ (83 trường hợp, chiếm 3,1%) [2].

Nồng độ caffeine và chất chuyển hóa paraxanthine trong huyết tương cũng không cho thấy sự liên quan đến bệnh lý tăng huyết áp thai kỳ hay tiền sản giật [2]. Nghiên cứu không ghi nhận sự khác biệt đáng kể nào về mức huyết áp xuyên suốt thai kỳ giữa các mức tiêu thụ caffeine khác nhau [2].

Ngoài ra, việc nạp đồ uống chứa caffeine ở tuần 16 đến 22 của thai kỳ còn đi kèm với sự cải thiện một số chỉ số chuyển hóa tim mạch lúc đói [2]. Nồng độ caffeine và paraxanthine trong huyết tương ở tam cá nguyệt đầu tăng lên gắn liền với nồng độ glucose thấp hơn khi tầm soát đái tháo đường thai kỳ [2].

Điều các nghiên cứu hiện tại chưa giải đáp

Các nghiên cứu chưa phân định rõ ảnh hưởng cụ thể của từng nguồn caffeine khác nhau đối với huyết áp thai phụ [3]. Dữ liệu thu thập ở nhiều nghiên cứu chủ yếu dựa vào lời khai tự báo cáo nên có thể có sai số về định lượng [3].

Các nghiên cứu trên tế bào và động vật cho thấy phơi nhiễm caffeine có thể tác động đến sự phát triển của thai nhi, nhưng mức độ ảnh hưởng lâm sàng trên người vẫn chưa được xác định rõ [3]. Vẫn chưa có các thử nghiệm can thiệp ngẫu nhiên nhằm khẳng định tác động lâu dài của caffeine liều cao đối với hệ mạch thai phụ [3].

Ai nên thận trọng với caffeine khi mang thai?

Dù caffeine không làm tăng nguy cơ huyết áp thai kỳ, mức tiêu thụ cao vẫn được báo cáo có liên quan đến thiếu máu, sinh non và cân nặng sơ sinh thấp ở một số nhóm dân số [3]. Do đó, thai phụ có tiền sử sinh non hoặc thai chậm tăng trưởng cần đặc biệt chú ý lượng caffeine nạp vào [3].

Người có tiền sử rối loạn nhịp tim hoặc các vấn đề tim mạch nên tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng đồ uống chứa caffeine. Việc quan sát phản ứng cơ thể khi uống caffeine là cần thiết nhằm tránh cảm giác bồn chồn hoặc rối loạn giấc ngủ.

Gợi ý áp dụng thực tế cho thai phụ

Thai phụ có thói quen dùng caffeine có thể duy trì lượng nạp ở mức dưới 200 mg mỗi ngày theo khuyến cáo của hiệp hội chuyên khoa [2]. Mức này giúp phụ nữ mang thai yên tâm sử dụng mà không làm tăng nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ [2].

Thai phụ nên duy trì việc kiểm tra huyết áp định kỳ theo chỉ định của bác sĩ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc kiêng khem. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu huyết áp bất thường nào, thai phụ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.