Nhiều người bệnh trào ngược dạ dày thực quản thường băn khoăn liệu ăn tỏi có kích phát cơn ợ nóng hay không. Dân gian và một số giả thuyết cho rằng gia vị cay nồng dễ gây khó chịu cho đường tiêu hóa. Tuy nhiên, các tài liệu nghiên cứu y khoa hiện có chưa cung cấp bằng chứng trực tiếp về tác động của tỏi lên bệnh lý này.

Dữ liệu khoa học hiện hành tập trung mô tả rối loạn vận động đường tiêu hóa trên và chức năng cơ thắt thực quản dưới, chưa có thử nghiệm lâm sàng hay nghiên cứu cụ thể về tỏi trên người bệnh trào ngược. Do đó, mối liên hệ giữa việc ăn tỏi và cơn ợ chua vẫn dừng ở mức giả thuyết chưa được xác minh qua các dữ liệu được cung cấp.

Ăn tỏi có làm tăng trào ngược dạ dày thực quản không?

Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng các chất chứa trong dạ dày trào ngược qua cơ thắt thực quản dưới lên thực quản hoặc hầu họng [1]. Hiện tượng này gây ra các triệu chứng điển hình như ợ nóng và trớ axit [2]. Một số người nghi ngờ tỏi làm trầm trọng thêm các cơn trào ngược qua bữa ăn hàng ngày.

Tuy nhiên, các trích đoạn y văn hiện tại hoàn toàn không có dữ liệu thử nghiệm về tỏi hay các hợp chất lưu huỳnh tác động lên niêm mạc thực quản. Tài liệu khoa học chỉ ghi nhận rằng thay đổi lối sống và thói quen ăn uống nói chung có thể hỗ trợ kiểm soát trào ngược ở giai đoạn sớm chưa biến chứng [3]. Bằng chứng trực tiếp quy trách nhiệm làm tăng ợ nóng cho tỏi vẫn chưa được xác lập trong các tài liệu này.

Cơ chế trào ngược qua cơ thắt thực quản dưới

Cơ thắt thực quản dưới cùng với cơ hoành tạo thành hàng rào chống trào ngược quan trọng bảo vệ thực quản [4]. Ở người khỏe mạnh, trào ngược dịch vị vẫn là hiện tượng sinh lý bình thường xuất hiện chủ yếu trong các đợt giãn thoáng qua của cơ thắt này [4]. Sự giãn cơ thắt thực quản dưới thoáng qua được xác định là cơ chế bệnh sinh chiếm ưu thế gây ra trào ngược bệnh lý [5].

Tần suất các đợt giãn thoáng qua giữa người khỏe mạnh và người bệnh không có sự khác biệt rõ rệt [4]. Điểm khác biệt là các đợt giãn cơ ở người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản có tỷ lệ đi kèm trào ngược axit cao hơn hẳn [4]. Ngoài ra, tình trạng giảm áp lực cơ thắt thực quản dưới và suy giảm khả năng làm sạch axit của thực quản cũng góp phần tạo nên các đợt trào ngược dai dẳng [3].

Bằng chứng khoa học về tổn thương thực quản

Bản chất ăn mòn của dịch trào ngược là nguyên nhân trực tiếp gây tổn thương các tế bào biểu mô thực quản [6]. Thành phần dịch trào ngược có thể chứa axit, men pepsin và dịch mật gây hại khi hàng rào bảo vệ niêm mạc suy yếu [5]. Thậm chí ở thể bệnh trào ngược không bào mòn, các khoảng gian bào biểu mô vẫn có thể bị giãn rộng khi quan sát trên mô bệnh học [5].

Một nghiên cứu trên 205 bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản liên tiếp đã tiến hành đo áp lực thực quản và theo dõi pH thực quản 24 giờ [7]. Kết quả cho thấy tỷ lệ và mức độ tổn thương niêm mạc thực quản cao hơn rõ rệt ở những người có khiếm khuyết cơ học tại cơ thắt thực quản dưới (p < 0,01) hoặc có tăng phơi nhiễm axit và kiềm (p < 0,01) [7]. Tổn thương niêm mạc xảy ra ở mức độ nặng nhất khi người bệnh kết hợp cả hai yếu tố bất thường cơ học cơ thắt và tăng phơi nhiễm dịch vị [7].

Những điều nghiên cứu hiện tại chưa giải đáp

Các tài liệu y khoa được cung cấp chưa trả lời được câu hỏi tỏi tươi hay tỏi đã qua chế biến có làm suy giảm trương lực cơ thắt thực quản hay không. Giả thuyết về việc hợp chất lưu huỳnh làm giãn cơ trào ngược hoàn toàn vắng bóng trong các dữ liệu này. Không có nghiên cứu nào so sánh phản ứng của người bệnh trào ngược khi ăn tỏi so với nhóm dùng giả dược.

Tài liệu cũng chưa xác định liệu liều lượng tỏi bao nhiêu trong khẩu phần ăn sẽ kích hoạt triệu chứng tiêu hóa. Tác động của tỏi trên từng nhóm bệnh nhân cụ thể như phụ nữ mang thai hay người có thoát vị khe hoành vẫn là khoảng trống thông tin. Mọi khẳng định tỏi là tác nhân trực tiếp làm trầm trọng bệnh trào ngược đều chưa có căn cứ từ nguồn dữ liệu này.

Ai nên thận trọng và cách theo dõi triệu chứng

Bệnh trào ngược nếu không được can thiệp phù hợp có thể dẫn đến viêm thực quản bào mòn, hẹp thực quản hoặc thực quản Barrett [6]. Những người có khiếm khuyết cơ học ở cơ thắt thực quản dưới là đối tượng dễ gặp tổn thương niêm mạc nặng [7]. Các biện pháp ức chế axit dạ dày hiện vẫn là nền tảng can thiệp y khoa chủ lực cho tình trạng này [6].

Người bệnh nghi ngờ một loại gia vị hoặc thực phẩm như tỏi gây ợ nóng nên ghi chép nhật ký ăn uống cá nhân để theo dõi mối liên hệ thực tế. Khi xuất hiện triệu chứng khó nuốt, đau ngực hoặc ợ nóng kéo dài, người bệnh không nên tự điều chỉnh chế độ ăn đơn thuần mà cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa. Việc điều trị bệnh trào ngược cần dựa trên chẩn đoán y khoa chính xác thay vì chỉ kiêng khem theo suy đoán.