Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.256 bài, trang 1336 trên 1.463
Sauchinone trong cây hàm ếch bảo vệ tế bào chống stress oxy hóa bằng cách phục hồi chức năng chuỗi vận chuyển điện tử ty thể, kích hoạt trục enzym phòng thủ Nrf2/HO-1, duy trì nồng độ các chất chống oxy hóa nội sinh và ngăn chặn quá trình tích tụ các chất trung gian gây độc tế bào.
Các nghiên cứu độc học bước đầu ghi nhận nước chiết cây lá bỏng không gây tổn thương gan thận ở liều thử nghiệm ngắn hạn. Tuy nhiên, dữ liệu an toàn trên người dùng kéo dài mỗi ngày còn hạn chế, do đó không nên uống liên tục quanh năm để tránh nguy cơ chuyển hóa quá tải.
Nhiều người có thói quen uống trà cây hàm ếch dài ngày để thanh nhiệt, nhưng các dữ liệu khoa học về độc tính mạn và ngưỡng an toàn của thảo dược này trên gan người vẫn còn rất hạn chế. Việc lạm dụng trà thảo mộc kéo dài có thể gây quá tải cho hệ thống enzyme chuyển hóa tại gan.
Nhiều người có thói quen kết hợp cát cánh cùng thuốc tây trị ho nhằm nhanh dứt cơn bệnh, song việc dùng chung thảo dược và tân dược tiềm ẩn rủi ro tương tác qua hệ enzym chuyển hóa cytochrome P450 tại gan, dễ làm biến đổi nồng độ thuốc, giảm hiệu quả hoặc tăng tác dụng phụ ngoài ý muốn.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên uống nước lá cây cứt lợn. Dù là thảo mộc quen thuộc, cây cứt lợn tự nhiên chứa các ancaloit pyrrolizidine có độc tính cao với gan, thận, gây thiếu máu và chứa hoạt chất kích hoạt quá trình tự hủy tế bào, tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho tử cung và thai nhi.
Tiền tiểu đường hoàn toàn có thể đảo ngược nếu can thiệp đúng cách. Các nghiên cứu chứng minh việc điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng vận động và giảm cân theo Chương trình Phòng ngừa Tiểu đường (DPP) giúp giảm tới 58% nguy cơ tiến triển thành tiểu đường type 2, đồng thời bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.
Cà phê đen mang lại lợi ích bảo vệ chuyển hóa lâu dài nhờ chất chống oxy hóa, nhưng caffeine lại có thể làm giảm nhạy cảm insulin tức thì. Người đái tháo đường type 2 cần hiểu rõ hai mặt này để sử dụng đúng cách, an toàn cho đường huyết.
Cỏ ngọt Stevia an toàn lâu dài cho chức năng lọc cầu thận khi dùng trong ngưỡng khuyến nghị. Các nghiên cứu chỉ ra steviol glycosides không gây độc gen, không gây hại thận mà còn hỗ trợ kháng viêm, giảm áp lực chuyển hóa so với đường tinh luyện.
Chiết xuất cây cứt lợn ghi nhận khả năng giảm tổn thương niêm mạc dạ dày và chống co thắt trong các mô hình thí nghiệm trên chuột, nhưng chưa có thử nghiệm trên người. Đáng chú ý, loài cây này chứa độc tố có thể gây hoại tử tế bào gan và tổn thương thận nếu dùng dài ngày.
Nhiều người tiền tiểu đường mách nhau uống nước cây hàm ếch để hạ đường huyết. Dù chứa nhiều polyphenol chống oxy hóa và kháng viêm, các bằng chứng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính này trong bài thuốc phối hợp hoặc mô hình động vật, chưa đủ cơ sở để khuyến cáo dùng độc lập thay thế phác đồ điều trị.
Chiết xuất lá cây cối xay chứa dồi dào hợp chất flavonoid và polyphenol, được chứng minh có khả năng dọn dẹp gốc tự do, bảo vệ DNA và tế bào bạch cầu trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, người dân chỉ nên dùng thảo dược này để hỗ trợ sức khỏe, không thể thay thế thuốc điều trị bệnh lý mạch máu.
Mướp đắng chứa các hoạt chất có cấu trúc và cơ chế hoạt động tương tự insulin, giúp hỗ trợ giảm nhẹ đường huyết lúc đói ở một số người bệnh tiểu đường type 2. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người chưa đủ mạnh để dùng mướp đắng thay thế hay tự ý giảm liều thuốc điều trị.
Nhiều người có thói quen đun nước cây cứt lợn uống kéo dài để chữa xoang hay giải độc, nhưng nghiên cứu khoa học cho thấy thói quen này có thể gây hủy hoại tế bào gan. Độc tính xuất phát từ các alkaloid pyrrolizidine tự nhiên trong cây, có khả năng gây hoại tử gan và tăng vọt men gan sau thời gian dài sử dụng.
Kẽm đóng vai trò hạt nhân trong việc gắn kết sáu phân tử insulin thành cấu trúc tinh thể hexamer bền vững tại túi tiết tế bào beta tụy. Cấu trúc này giúp bảo vệ hormone khỏi thoái hóa, hỗ trợ quá trình dự trữ đậm đặc và kiểm soát giải phóng insulin hiệu quả vào máu.
Nhiều người kỳ vọng hoạt chất EGCG trong trà xanh có thể kích hoạt kênh GLUT4 để giảm kháng insulin và hạ chỉ số HbA1c. Dù mang lại kết quả ấn tượng trên động vật thí nghiệm, các thử nghiệm lâm sàng trên người cho thấy trà xanh không tạo ra sự khác biệt rõ rệt so với giả dược, không thể thay thế phác đồ điều trị.
Cá ngừ giàu selen, một vi chất có khả năng gắn kết và làm giảm độc tính của thủy ngân đối với cơ thể. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định hiệu quả bảo vệ này chỉ mang tính tương đối, phụ thuộc lớn vào tỷ lệ phân tử giữa hai chất và không thể xóa bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc nếu hàm lượng thủy ngân quá cao.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể ăn cá ngừ nhưng cần chọn loại cá nhỏ, ăn điều độ từ 1-2 khẩu phần mỗi tuần và nấu chín kỹ. Việc kiểm soát đúng liều lượng giúp thai nhi hấp thu trọn vẹn dưỡng chất quý mà không lo ngại nguy cơ tích tụ thủy ngân.
Đắp lá cối xay tươi lên mụn nhọt tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng da rất cao. Dù nghiên cứu cho thấy các hợp chất chiết xuất từ cây cối xay có hoạt tính kháng viêm, lá tươi chứa nhiều vi khuẩn, nấm mốc và bụi bẩn dễ xâm nhập vào vết thương hở, gây bội nhiễm và hoại tử mô.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận bột quế với liều 1-2g mỗi ngày có thể hỗ trợ giảm nhẹ chỉ số HbA1c và đường huyết lúc đói ở người tiểu đường týp 2. Tuy nhiên, hiệu quả này rất khiêm tốn, hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị theo phác đồ của bác sĩ.
Dù cây cối xay thường được dân gian dùng để giải nhiệt và hỗ trợ trị táo bón, phụ nữ mang thai không nên tự ý uống loại nước lá này. Các nghiên cứu hiện tại cho thấy cây chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh nhưng chưa được kiểm chứng độ an toàn trên thai phụ, tiềm ẩn rủi ro cho thai kỳ.
