Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.291 bài, trang 261 trên 1.465
Nghiên cứu phòng thí nghiệm đã phân lập thành công 7 hoạt chất thuộc nhóm secoiridoid glycoside và triterpenoid từ thân cây nụ đinh (*Luculia pinceana*). Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức định danh hóa học thực vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh hay độ an toàn trên cơ thể người.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng phan tả diệp để trị táo bón. Dù bằng chứng dịch tễ không ghi nhận nguy cơ làm tăng dị tật thai nhi, thảo dược nhuận tràng kích thích này có thể gây co bóp đại tràng, đau quặn bụng và chỉ được dùng ngắn hạn khi bác sĩ chỉ định nếu chất xơ không hiệu quả.
Uống lạc tiên tây trước phẫu thuật có thể gây tương tác bất lợi với thuốc gây mê và thuốc an thần, làm chậm hồi phục thần kinh hoặc tăng nguy cơ chảy máu. Ngưng dùng thảo dược này trước 2 tuần giúp cơ thể đào thải hoạt chất, hạn chế biến chứng nguy hiểm trong và sau ca mổ.
Uống rượu ngâm ong bắp cày, ong vò vẽ không có tác dụng trị dứt điểm viêm khớp như đồn thổi mà tiềm ẩn rủi ro tiêu cơ vân, viêm thận kẽ và suy thận cấp đe dọa tính mạng. Người dùng tuyệt đối không uống các loại rượu nọc độc trôi nổi để tránh nguy cơ suy đa tạng.
Lạc tiên tây (*Passiflora incarnata*) và lạc tiên mọc hoang tại Việt Nam (*Passiflora foetida*) là hai loài khác nhau. Trong khi lạc tiên tây giàu C-flavonoid và đã được chứng minh thực nghiệm có tác dụng an thần qua thụ thể GABA, lạc tiên hoang dại chủ yếu giàu polyphenol chống oxy hóa và vẫn chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chuẩn hóa.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy peptide mastoparan trong nọc ong vò vẽ có khả năng tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn kháng thuốc vượt trội. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là hoạt tính phá hủy màng tế bào và gây vỡ hồng cầu người còn rất cao, chưa thể ứng dụng trực tiếp làm thuốc điều trị.
Nấm đầu khỉ được đánh giá cao nhờ tiềm năng hỗ trợ thần kinh và điều hòa miễn dịch, song không phải ai cũng phù hợp để sử dụng. Người có cơ địa dị ứng, bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật, phụ nữ mang thai và người dùng thuốc ức chế miễn dịch là 4 nhóm đối tượng cần đặc biệt thận trọng trước loại nấm này.
Nhiều người lầm tưởng uống trà phan tả diệp giúp đốt mỡ thừa, nhưng thực chất hoạt chất sennoside chỉ gây xổ ruột và mất nước tạm thời. Việc lạm dụng thảo dược này để giảm cân cấp tốc không mang lại hiệu quả bền vững mà còn tiềm ẩn nguy cơ rối loạn điện giải và suy gan nguy hiểm.
Các isoflavone như ononin cùng dẫn xuất pterocarpan chiết xuất từ rễ cây *Ononis spinosa* được khoa học chứng minh có khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn và điều biến thụ thể dẫn truyền cảm giác đau TRPV1 trên tế bào. Tuy nhiên, các bằng chứng này hiện mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng, đòi hỏi người dùng cần thận trọng.
Ong đen bắt tự nhiên trong ống tre, gỗ tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thứ cấp rất lớn do tích tụ thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng từ môi trường sống ô nhiễm. Người dùng cần hết sức cảnh giác trước nguy cơ phơi nhiễm hóa chất nguy hại khi sử dụng loài côn trùng hoang dã này.
Phan tả diệp là chất nhuận tràng kích thích nhu động ruột giúp tống phân nhanh chóng, trong khi vỏ mã đề là chất xơ hòa tan tạo khối giúp hút nước làm mềm phân. Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai cơ chế thảo dược này giúp bạn xử trí táo bón an toàn, trúng đích và hiệu quả.
Urokinase là enzym tiêu sợi huyết chiết xuất từ nước tiểu người khỏe mạnh hoặc nuôi cấy từ mô thận người, dùng làm thuốc tan cục máu đông trong y khoa. Thuốc giúp kích hoạt plasminogen thành plasmin để phân giải huyết khối mới hình thành, hoàn toàn không phải nước tiểu thô dùng trực tiếp.
Nụ đinh (*Luculia pinceana*) và đinh hương (*Syzygium aromaticum*) là hai loài thực vật thuộc hai họ khác biệt hoàn toàn. Trong khi nụ đinh chủ yếu là cây hoa cảnh, thì đinh hương là gia vị và dược liệu chứa nhiều hoạt chất như eugenol, có khả năng kháng khuẩn, kháng nấm đã được khoa học thực nghiệm ghi nhận.
Nữ trinh tử là vị thuốc cổ truyền quen thuộc, gần đây thu hút sự chú ý với tiềm năng ngăn ngừa loãng xương. Dù các thực nghiệm trên động vật và tế bào ghi nhận khả năng tăng mật độ xương và chống oxy hóa, dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn rất hạn chế và cần được nhìn nhận đúng mực.
Nụ đinh chưa có dữ liệu lâm sàng trực tiếp xác nhận tương tác với thuốc tây chuyển hóa qua gan, nhưng nhiều thảo mộc đã được chứng minh ức chế mạnh hệ enzym Cytochrome P450. Người bệnh đang dùng tân dược cần hết sức thận trọng khi dùng đồng thời dịch chiết nụ đinh để tránh nguy cơ ngộ độc thuốc.
Xương rồng Nopal được nhiều người truyền tai về tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết. Tuy nhiên, người đang uống thuốc trị tiểu đường cần hết sức thận trọng khi dùng chung dược liệu này do nguy cơ tương tác enzym gan và làm hạ đường huyết quá mức nguy hiểm.
Rượu ngâm ong đất thường được đồn thổi có tác dụng giảm đau nhức xương khớp cấp tốc. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa từng có thử nghiệm chứng minh hiệu quả này, trong khi nọc ong đất thô chứa nhiều độc tố nguy hiểm có thể gây suy thận cấp, tổn thương gan và đe dọa tính mạng người dùng.
Rễ khô Ononis spinosa từ lâu đã được ứng dụng trong y học truyền thống nhờ đặc tính lợi tiểu và kháng viêm tự nhiên. Để sử dụng an toàn và hiệu quả, người dùng cần tuân thủ lượng dùng vừa phải theo hướng dẫn chuyên môn và bắt buộc phải uống bù đủ lượng nước trong ngày nhằm tránh mất cân bằng dịch.
Nhiều thai phụ tìm đến rễ nữ lang để làm dịu lo âu và cải thiện giấc ngủ vì nghĩ thảo dược luôn lành tính. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện tại về độ an toàn của nữ lang trên thai nhi còn rất thiếu hụt, đồng thời hoạt chất có thể qua nhau thai, đòi hỏi thai phụ phải hết sức thận trọng và tránh tự ý sử dụng.
Nhiều lời đồn cho rằng uống nữ trinh tử giúp tóc bạc đen trở lại. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận đây là quan niệm cổ truyền và dược liệu chứa các chất chống oxy hóa, kháng viêm; hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh nữ trinh tử đường uống làm đen tóc trên người.
