Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.306 bài, trang 268 trên 1.466
Nhiều người lầm tưởng nấm hương có thể thay thế hoàn toàn thịt nhờ vị ngọt đậm đà và giàu dưỡng chất. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo việc loại bỏ thịt để ăn nấm hương dễ dẫn đến thiếu hụt nghiêm trọng sắt heme, vitamin B12 và chất lượng protein hoàn chỉnh cần thiết cho cơ thể.
Nấm truffle trắng nổi tiếng với hương thơm nồng nàn và giá trị ẩm thực xa xỉ. Nhiều đồn đoán cho rằng mùi hương này giúp xoa dịu thần kinh và giảm stress. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chỉ tập trung vào thành phần hóa học tạo mùi, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh tác dụng giải tỏa căng thẳng trên người.
Nấm linh chi chứa nhiều hoạt chất sinh học có tiềm năng hỗ trợ cải thiện tình trạng đề kháng insulin ở mức độ nhẹ trên động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng trên người chưa chứng minh được hiệu quả hạ đường huyết, người bệnh tuyệt đối không dùng nấm để thay thế thuốc điều trị.
Nấm ngưu chương chi được chứng minh an toàn trong các thử nghiệm độc tính bán trường diễn 90 ngày trên động vật gặm nhấm, với ngưỡng an toàn không tác dụng phụ (NOAEL) đạt từ 2000 đến trên 3000 mg/kg thể trọng/ngày. Dù không ghi nhận độc tính di truyền, người tiêu dùng chỉ nên sử dụng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Vị ngọt umami đặc trưng của nấm mối đến từ sự kết hợp giữa acid amin tự do (glutamate, aspartate) và các nucleotide. Nấu ở nhiệt độ vừa phải, tránh đun sôi kéo dài và tận dụng phần nước tiết ra sẽ giúp bảo toàn trọn vẹn vị ngon ngọt tự nhiên mà không làm thất thoát dưỡng chất quý giá.
Nhiều thai phụ tìm đến nấm súp lơ chiết xuất cô đặc để bồi bổ sức khỏe, nhưng hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu nào chứng minh tính an toàn của chế phẩm này trong thai kỳ. Việc tự ý sử dụng các hoạt chất sinh học đậm đặc tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe khó lường cho cả mẹ và thai nhi.
Nhiều lời đồn cho rằng nấm khiêu vũ có thể làm tiêu giảm mỡ gan và phục hồi tổn thương gan nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hiệu quả giảm tích tụ mỡ và điều hòa lipid của loại nấm này mới chỉ được ghi nhận trên mô hình động vật gặm nhấm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận trên người.
Nấm linh chi dạng thô đun nước truyền thống không gây hại mà còn chứa hoạt chất bảo vệ mô gan. Nguy cơ độc gan chỉ xuất hiện khi người dùng lạm dụng bột chiết xuất cô đặc kéo dài hoặc phối hợp tùy tiện với các loại thuốc điều trị khác.
Hầu hết dầu truffle trắng thương mại trên thị trường không được làm từ nấm thật mà sử dụng hương liệu tổng hợp 2,4-dithiapentane tạo mùi. Loại dầu này chỉ đóng vai trò gia vị béo thơm, hoàn toàn không chứa các hoạt chất sinh học chống oxy hóa, protein hay khoáng chất quý giá như nấm truffle tự nhiên.
Nấm truffle trắng nổi tiếng với giá trị ẩm thực xa xỉ, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy chiết xuất loài nấm này không thể hiện hoạt tính kháng khuẩn trong thử nghiệm vi sinh. Người tiêu dùng không nên nhầm lẫn giữa khả năng chống oxy hóa với công dụng kháng khuẩn trị bệnh.
Nấm súp lơ được nhiều người săn đón vì lời đồn bồi bổ, nhưng hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn trên người bệnh tự miễn, người chuẩn bị phẫu thuật hay người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch. Nhóm này cần thận trọng vì hoạt chất của nấm tác động lên hệ miễn dịch trong thử nghiệm tế bào.
Nấm thông chứa hoạt chất chống oxy hóa mạnh như ergothioneine và polyphenol, giúp bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa. Tuy nhiên, các lợi ích chống lão hóa hiện chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và mô hình động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người.
Nấm Chaga không giúp cải thiện bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp hay lupus ban đỏ. Bằng chứng khoa học về công dụng này chưa được xác lập ở người, trong khi các hoạt chất kích thích miễn dịch của nấm tiềm ẩn nguy cơ thúc đẩy đợt cấp bùng phát nguy hiểm.
Người có axit uric cao không cần kiêng nấm tuyệt đối. Nghiên cứu dịch tễ cho thấy ăn nấm không làm tăng nguy cơ axit uric máu, thậm chí liên quan đến giảm nguy cơ ở nam giới. Tuy nhiên, người bệnh nên ưu tiên nấm hương tươi, hạn chế nấm khô đậm đặc và tham khảo ý kiến bác sĩ khi đang có cơn đau cấp.
Nấm hương tươi mềm ngọt trong khi nấm hương khô lại dậy mùi thơm nồng nhờ sự biến đổi của các hợp chất lưu huỳnh khi sấy nhiệt. Dù khoa học ghi nhận nấm giữ được nhiều polysaccharide và axit amin sau khi sấy, dữ liệu hiện tại chưa đủ căn cứ để so sánh trực tiếp hàm lượng ergosterol và vitamin D2 giữa hai dạng dùng này.
Nhiều người truyền tai nhau dùng náng hoa trắng để trị phì đại tiền liệt tuyến và giảm tiểu đêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng ức chế tăng sinh tế bào ở mô hình chuột và ống nghiệm, trong khi các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người vẫn còn thiếu hụt.
Nấm Agaricus được chứng minh giúp cải thiện nhẹ tình trạng kháng insulin khi dùng phối hợp cùng thuốc điều trị đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng về khả năng hạ mỡ máu của loại nấm này mới dừng lại ở nghiên cứu trên động vật với kết quả chưa đồng nhất, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc.
Nấm ngưu chương chi chứa hệ gen enzym Cytochrome P450 phong phú, có khả năng can thiệp vào quá trình chuyển hóa tại gan. Việc tự ý phối hợp dược liệu này cùng thuốc kê đơn tiềm ẩn rủi ro làm biến động nồng độ thuốc, gây ngộ độc hoặc mất hiệu quả điều trị.
Nấm Phellinus chứa nhiều hoạt chất sinh học có tác dụng chống viêm và điều hòa miễn dịch mạnh. Tuy nhiên, người chuẩn bị phẫu thuật, bệnh nhân rối loạn đông máu, người mắc bệnh tự miễn cùng phụ nữ có thai không nên tự ý dùng để tránh nguy cơ xuất huyết và các biến chứng sức khỏe khó lường.
Vỏ núc nác từ lâu được dân gian dùng trị mề đay, mẩn ngứa. Dù các hợp chất tự nhiên như baicalein có đặc tính kháng viêm, chống dị ứng tiềm năng, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở thử nghiệm tế bào và chuột, chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa khỏi trên người.
