Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.391 bài, trang 311 trên 1.470
Nhiều người có thói quen sắc cây mỏ quạ khô uống hằng ngày nhằm thanh nhiệt, bảo vệ cơ thể, nhưng việc lạm dụng có thể gây kích ứng dạ dày. Hiện khoa học chưa có quy chuẩn liều hằng ngày trên người, người dùng chỉ nên dùng lượng khô vừa phải theo hướng dẫn dân gian và dừng lại khi có biểu hiện cồn cào, khó tiêu.
Mộc nhĩ trắng chứa lượng lớn polysaccharide có tiềm năng chống oxy hóa, hỗ trợ làm lành mô và giảm mất nước qua biểu bì trên mô hình thực nghiệm tế bào và động vật. Dù vậy, chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp chứng minh nấm tuyết vượt trội hay thay thế được axit hyaluronic trên da người.
Hạt gấc (mộc miết tử) là vị thuốc quen thuộc trong dân gian thường dùng để ngâm rượu xoa bóp ngoài da. Dù phần thịt gấc rất bổ dưỡng, hạt gấc lại chứa các hoạt chất có dược tính mạnh, tiềm ẩn độc tính nguy hiểm nếu tự ý nuốt hoặc dùng đường uống mà không có chỉ định y khoa.
Mật ong chứa hàm lượng đường fructose đáng kể, nếu lạm dụng có thể làm gan tăng tích tụ axit béo và thúc đẩy tình trạng gan nhiễm mỡ. Người trưởng thành chỉ nên dùng một lượng vừa phải khoảng 10 - 20g mật ong mỗi ngày (1 - 2 thìa cà phê), kết hợp kiểm soát tổng lượng đường tự do trong khẩu phần ăn.
Mộc nhĩ trắng chứa hoạt chất sinh học polysaccharide, nổi bật là glucuronoxylomannan, cho thấy khả năng hỗ trợ điều hòa đường huyết trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và bước đầu ghi nhận cải thiện chỉ số HbA1c ở người tiền đái tháo đường, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Dù cùng thuộc chi *Morinda*, cây mặt quỷ hoàn toàn khác biệt với ba kích và nhàu về hình thái thân quả, thành phần hóa học anthraquinone cũng như công dụng thực tế. Nhận diện chính xác từng loài là yếu tố sống còn giúp người dân tránh nguy cơ ngộ độc do thu hái nhầm thảo dược.
Nấm tuyết chứa lượng lớn polysaccharide có tiềm năng chống oxy hóa mạnh mẽ và bảo vệ tế bào da trước bức xạ tia UV trong các thí nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, hiệu quả chống lão hóa thực tế trên người vẫn cần thêm nghiên cứu lâm sàng để khẳng định.
Nấu mồng tơi đúng cách đòi hỏi sự cân bằng giữa việc loại bỏ oxalate hòa tan gây sỏi thận và bảo tồn vitamin cùng chất nhầy tự nhiên. Bằng cách chần nhanh rau trong nước sôi rồi bỏ nước hoặc nấu chín tới trong thời gian ngắn, bạn có thể hạn chế chất kháng dinh dưỡng mà vẫn giữ trọn dưỡng chất quý.
Rượu hạt gấc ngâm xoa bóp ngoài da có cơ sở sinh học giúp giảm sưng đau nhờ chứa các saponin kháng viêm mạnh mẽ được ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế trên người vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác thực, người bệnh tuyệt đối không được uống vì nguy cơ độc tính nguy hiểm.
Nhiều người bệnh tim mạch thắc mắc liệu mộc hương có tương tác với thuốc hạ áp hay chống đông hay không. Hiện tại, chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh tương tác này trên người; dữ liệu hiện có về mộc hương chủ yếu trên động vật đái tháo đường hoặc sỏi thận ống nghiệm. Người bệnh không nên tự ý phối hợp.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy mật ong nguyên chất có hiệu quả giảm ho đêm và cải thiện giấc ngủ ở trẻ trên 1 tuổi tương đương hoặc nhỉnh hơn siro dextromethorphan. Tuy nhiên, bằng chứng hiện có còn ở mức thấp đến trung bình và tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ sơ sinh dưới 12 tháng tuổi.
Không nên tự ý sắc uống cây mỏ quạ dài ngày. Nồng độ phenolic, flavonoid và các hợp chất thô chưa kiểm soát trong nước sắc có thể gây kích ứng niêm mạc, dẫn đến cảm giác cồn cào, xót ruột và đau dạ dày. Người dùng cần ngưng sử dụng và hỏi ý kiến bác sĩ khi xuất hiện dấu hiệu kích ứng.
Nhiều người truyền tai nhau thói quen uống rượu hạt gấc (mộc miết tử) để chữa viêm loét dạ dày. Thực tế, tự ý ngâm uống bài thuốc truyền miệng này là sai lầm nguy hại, vừa gây kích ứng bỏng rát làm loét niêm mạc nặng hơn do cồn, vừa tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính đe dọa sức khỏe.
Mộc hoa trắng chứa hoạt chất conessine có tác dụng kháng khuẩn và giảm tiêu chảy rõ rệt trên động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả diệt ký sinh trùng amip ở người còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chất nhầy trong rau mồng tơi chứa nhiều polysaccharide hòa tan có đặc tính tạo độ nhớt và làm ẩm cao, hỗ trợ làm mềm phân trong kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở phân tích lý hóa phòng thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định khả năng điều trị dứt điểm táo bón.
Mận rừng thu hút nhiều sự chú ý nhờ chứa hàm lượng polyphenol và flavonoid phong phú, thể hiện khả năng chống oxy hóa mạnh trong phòng thí nghiệm và hỗ trợ hạ đường huyết trên chuột. Tuy nhiên, bằng chứng trên người vẫn chưa được xác lập, người dùng cần thận trọng và không nên tự ý dùng thảo mộc này thay thế thuốc chữa bệnh.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên tự ý dùng mộc hoa trắng khi đau bụng tiêu chảy. Dược liệu này chứa các alkaloid steroid hoạt tính mạnh tiềm ẩn nguy cơ kích thích co thắt tử cung, gây độc tế bào và tổn thương gan, đồng thời hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn trên thai kỳ.
Quan niệm dân gian cho rằng mộc miết tử (hạt gấc) đốt tồn tính đắp vào hậu môn có thể chữa khỏi bệnh trĩ là hoàn toàn thiếu căn cứ lâm sàng. Các nghiên cứu hiện đại mới ghi nhận hạt gấc có tính kháng viêm, làm lành mô trên động vật thí nghiệm, việc tự đắp than hạt gấc còn dễ gây nhiễm trùng.
Chiết xuất từ mỏ sẻ (*Trachelospermum*) chứa lượng lớn lignan và các chất chuyển hóa có khả năng dập tắt gốc tự do, bảo vệ màng lipid và DNA tế bào trên mô hình thực nghiệm. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế, đòi hỏi người dùng cần thận trọng khi sử dụng.
Hiện chưa có số liệu lâm sàng quy định ngưỡng liều mộc hương cố định theo Dược điển cho người trong các nghiên cứu gần đây. Dữ liệu thực nghiệm trên động vật ghi nhận dịch chiết mộc hương hỗ trợ giảm độc tính ở thận, nhưng người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải và cần hỏi ý kiến bác sĩ để tránh tổn thương gan thận.
