Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.501 bài, trang 355 trên 1.476
Bánh mì trắng ăn riêng lẻ dễ làm đường huyết tăng vọt rồi tụt nhanh, gây buồn ngủ và uể oải giữa buổi sáng. Để làm phẳng đỉnh glucose máu và duy trì năng lượng ổn định, giải pháp hiệu quả là kết hợp bánh mì cùng nguồn đạm và chất béo lành mạnh như hạt hạnh nhân, các loại đậu hoặc trứng.
Cây lốm đốm vàng (*Codiaeum variegatum*) và trạng nguyên (*Euphorbia pulcherrima*) cùng thuộc họ Thầu dầu nhưng khác biệt về chi thực vật. Hiện chưa có nghiên cứu đối đầu trực tiếp giữa hai loài; dữ liệu khoa học cho thấy nhựa mủ chi *Euphorbia* chứa triterpenoid gây kích ứng mô nhưng không gây đột biến hay phát triển u da thực nghiệm.
Chi Lục lạc chứa độc chất nguy hiểm monocrotaline gây hủy hoại gan nghiêm trọng. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu nghiên cứu khoa học xác định hàm lượng monocrotaline trên loài lục lạc không cuống (*Crotalaria sessiliflora*) để so sánh với các loài phổ biến khác. Người dân không nên tự ý sử dụng bất kỳ loài lục lạc nào làm thuốc uống.
Cây lộc mại chứa nhiều chất chống oxy hóa quý như narcissin, rutin và alkaloid hermidin tác động lên thụ thể thần kinh muscarinic. Tuy nhiên, các nhà khoa học đã định danh pyridine-3-carbonitrile là độc chất chính trong cây, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng nếu người dân tự ý sử dụng theo kinh nghiệm dân gian truyền miệng.
Cơm cháy đáy nồi có thể hình thành chất có khả năng sinh ung thư acrylamide khi tinh bột gạo bị gia nhiệt khô ở nhiệt độ cao. Tuy nhiên, hàm lượng hợp chất này trong gạo nhìn chung thấp hơn nhiều so với khoai tây hay bột mì, chỉ tăng vọt khi cơm bị đun quá lửa chuyển sang màu nâu đậm hoặc cháy đen.
Nhung tươi, sấy khô hay chiết xuất đều có thế mạnh riêng về hoạt chất và độ an toàn. Trong khi sấy thăng hoa giúp bảo toàn protein tốt nhất thì dạng chiết xuất chuẩn hóa tối ưu khả năng hấp thu và giảm thiểu rủi ro vi sinh. Việc lựa chọn phụ thuộc vào nguồn gốc sản phẩm và nhu cầu sử dụng thực tế.
Nhiều người dễ nhầm lẫn cây lục lạc hoa vàng với muồng trâu do hoa có màu vàng tương tự. Sự nhầm lẫn này vô cùng nguy hiểm vì chi Lục lạc chứa các độc tố pyrrolizidine alkaloid có khả năng tàn phá tế bào gan, gây ngộ độc cấp tính và đe dọa trực tiếp tính mạng nếu sắc nước uống.
Gan lợn là nguồn thực phẩm giàu sắt và các vi chất thiết yếu giúp hỗ trợ tái tạo máu hiệu quả cho cơ thể. Tuy nhiên, hàm lượng vitamin A sẵn có rất cao trong gan lợn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và tổn thương gan nếu lạm dụng, đòi hỏi phụ nữ mang thai và người bệnh gan phải đặc biệt cẩn trọng.
Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học nào chứng minh lục lạc hoa vàng có tác dụng kháng viêm. Ngược lại, các nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận hạt của loài cây này chứa các lectin có khả năng làm ngưng kết hồng cầu người, tiềm ẩn nhiều rủi ro độc tính nguy hiểm nếu tự ý sử dụng.
Quả lồng đèn được nhiều người ưa chuộng nhờ vị chua ngọt và đặc tính chống oxy hóa. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu lâm sàng chứng minh độ an toàn trên phụ nữ mang thai, trong khi các hoạt tính sinh học mạnh mẽ trên động vật đòi hỏi thai phụ phải thận trọng và tránh sử dụng tùy tiện.
Quan niệm nấu chín lá lộc mại sẽ khử hết độc tố là hoàn toàn sai lầm. Các hoạt chất độc trong chi thực vật này rất bền nhiệt, không bị nhiệt độ nước sôi thông thường phân hủy. Đun nấu kỹ thậm chí còn khiến độc tố hòa tan vào nước canh, gây nguy cơ tán huyết cấp và suy tạng nguy kịch.
Vỏ cây lộc vừng chứa các hoạt chất có tính kháng khuẩn tự nhiên, giúp ức chế một số vi sinh vật gây hại trong ống nghiệm. Dù vậy, phương pháp dân gian này chỉ nên giới hạn ở dạng nước súc miệng tại chỗ, tuyệt đối không được nuốt và không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp nha khoa chuyên sâu.
Lời đồn lục lạc hoa vàng trị khỏi tiểu đục và bệnh tiểu đường hoàn toàn thiếu bằng chứng lâm sàng. Dữ liệu khoa học chỉ ghi nhận thành phần galactomannan và nghiên cứu độc tính sơ bộ trên động vật, không chứng minh công dụng chữa bệnh trên người.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo dùng cây lục lạc ba lá sắc uống để chữa đau nhức xương khớp. Dù một số hoạt chất trong cây có tác dụng kháng viêm trên động vật, các nghiên cứu khoa học cảnh báo chi thực vật này chứa độc tố ancaloit pyrrolizidine gây hoại tử tế bào gan và ung thư gan nghiêm trọng.
Nước béo trong phở chứa lượng lớn mỡ bò giàu chất béo bão hòa, làm tăng đáng kể calo bữa ăn. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy tiêu thụ mỡ bò làm tăng triglyceride trong LDL, tăng cholesterol máu, giảm độ nhạy leptin và thúc đẩy tích mỡ cơ thể nhiều hơn so với chất béo không bão hòa.
Thịt lợn rừng tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm ấu trùng sán, giun xoắn và trùng bào tử từ tự nhiên. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sức khỏe, người tiêu dùng cần nấu chín kỹ miếng thịt đến khi nhiệt độ tâm đạt tối thiểu 71°C đến 72°C, duy trì trong ít nhất 2 phút nhằm tiêu diệt hoàn toàn ký sinh trùng nguy hiểm.
Các nghiên cứu ống nghiệm cho thấy chiết xuất từ các loài thuộc chi Lục lạc có hoạt tính ức chế nhiều loại vi khuẩn và nấm gây bệnh. Tuy nhiên, giới khoa học cảnh báo người dân không tự ý sử dụng do chiết xuất này chứa độc tính tế bào cao và nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng trên thực nghiệm.
Ăn lá lộc mại có thể dẫn đến ngộ độc tán huyết cấp tính nguy hiểm tính mạng. Người bệnh cần đến viện cấp cứu ngay khi xuất hiện 5 dấu hiệu cảnh báo: nước tiểu đỏ sẫm màu nước vối, vàng da vàng mắt, mệt lả khó thở do thiếu máu, đau quặn thắt lưng và sốt cao rét run.
Nhiều người lầm tưởng việc nấu chín hay đun sôi kỹ có thể phân hủy toàn bộ độc chất trong lá lộc mại và thảo mộc tự nhiên. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh nhiệt độ nấu ăn thông thường có thể loại bỏ hoàn toàn độc tính gây tan máu, và việc tự ý chế biến sử dụng tiềm ẩn rủi ro ngộ độc nghiêm trọng.
Nhiều người tin ăn tiết lợn giúp quét sạch bụi bẩn và thải độc cho phổi. Tuy nhiên, giải phẫu học và khoa học dinh dưỡng khẳng định đây hoàn toàn là hiểu lầm dân gian: thức ăn chỉ đi qua đường tiêu hóa xuống dạ dày, không hề tiếp xúc hay đi vào đường hô hấp để lọc phổi.
