Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.086 bài, trang 97 trên 1.455
Tử uyển từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền để chữa các chứng ho đờm dai dẳng. Khoa học hiện đại chứng minh các hoạt chất astersaponin trong rễ tử uyển giúp tăng bài tiết dịch phế quản, hóa lỏng chất đờm đặc và giảm tần số cơn ho trên mô hình thực nghiệm.
Rau tổ điểu là món rau rừng lạ miệng được nhiều người tìm kiếm, nhưng không phải ai cũng dùng được. Người có hệ tiêu hóa yếu, phụ nữ mang thai và người có cơ địa dị ứng cần đặc biệt thận trọng do nguy cơ kích ứng thành ruột, thiếu kiểm chứng an toàn lâm sàng và nguy cơ dị ứng từ bào tử thực vật.
Rau tục đoạn được dân gian truyền tai nhau có công dụng giải độc và chữa viêm gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật bị tổn thương gan do ngộ độc chất, hoàn toàn chưa có cơ sở lâm sàng chứng minh khả năng chữa khỏi bệnh gan trên người.
Nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất tinh dầu từ bi biển và các loài cùng chi sở hữu hoạt tính ức chế vi nấm, cản trở màng sinh học và hiệp đồng với kháng sinh. Dù vậy, người dân cần thận trọng thử kích ứng, không tự ý bôi tinh dầu nguyên chất trị bệnh da liễu.
Tỏi đỏ hay sâm đại hành thường được đồn thổi có tác dụng bổ máu nhờ màu đỏ đặc trưng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư in vitro, chưa có nghiên cứu chứng minh công năng tạo máu hay trị thiếu máu ở người.
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh tục đoạn rau tương tác trực tiếp với thuốc hạ áp, nhưng y văn ghi nhận thảo dược có thể tương tác dược lực học với thuốc lợi tiểu điều trị tăng huyết áp. Người bệnh cần thận trọng, chỉ nên dùng lượng vừa phải dạng rau ăn và hỏi ý kiến bác sĩ điều trị.
Quả từ bi biển từ lâu được dân gian dùng để giảm nhức đầu, cảm mạo. Khoa học xác nhận cây chứa nhiều hợp chất có khả năng kháng viêm và giảm đau trên mô hình thí nghiệm, nhưng hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đau đầu thực tế.
Tục đoạn rau là loại rau dại giàu chất chống oxy hóa và vitamin C, nhưng hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn trên người sỏi thận hay ruột kích thích. Người có bệnh lý tiêu hóa, thận mạn tính nên cẩn trọng, chỉ dùng lượng vừa phải và nấu chín kỹ để tránh kích ứng niêm mạc.
Rượu ngâm tỏa dương thường được nam giới ưa chuộng nhằm bồi bổ sinh lực, nhưng việc lạm dụng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng cho gan và thận. Hàm lượng tannin cùng các hoạt chất chuyển hóa phức tạp trong dược liệu khi kết hợp với cồn sẽ làm tăng tải đào thải và độc tính tế bào.
Tử châu (Callicarpa bodinieri) và các loài cùng chi Callicarpa chia sẻ nền tảng hóa thực vật giàu flavonoid và diterpenoid kháng viêm, cầm máu. Tuy nhiên, mỗi loài sở hữu hợp chất đặc hữu riêng biệt, tạo nên phổ hoạt tính sinh học khác nhau và chưa thể tùy tiện thay thế cho nhau trong trị liệu.
Nghiền hoặc băm nhỏ tỏi rồi chờ vài phút trước khi chế biến là thói quen có cơ sở sinh học rõ ràng. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh hoạt chất allicin không tồn tại sẵn mà chỉ hình thành khi phá vỡ tế bào tỏi; nấu ngay lập tức sẽ triệt tiêu enzyme xúc tác quý giá này.
Tử châu (Callicarpa) là vị thuốc dân gian quen thuộc dùng cầm máu, kháng viêm, nhưng dữ liệu an toàn độc tính mạn tính còn rất hạn chế. Bốn nhóm đối tượng gồm phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng gan thận cần hết sức thận trọng, tránh tự ý sử dụng khi chưa có chỉ định y khoa.
Cây tử châu được y học cổ truyền ghi nhận dùng cầm máu và trị vết thương, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức phân tích hóa thực vật, kháng viêm và bảo vệ hồng cầu trong ống nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng xác thực trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế cấp cứu y khoa.
Tử hà sa (nhau thai người) lâu nay được Đông y ca tụng là vị thuốc đại bổ khí huyết, nhưng y học hiện đại vẫn chưa tìm thấy bằng chứng vững chắc về công dụng vượt trội của nó. Cùng với nguy cơ hàng giả lên tới 50% trên thị trường, người dùng cần hết sức cẩn trọng trước những lời quảng cáo phóng đại.
Phối hợp colchicine với thuốc hạ mỡ máu statin làm gia tăng rủi ro tổn thương cơ vân và tiêu cơ vân cấp tính. Biến cố nguy hiểm này tập trung chủ yếu ở người suy giảm chức năng gan thận, người dùng colchicine liều cao từ 1,2 mg/ngày hoặc dùng cùng lúc nhiều thuốc ức chế chuyển hóa.
Chiết xuất từ cây tử châu có khả năng xua đuổi muỗi và côn trùng nhờ các hoạt chất tự nhiên như callicarpenal và intermedeol. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh các chất này ngăn muỗi đốt và xua đuổi bọ ve, kiến lửa hiệu quả, mở ra triển vọng cho các dòng sản phẩm chống côn trùng nguồn gốc thực vật.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng gần đây cho thấy nhóm chất phenylethanoid, flavonoid và diterpenoid trong cây tử châu có tác dụng ức chế các con đường sinh viêm như NF-kappaB và thể viêm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng lại ở quy mô tế bào và động vật thí nghiệm, chưa đủ cơ sở chứng minh hiệu quả chữa bệnh trực tiếp trên người.
Từ bi biển được đồn thổi có thể chữa khỏi viêm da dị ứng nhờ khả năng giảm ngứa nhanh. Tuy nhiên, khoa học hiện chỉ mới ghi nhận chiết xuất dược liệu này ức chế histamine trên động vật và tế bào trong ống nghiệm, chưa hề có thử nghiệm trên người. Tự ý đắp dược liệu này còn tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc dị ứng.
Tỏi đỏ chứa các hoạt chất quinone như eleutherin với tiềm năng ức chế vi khuẩn và nấm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện hành hầu hết mới dừng ở mức in vitro, người dùng không nên lạm dụng để thay thế thuốc kháng sinh điều trị.
Nhiều người lầm tưởng uống càng nhiều colchicine thì cơn gút cấp càng nhanh dứt. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng AGREE chứng minh phác đồ liều thấp mang lại hiệu quả giảm đau tương đương liều cao truyền thống, nhưng giảm thiểu rõ rệt nguy cơ tiêu chảy dữ dội và nôn ói.
