Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.086 bài, trang 98 trên 1.455
Nhau thai người và nhau thai cừu có sự tương đồng về một số chất thẩm thấu và protein chuyển mã, nhưng khác biệt rõ rệt về cấu trúc hormone và biến thể gen. Do rào cản đạo đức và nguy cơ lây truyền bệnh truyền nhiễm, nhau thai người chịu kiểm soát pháp lý rất gắt gao, trong khi nhau thai cừu được cấp phép phổ biến hơn làm thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy tỏa dương chứa nhiều tannin thủy phân có khả năng dọn gốc tự do mạnh mẽ. Tuy nhiên, bằng chứng này mới dừng lại ở phòng thí nghiệm, chưa được chứng minh trên cơ thể người, đòi hỏi người dùng phải hết sức tỉnh táo.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học trực tiếp về việc trà từ bi biển tác động lên thụ thể estrogen hay làm giảm hiệu lực thuốc tránh thai. Tuy nhiên, các tương tác qua enzyme gan và chuyển hóa nội tiết hoàn toàn có thể làm thất bại ngừa thai, đòi hỏi phụ nữ phải thận trọng khi dùng chung.
Tỏi đen mang lại nhiều lợi ích cho huyết áp và tim mạch nhờ hoạt chất S-allyl-cysteine dồi dào. Nghiên cứu lâm sàng cho thấy mức bổ sung an toàn, hiệu quả dao động từ 250 mg chiết xuất (tương đương 1,25 mg SAC) đến khoảng 2,49 gam chế phẩm mỗi ngày mà không gây tác dụng phụ tiêu hóa nghiêm trọng.
Tử châu hoa trần là vị thuốc quen thuộc với tác dụng kháng viêm và cầm máu, nhưng các nghiên cứu dược lý cho thấy thảo dược này có thể gây rối loạn đông máu và ức chế tạo mạch. Người chuẩn bị phẫu thuật, dùng thuốc chống đông, phụ nữ có thai và người suy gan cần cẩn trọng để tránh nguy cơ xuất huyết và biến chứng nguy hiểm.
Phụ nữ mang thai không nên ăn tục đoạn rau dại do hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn trên thai kỳ người. Các hoạt chất thực vật tự nhiên và vị đắng dân gian trong rau có thể tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thai nhi.
Đọt tổ điểu không chứa độc tố ptaquiloside gây ung thư như loài dương xỉ đại bàng. Các bằng chứng khoa học khẳng định ptaquiloside chỉ tập trung ở chi dương xỉ *Pteridium*, trong khi cây tổ điểu thuộc chi *Asplenium*. Dù vậy, người tiêu dùng cần phân biệt đúng loài và nấu chín kỹ trước khi ăn để đảm bảo an toàn.
Chiết xuất tỏi độc chứa hoạt chất colchicine có khả năng qua nhau thai và từng bị nghi ngờ gây dị tật bẩm sinh do ức chế phân bào. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra thuốc không làm tăng đáng kể nguy cơ quái thai nghiêm trọng ở người. Dù vậy, thai phụ tuyệt đối không tự ý dùng nếu không có chỉ định từ bác sĩ.
Đọt non cây tổ điểu chưa được chứng minh an toàn để làm thực phẩm và không nên tùy tiện ăn. Nghiên cứu cho thấy lá cây này có đặc tính tích lũy thủy ngân rất cao từ không khí, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc kim loại nặng nguy hiểm khi thu hái tự nhiên.
Nhiều người tin tỏi đen có thể trị dứt điểm mỡ máu cao và huyết áp, nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy thực phẩm này chỉ hỗ trợ hạ huyết áp tâm thu và mỡ máu ở mức khiêm tốn. Tỏi đen không thể thay thế thuốc điều trị và cần được sử dụng đúng cách.
Tỏi đỏ chứa các hợp chất có thể tác động đến hệ enzym gan Cytochrome P450, làm thay đổi quá trình chuyển hóa và nồng độ thuốc trong máu. Dù chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên người, những người đang dùng thuốc chống đông, thuốc tim mạch, chống trầm cảm hoặc thuốc chống động kinh cần hết sức thận trọng.
Tục tùy tử từng được dùng làm thuốc tẩy xổ trong lịch sử, nhưng y học hiện đại không khuyến cáo dùng trị táo bón mạn tính. Độc tính kích ứng đường tiêu hóa, gây nôn mửa và viêm ruột của loại hạt này vượt xa lợi ích thông tiện so với các giải pháp điều trị an toàn hiện nay.
Tự ý dùng tỏi rừng khi đang uống thuốc chống đông máu tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết nguy hiểm. Các nghiên cứu cho thấy phân đoạn saponin thực vật có thể ức chế ngưng tập tiểu cầu và làm gián đoạn chuỗi đông máu, khiến thời gian chảy máu kéo dài và làm tăng rủi ro tai biến chảy máu nghiêm trọng.
Tục đoạn là vị thuốc quý cho xương khớp nhưng không thể uống tùy tiện hàng ngày. Người có thể trạng thấp nhiệt, âm hư hỏa vượng và phụ nữ mang thai cần tránh sử dụng. Lạm dụng hoặc dùng quá liều có thể gây kích ứng dạ dày dữ dội, buồn nôn, rối loạn tiêu hóa và tích tụ độc tính tế bào nguy hiểm.
Tần giao và Khương hoạt cùng trị đau nhức xương khớp nhưng khác biệt cốt lõi về bản chất: Khương hoạt tính ấm đặc trị phong hàn thấp, còn Tần giao tính mát chuyên trị phong thấp nhiệt kèm sưng nóng. Các nghiên cứu hiện đại chứng minh Tần giao chứa các iridoid glycoside giúp ức chế tín hiệu NF-kappaB và giảm đau, kháng viêm mạnh.
Hoạt chất vitexicarpin chiết xuất từ cây từ bi biển cho thấy khả năng ức chế mạnh mẽ các chất gây viêm và bảo vệ tế bào trong ống nghiệm. Dù vậy, giới khoa học khẳng định hiện vẫn chưa có đủ dữ liệu thử nghiệm trên người để coi đây là phương thuốc thay thế điều trị y khoa.
Nghiên cứu cho thấy dung môi cồn hoặc xử lý dược liệu bằng rượu giúp chiết xuất và gia tăng sinh khả dụng của saponin cũng như iridoid glycoside trong tục đoạn tốt hơn sắc nước. Tuy nhiên, đun nước lại giúp thu hồi lượng polysaccharide chống oxy hóa hiệu quả.
Nhiều phụ nữ lo ngại hoạt chất colchicine từ cây tỏi độc gây hại cho thai nhi. Tuy nhiên, các nghiên cứu theo dõi thai kỳ trên bệnh nhân sốt Địa Trung Hải gia đình cho thấy thuốc không làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh hay sảy thai, thai phụ không nên tự ý ngưng thuốc.
Tần giao chứa hoạt chất gentiopicroside đã chứng minh khả năng kháng viêm và bảo vệ tế bào sụn trong các thí nghiệm trên động vật và tế bào. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người bệnh tuyệt đối không nên dùng tần giao thay thế thuốc điều trị khớp theo chỉ định của bác sĩ.
Cây tổ điểu (ráng ổ phụng) là loài cây cảnh quen thuộc, đồng thời là vị thuốc dân gian được quan tâm nhờ hoạt tính sinh học. Các nghiên cứu hiện đại xác nhận chiết xuất lá tổ điểu chứa hợp chất polyphenol và flavonoid mang khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn trong ống nghiệm, nhưng dữ liệu lâm sàng trên cơ thể người vẫn chưa được thiết lập.
