Cà phê trứng là thức uống quen thuộc kết hợp giữa cà phê nóng và lớp kem lòng đỏ trứng gà đánh bông. Nhiều người băn khoăn liệu quá trình đánh trứng cùng nhiệt độ của cà phê có làm biến đổi hoặc suy giảm tác dụng của caffeine hay không.
Hiện tại, các nghiên cứu khoa học được cung cấp chỉ tập trung vào hoạt chất caffeine đơn lẻ hoặc dịch chiết cà phê thông thường, chưa có thử nghiệm trực tiếp trên món cà phê trứng. Do đó, chưa có bằng chứng xác thực nào chứng minh protein lòng đỏ trứng hay nhiệt độ đánh trứng làm thay đổi cấu trúc của caffeine.
Caffeine và cơ chế hoạt động trong cơ thể
Caffeine là một hợp chất thuộc nhóm methylxanthine có nhiều hoạt tính sinh học [1]. Hoạt chất này được biết đến với vai trò là chất điều hòa thần kinh thông qua cơ chế đối kháng thụ thể adenosine [2].
Bên cạnh tác động lên hệ thần kinh, các nghiên cứu tổng quan cho thấy caffeine và các hợp chất trong cà phê tham gia điều hòa một số enzym như AMPK và các yếu tố phiên mã liên quan đến chuyển hóa lipid [1, 7]. Một thử nghiệm tế bào cho thấy caffeine kích thích tế bào biểu mô ruột Caco-2, từ đó gián tiếp làm giảm tích tụ lipid ở tế bào mỡ thông qua giảm tiết một số cytokine gây viêm [1].
Tương tác hấp thu của caffeine qua các nghiên cứu
Mặc dù chưa có nghiên cứu trên hỗn hợp cà phê trứng, một số thử nghiệm đã đánh giá sự hấp thu và chuyển hóa của caffeine trong các môi trường khác nhau. Một nghiên cứu trong ống nghiệm năm 2024 về chiết xuất lá cà phê Arabica và Robusta ghi nhận caffeine cùng acid chlorogenic có khả năng gắn cạnh tranh vào NPC1L1 – một loại protein đóng vai trò chủ chốt trong việc hấp thu cholesterol ở tế bào biểu mô ruột [3].
Ở một khía cạnh khác, nghiên cứu về bánh mì bổ sung cà phê xanh năm 2017 chỉ ra rằng quá trình tiêu hóa mô phỏng giúp giải phóng các hợp chất phenolic và caffeine, nhưng khả năng hấp thu thực tế phụ thuộc nhiều vào ma trận thực phẩm [4]. Dù vậy, nghiên cứu này không sử dụng protein trứng nên không thể suy diễn tác động tương tự lên món cà phê trứng.
Đối với sức khỏe tổng thể, một số nghiên cứu quan sát và mô hình sinh học đã ghi nhận tác động của caffeine theo liều lượng. Phân tích trên 728 phụ nữ sau mãn kinh cho thấy lượng tiêu thụ caffeine cao (tương đương trên 2 tách cà phê mỗi ngày) có liên quan thuận với nồng độ estrone huyết tương [5]. Một nghiên cứu khác trên 177 bệnh nhân viêm gan C ghi nhận việc dùng mức tương đương 2 tách cà phê mỗi ngày có liên quan đến việc giảm nguy cơ xơ hóa gan [6]. Trên mô hình ấu trùng cá ngựa vằn, nồng độ caffeine vừa phải (2,5–8%) giúp giảm tích tụ lipid ở gan, nhưng nồng độ cao (10%) làm tăng tỷ lệ chết của ấu trùng [7].
Điều chưa biết về cà phê trứng
Các tài liệu khoa học hiện có hoàn toàn chưa giải đáp được những điểm cốt lõi về món cà phê trứng:
- Nhiệt độ khi pha chế hoặc nhiệt sinh ra do thao tác đánh bông trứng có làm phân hủy hay biến tính phân tử caffeine hay không.
- Sự hiện diện của protein và chất béo trong lòng đỏ trứng có tạo liên kết cản trở sự hấp thu caffeine tại ruột hay không.
- Sinh khả dụng của caffeine trong cà phê trứng thực tế cao hơn hay thấp hơn so với việc uống cà phê đen truyền thống.
Tất cả các giả định về việc lòng đỏ trứng "khóa" hoặc làm "mất tác dụng" của caffeine hiện chỉ là phỏng đoán, chưa có thử nghiệm lâm sàng hoặc phân tích hóa học kiểm chứng.
Ai nên thận trọng khi sử dụng?
Dù chưa rõ tương tác giữa trứng và caffeine, người dùng vẫn tiếp nhận một lượng caffeine nhất định khi uống món này. Những người nhạy cảm với chất kích thích hoặc gặp vấn đề về giấc ngủ nên cân nhắc thời điểm sử dụng để tránh gây mất ngủ do cơ chế đối kháng thụ thể adenosine [2].
Phụ nữ sau mãn kinh tiêu thụ lượng caffeine lớn (trên 2 tách mỗi ngày) cần lưu ý vì dữ liệu dịch tễ cho thấy có sự thay đổi nhẹ về nồng độ hormone sinh dục nội sinh [5]. Những người có bệnh lý nền về gan hoặc chuyển hóa nên tham khảo ý kiến bác sĩ để xác định lượng tiêu thụ an toàn, không nên tự ý dùng cà phê như một biện pháp can thiệp y tế [6].
Gợi ý sử dụng thực tế
Nếu yêu thích hương vị cà phê trứng, bạn có thể thưởng thức ở mức độ vừa phải như một thức uống giải trí. Không nên xem đây là phương pháp hỗ trợ chuyển hóa chất béo hay điều hòa cân nặng, bởi các dữ liệu về kiểm soát lipid của caffeine hiện chỉ ghi nhận trên tế bào hoặc động vật thí nghiệm [3, 8]. Hãy duy trì chế độ dinh dưỡng đa dạng và lắng nghe phản ứng của cơ thể sau khi uống.
