Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 152 trên 483
Hiện chưa có dữ liệu đối đầu trực tiếp khẳng định bộ phận nào của cây dướng nhỏ chứa lượng hoạt chất chống oxy hóa cao nhất. Trong khi lá dướng nhỏ được xác định chứa 1830,7 mg RE/100 g flavonoid và 1167,9 mg GAE/100 g polyphenol tổng số, thì vỏ rễ và rễ lại tích tụ nhiều hợp chất flavan đặc hiệu có hoạt tính sinh học mạnh.
Dẫn xuất dương địa hoàng (digoxin) có thể qua hàng rào nhau thai sang thai nhi chỉ sau vài phút. Do khoảng cách an toàn của thuốc rất hẹp, việc sử dụng điều trị suy tim cho thai phụ đòi hỏi phải giám sát chặt chẽ nồng độ thuốc trong huyết thanh để ngừa nguy cơ ngộ độc cho cả mẹ lẫn con.
Cây dạ hoa được dùng nhiều trong y học cổ truyền trị sốt và viêm đau, nhưng phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng. Nghiên cứu tiền lâm sàng cảnh báo nguy cơ kích thích co bóp tử cung, gây sảy thai và độc tính đối với phôi thai từ các hoạt chất sinh học trong loài thảo dược này.
Chử thực tử (quả dướng) là vị thuốc bồi bổ nhưng dễ gây đầy trướng bụng, tiêu chảy ở người tỳ vị hư hàn do đặc tính trơn nhuận khó tiêu. Người có đường ruột yếu, hay tiêu chảy hoặc cơ địa dị ứng cần hết sức thận trọng và tham khảo kỹ ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Ăn cả vỏ dưa chuột giúp bổ sung thêm chất xơ nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ hấp thu dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật. Các nghiên cứu khoa học cho thấy thao tác gọt vỏ giúp loại bỏ tới 63-93% lượng thuốc trừ sâu bám dính, vượt trội hơn hẳn so với việc chỉ ngâm rửa thông thường.
Chiết xuất dương xỉ Polypodium leucotomos được chứng minh giúp hỗ trợ giảm mức độ nghiêm trọng của nám da khi dùng kết hợp với kem chống nắng và thuốc thoa. Tuy nhiên, hoạt chất này chỉ đóng vai trò bổ trợ chống oxy hóa từ bên trong, không thể thay thế kem chống nắng hay phác đồ điều trị nám chuẩn y khoa.
Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh độ an toàn của thạch hay nước cốt dây xanh đối với phụ nữ mang thai. Mặc dù loài cây này cho thấy tác dụng hạ đường huyết và kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, thai phụ nên thận trọng, tránh dùng dạng nước cốt đậm đặc để bảo vệ sức khỏe mẹ và bé.
Quả dương đào (kiwi) chứa oxalate tập trung nhiều ở vỏ và hạt, trong khi thịt quả có mức oxalate từ thấp đến vừa. Người có tiền sử sỏi canxi oxalat vẫn có thể ăn thịt quả với lượng vừa phải, nhưng cần gọt sạch vỏ, uống đủ nước mỗi ngày và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa nếu có rối loạn hấp thu.
Dó tròn được y học cổ truyền dùng nhiều bộ phận như quả, rễ và vỏ, nhưng khoa học hiện nay chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp hoạt tính chống oxy hóa giữa các phần này. Dữ liệu thực nghiệm tập trung nhiều nhất ở quả với hàm lượng phenolic cao và khả năng khử gốc tự do mạnh mẽ, trong khi rễ và vỏ cần thêm nghiên cứu làm rõ.
Nhiều thai phụ băn khoăn về việc dùng trà và mật ong hoa dương hòe để bồi bổ hoặc dưỡng tâm. Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo mẹ bầu không nên dùng do chưa có dữ liệu lâm sàng chứng minh tính an toàn, đồng thời nhiều hoạt chất thực vật tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung gây nguy hiểm cho thai nhi.
Phụ nữ mang thai thường băn khoăn về độ an toàn khi dùng các bộ phận của cây dương đào (kiwi). Quả tươi chín là thực phẩm quen thuộc, giàu dinh dưỡng và an toàn khi dùng lượng vừa phải, nhưng các bài thuốc sắc từ thân rễ cây chưa có dữ liệu kiểm chứng độc tính thai kỳ, tuyệt đối không tự ý dùng.
Nhiều người bệnh đái tháo đường phân vân giữa dưa leo dại và mướp đắng trong việc hạ đường huyết. Dù mướp đắng có nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng và chất chống oxy hóa dồi dào, các thử nghiệm trên người vẫn chưa chứng minh hiệu quả vượt trội. Dưa leo dại mới dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm và động vật.
Cây dó tròn (*Helicteres isora*) được nhiều người đồn thổi về công dụng chữa bệnh, nhưng nghiên cứu khoa học cho thấy thảo dược này tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Phụ nữ mang thai, người dễ tụt đường huyết, huyết áp thấp hoặc chuẩn bị phẫu thuật cần hết sức thận trọng và không tự ý sử dụng.
Mật ong hoa dương hòe (acacia) chứa tỷ lệ fructose tự nhiên cao và chỉ số đường huyết thấp, giúp đường huyết sau ăn tăng chậm hơn so với đường thông thường. Người tiểu đường có thể dùng để thay thế đường mía nhưng chỉ với lượng vừa phải và cần theo dõi sát chỉ số đường huyết.
Người suy thận mạn cần hết sức thận trọng và không nên ăn nhiều dưa hấu do nguy cơ tích tụ kali cấp tính. Thận suy yếu không thể đào thải lượng kali dư thừa, dễ dẫn tới tăng kali máu, gây rối loạn nhịp tim ác tính, ngừng tim và đe dọa tính mạng. Người bệnh cần kiểm soát chặt chẽ khẩu phần ăn.
Dó hẹp (*Helicteres angustifolia*) và tổ kén lông (*Helicteres isora*) cùng thuộc chi *Helicteres* nhưng khác nhau về đặc trưng hóa học và hoạt tính sinh học. Dó hẹp chứa nhiều triterpenoid đặc thù, trong khi quả tổ kén lông thể hiện khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ hấp thu glucose trên mô hình thử nghiệm.
Viên uống chiết xuất dương xỉ Polypodium leucotomos ngày càng phổ biến với công dụng hỗ trợ chống nắng và bảo vệ da. Dù được đánh giá là dung nạp tốt ở người trưởng thành khỏe mạnh, sản phẩm này không phù hợp cho phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ do thiếu dữ liệu an toàn, cũng như người có tiền sử đau dạ dày do nguy cơ gặp khó chịu đường tiêu hóa.
Dưa chuột tươi giàu nước, thanh mát và giữ trọn vi chất tự nhiên, trong khi dưa chuột muối chua bổ sung nhiều chủng lợi khuẩn tốt cho đường ruột qua quá trình lên men. Tuy nhiên, lượng muối rất cao dùng để ức chế khuẩn hại khi ngâm chua tiềm ẩn nguy cơ nạp thừa natri nguy hiểm, đặc biệt đối với người mắc bệnh tim mạch.
Thay vì vứt bỏ cùi trắng dưa hấu, bạn có thể tận dụng phần này làm món ăn bổ dưỡng. Nghiên cứu khoa học xác nhận cùi dưa hấu chứa lượng L-citrulline và phenolic dồi dào, hỗ trợ sản sinh oxit nitric giúp giãn mạch máu và tăng cường tuần hoàn. Sơ chế sạch lớp vỏ xanh giúp bạn có thêm món ăn thanh mát, an toàn.
Ăn thịt dơi để bồi bổ sức khỏe là quan niệm sai lầm và nguy hiểm. Dơi không đem lại giá trị đạm thần kỳ, ngược lại là ổ chứa tự nhiên của nhiều loại virus nguy hiểm. Việc săn bắt, giết mổ và tiêu thụ dơi đối mặt với rủi ro lây nhiễm bệnh truyền nhiễm chết người rất cao.
