Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 186 trên 483
Các phân tích khoa học cho thấy protein từ châu chấu hoàn toàn có thể thay thế dinh dưỡng cho thịt bò nhờ hàm lượng đạm cao vượt trội, chứa đủ mọi acid amin thiết yếu, độ tiêu hóa đạt tới 98% và rất giàu sắt, kẽm, vitamin B12.
Chưa có dữ liệu khoa học khẳng định thịt chuột đồng giàu đạm hay ít béo hơn thịt heo, thịt gà. Bằng chứng hiện nay chỉ xác lập đạm động vật nói chung cung cấp đủ axit amin thiết yếu nhưng cần ăn cân đối, tránh chế biến nhiệt cao để bảo vệ đường ruột và sức khỏe chuyển hóa.
Chè dây là thảo dược quen thuộc hỗ trợ dạ dày, nhưng uống mỗi ngày không an toàn cho tất cả mọi người. Người huyết áp thấp, cơ địa tỳ vị hư hàn, người đang uống thuốc hạ áp và phụ nữ mang thai cần thận trọng vì nguy cơ tụt huyết áp quá mức và rối loạn tiêu hóa kéo dài.
Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên uống chè bông do hiện tại hoàn toàn thiếu hụt dữ liệu khoa học về độ an toàn. Thảo mộc tự nhiên chưa được kiểm chứng có thể tiềm ẩn nguy cơ co thắt tử cung, ngộ độc hoặc ảnh hưởng xấu tới thai nhi và nguồn sữa mẹ.
Uống chè dây vào lúc đói không hề giúp "tráng" vết loét dạ dày như lời đồn. Ngược lại, việc uống nước chè đậm đặc khi bụng rỗng kích thích dạ dày bài tiết lượng acid tương đương liều tối đa histamine, gây xót ruột, cồn cào và khiến tổn thương viêm loét thêm trầm trọng.
Chitin trong vỏ châu chấu không hoàn toàn gây khó tiêu mà đóng vai trò như chất xơ prebiotic giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn và củng cố hàng rào ruột. Tuy nhiên, ăn quá nhiều hoặc nhai không kỹ vỏ cứng có thể gây đầy chướng bụng tạm thời.
Cây chân rết (danh pháp khoa học *Pothos scandens*) thường được dùng trong dân gian để giảm đau, tiêu sưng và hỗ trợ trị hen suyễn. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện chỉ dừng ở mức thử nghiệm tế bào và động vật, hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn trên người. Do đó, phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan thận và trẻ nhỏ là 3 nhóm đối tượng cần tuyệt đối tránh xa.
Nhiều người mách nhau nấu nước chành rành uống hằng ngày để giải độc gan, nhưng khoa học chưa ghi nhận bằng chứng bảo vệ gan dài hạn trên người. Tự ý dùng dịch sắc thảo dược đậm đặc kéo dài thậm chí còn làm tăng nguy cơ tổn thương gan do tích lũy độc chất.
Tuyệt đối không dùng dầu châu thụ cho trẻ nhỏ đang sốt siêu vi. Dược liệu này chứa lượng lớn methyl salicylate tự nhiên, hoạt chất có khả năng hủy hoại ty thể tế bào gan và não, kích hoạt hội chứng Reye cấp tính với tỷ lệ tử vong lên tới 31%.
Dầu châu thụ (chứa methyl salicylate) ngấm qua da vào máu gây ức chế tiểu cầu và toan hóa tương tự aspirin liều cao. Người dị ứng aspirin, loét dạ dày, suy giảm chức năng thận và phụ nữ mang thai tuyệt đối không được dùng xoa bóp vì nguy cơ xuất huyết và ngộ độc nặng.
Chàm bụi (*Indigofera suffruticosa*) và chàm nhuộm (*Indigofera tinctoria*) dễ bị nhầm lẫn nhưng khác biệt về hình thái, hàm lượng sắc tố và độ an toàn. Trong khi chàm nhuộm cho thấy độ an toàn cao trên động vật và hỗ trợ hạ mỡ máu, bảo vệ gan, thì chàm bụi lại tiềm ẩn nguy cơ gây đột biến gen từ hoạt chất indigo.
Các nghiên cứu hóa thực vật hiện đại đã phân lập thành công nhiều hợp chất flavonoid mới từ rễ cây chàm quả nhọn (*Indigofera stachyodes*). Thử nghiệm sinh học ban đầu cho thấy các hoạt chất này có khả năng dọn gốc tự do rất mạnh trong ống nghiệm, mở ra tiềm năng lớn cho y dược học tự nhiên.
Cây chân danh và các dược liệu họ Celastraceae chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng chứng minh độ an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng gan thận cần tránh dùng do nguy cơ ngộ độc nội tạng và dị tật thai nhi.
Chua ngút là vị thuốc dân gian quý giúp tiêu viêm, kháng khuẩn và hạ đường huyết hiệu quả. Tuy nhiên, việc tự ý dùng quá liều hoặc dùng dạng thô tích lũy kéo dài có thể gây độc cho tế bào thị giác và làm suy giảm thị trường nghiêm trọng.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng chàm bụi do thiếu hụt dữ liệu an toàn lâm sàng, trong khi các thử nghiệm sơ bộ cảnh báo nguy cơ kích thích co bóp tử cung và độc tính cho phôi thai. Thai phụ cần thận trọng với thảo dược truyền miệng để bảo vệ thai nhi.
Chàm mèo (*Strobilanthes cusia*) là dược liệu quý chữa bệnh nhưng có hoạt tính sinh học mạnh. Ba nhóm người gồm phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan thận và người sắp phẫu thuật cần tránh dùng để ngăn ngừa nguy cơ kích thích tử cung, ngộ độc tạng và biến chứng chảy máu.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng chuối hoa vì chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học nào chứng minh tính an toàn trong thai kỳ. Việc tự ý sử dụng loài thảo dược chưa kiểm chứng này tiềm ẩn nguy cơ đe dọa sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.
Chuối xanh giàu tinh bột kháng giúp làm chậm hấp thu glucose và cải thiện độ nhạy insulin, trong khi chuối chín chuyển hóa phần lớn lượng tinh bột này thành đường tự do dễ hấp thu. Hiểu rõ sự khác biệt carbohydrate theo độ chín giúp bạn lựa chọn đúng cách cho mục tiêu đường huyết.
Chuối xanh chứa pectin và tannin giúp cầm tiêu chảy hiệu quả nhờ khả năng phục hồi niêm mạc và giảm mất nước đường ruột. Tuy nhiên, nếu ăn nhiều mà không uống đủ nước, lượng chất xơ dồi dào này có thể hút dịch ruột, làm tăng nguy cơ táo bón và tắc ruột.
Nước sắc chàm mèo chứa các ancaloit indole có hoạt tính kháng viêm và ức chế virus mạnh mẽ trên mô hình phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc tự ý nấu uống kéo dài tiềm ẩn nguy cơ tích lũy hoạt chất gây gánh nặng chuyển hóa và tổn thương gan do thiếu dữ liệu an toàn trên người.
