Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 207 trên 483
Chiết xuất bilberry là giải pháp tự nhiên giúp sáng mắt và bảo vệ mạch máu, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào lượng anthocyanin thực tế. Để đạt tác dụng tối ưu và an toàn, người dùng cần nắm rõ cách chọn sản phẩm chuẩn hóa 25% anthocyanidin (hoặc 36% anthocyanin) và sử dụng liều lượng đã được chứng minh qua các thử nghiệm lâm sàng.
Rượu ba kích thường được xem là thần dược bổ thận tráng dương, nhưng độc tính của cồn kết hợp hoạt tính dược liệu mạnh có thể gây nguy hiểm. Người huyết áp thấp, thể âm hư hỏa vượng, bệnh gan và người đang dùng thuốc tim mạch tuyệt đối không nên tùy tiện sử dụng thức uống này.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy Ashwagandha giúp tăng sức mạnh và hỗ trợ phát triển cơ bắp khi kết hợp với tập kháng lực. Dù vậy, tác động của thảo dược này lên nồng độ testosterone chỉ ở mức nhẹ, không tạo ra biến chuyển đột biến như nhiều lời đồn đại.
Nhiều người tin long nhãn sấy khô giúp bổ máu, trị xanh xao. Tuy nhiên, khoa học chỉ ra cùi nhãn chỉ chứa sắt thực vật (không heme) với tỷ lệ hấp thu rất thấp. Long nhãn không thể thay thế nguồn sắt sinh khả dụng cao hay thuốc điều trị thiếu máu.
Phụ nữ mang thai và trẻ em không nên dùng dược liệu cây ban. Bằng chứng lâm sàng về mức độ an toàn của thảo dược này trên thai kỳ còn rất ít ỏi, trong khi các thử nghiệm ghi nhận nguy cơ ảnh hưởng đến cân nặng thai nhi, tổn thương cơ quan và gây buồn ngủ, khó chịu ở trẻ bú mẹ.
Hạt ba đậu tây tuyệt đối không được ăn vì chứa độc tính rất mạnh, có thể gây ngộ độc cấp tính đe dọa tính mạng. Độc chất protein hurin cùng hàm lượng glycoside tim cao trong hạt kích ứng dữ dội ống tiêu hóa, gây nôn mửa, tiêu chảy cấp, mất nước và tổn thương niêm mạc ruột nghiêm trọng.
Ba kích có tác dụng bổ thận dương, hỗ trợ xương khớp và chống viêm nhưng việc dùng dạng ngâm rượu kéo dài rất dễ gây tổn thương niêm mạc dạ dày. Dạng sắc nước và hoàn tán là lựa chọn an toàn hơn cho hệ tiêu hóa, với liều khuyến cáo thông thường 6-12g dược liệu khô mỗi ngày.
Hoàng kỳ là dược liệu bồi bổ phổ biến, nhưng người mắc bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hoặc viêm khớp dạng thấp cần thận trọng. Các hoạt chất trong hoàng kỳ kích hoạt mạnh mẽ tế bào lympho T, B và đại thực bào, tiềm ẩn nguy cơ kích thích phản ứng viêm, gây bùng phát triệu chứng cấp tính và đối kháng thuốc điều trị.
Ba gạc lá vòng chứa hoạt chất reserpine có khả năng đi qua hàng rào nhau thai, gây ức chế hệ thần kinh giao cảm dẫn tới nhịp tim chậm kéo dài và ức chế hô hấp nghiêm trọng ở thai nhi. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu này để hạ huyết áp hay an thần.
Bông atiso nấu canh cung cấp trọn vẹn chất xơ tự nhiên cùng các polyphenol đặc hữu, trong khi trà lá atiso khô lại tập trung hàm lượng chất chống oxy hóa hòa tan và axit phenolic đậm đặc. Tùy nhu cầu bồi bổ tiêu hóa hay thanh nhiệt, mỗi cách dùng đều đem lại lợi ích sinh học riêng biệt.
Thịt ba ba giàu đạm, collagen ở phần diềm mai và axit béo chưa bão hòa, nhưng bằng chứng bồi bổ mới dừng ở thử nghiệm chiết xuất trên động vật. Món ăn này không vượt trội so với thịt gia cầm thông thường và không có tác dụng chữa bách bệnh như lời đồn.
Ao diệp cảnh tiên là thảo dược được dân gian dùng chữa viêm, giải độc gan, nhưng nghiên cứu cho thấy cây có khả năng tích tụ kim loại nặng và chưa được thử nghiệm an toàn trên người. Chuyên gia khuyến cáo 4 nhóm người, đặc biệt phụ nữ mang thai và người suy thận, tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Nhân sâm châu Á có thể gây khó ngủ nếu dùng sai cách hoặc quá liều. Để tránh kích thích thần kinh gây thao thức, thời điểm uống tốt nhất là vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, duy trì liều khuyến cáo 0,5–2 g/ngày và tuyệt đối không dùng vào buổi tối muộn.
Uống nước sắc ba chạc mỗi ngày chưa được chứng minh an toàn tuyệt đối cho gan thận khi dùng kéo dài. Dù có tiềm năng chống viêm và bảo vệ gan, các dữ liệu nghiên cứu về độc tính của dịch chiết nước còn rất hạn chế, tiềm ẩn rủi ro khi dùng tùy tiện thay nước lọc.
Cây ba soi (*Macaranga denticulata*) chứa hệ hợp chất polyphenol phong phú, nổi bật là các flavonoid prenyl hóa và chalcone hiếm. Dữ liệu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất loài cây này có khả năng khử gốc tự do mạnh và ức chế peroxy hóa lipid vượt trội.
Cây ba chẽ chứa 13 hợp chất tự nhiên đáng chú ý gồm triterpenoid, phytosterol, flavonoid và một dẫn xuất azo mới có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh tốt hơn Vitamin E ở nồng độ 2 microg/mL. Tuy vậy, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm.
Chiết xuất acai liều cao trong các loại thực phẩm bổ sung hiện chưa có dữ liệu an toàn lâm sàng trên phụ nữ mang thai. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy acai nồng độ cao có thể gây rối loạn năng lượng tế bào và kích ứng mô, do đó thai phụ không nên tự ý sử dụng.
An điền cỏ chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa và kháng viêm quý, nhưng việc tự ý đun uống hằng ngày thay nước lọc tiềm ẩn rủi ro nhầm lẫn dược liệu, gây rối loạn tiêu hóa và quá tải cho gan thận khi dùng quá liều dài ngày.
Hoàng kỳ và nhân sâm đều là những dược liệu bồi bổ hàng đầu nhưng khác biệt rõ rệt về cơ chế hoạt chất. Trong khi saponin astragaloside của hoàng kỳ tập trung phục hồi thể lực, tỳ vị và miễn dịch, thì ginsenoside của nhân sâm tác động sâu vào hệ thần kinh, tuần hoàn và bổ sung sinh lực toàn diện.
Cây ba chạc mang lại nhiều giá trị dược lý nhưng tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan và tim mạch khi dùng sai liều. Nhóm đối tượng có bệnh lý gan, thận, tim mạch và phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên tự ý dùng thảo dược này để tránh biến chứng nguy hiểm.
