Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 127 trên 369
Uống trực tiếp tinh dầu húng quế để trị bệnh là thói quen tai hại. Tinh dầu chứa hàm lượng estragole đậm đặc có khả năng gây độc, liên kết làm đứt gãy DNA gan và tăng nguy cơ ung thư, khác xa độ an toàn của việc ăn lá húng quế tươi hằng ngày.
Bôi trực tiếp tinh dầu hương diệp (phong lữ) lên da tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc do chứa hàm lượng lớn citronellol và geraniol. Để bảo vệ hàng rào biểu bì, người dùng bắt buộc phải pha loãng tinh dầu trong dầu nền và kiểm tra thử nghiệm dị ứng trước khi thoa.
Tinh dầu hương diệp chứa hoạt chất citronellol có khả năng xua muỗi, nhưng chỉ duy trì hiệu quả bảo vệ trong khoảng 3 giờ do đặc tính bay hơi nhanh. Việc chỉ trồng cây hương diệp trong nhà hoàn toàn không mang lại tác dụng đuổi muỗi như nhiều người lầm tưởng.
Cây hương bài được đồn thổi là "thần dược" chữa khỏi ung thư, nhưng các bằng chứng khoa học hiện tại chỉ dừng lại ở thử nghiệm gây độc dòng tế bào nuôi cấy trong ống nghiệm. Hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người, việc tự ý uống thảo dược thô có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe.
Bát cháo hành hoa giải cảm đem lại sự nhẹ nhõm phần lớn nhờ cơ chế toát mồ hôi hạ thân nhiệt kết hợp bổ sung nước, năng lượng. Dù hành hoa chứa nhiều hợp chất sinh học tiềm năng như allicin và fructan, bằng chứng lâm sàng trực tiếp chứng minh khả năng rút ngắn bệnh cảm trên người vẫn còn rất hạn chế.
Húng chanh từ lâu được dân gian tin dùng để giảm sốt và trị ho. Nghiên cứu khoa học xác nhận loại thảo mộc này chứa nhiều hoạt chất chống viêm, kháng khuẩn và giảm đau trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh húng chanh có thể hạ nhiệt nhanh và an toàn để thay thế thuốc hạ sốt chuẩn.
Hùng hoàng và thư hoàng là khoáng vật chứa hợp chất asen sunfua từng được dùng trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, việc tác động nhiệt độ cao lên các khoáng dược này tiềm ẩn rủi ro chuyển hóa thành asen trioxit (thạch tín) – một chất cực độc, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Uống tinh dầu hương thảo để thanh lọc cơ thể là ngộ nhận nguy hiểm. Tinh dầu nguyên chất có nồng độ hoạt chất đậm đặc, khi đưa vào đường tiêu hóa có thể gây viêm loét niêm mạc, tăng men gan, suy giảm chức năng thận và tổn hại vật chất di truyền tế bào.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây hòe biển trị đau dạ dày, nhưng hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào trên người chứng minh hiệu quả này. Các dữ liệu về bảo vệ niêm mạc của thảo dược mới dừng ở mức tiền lâm sàng trên động vật, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc.
Dịch chiết hương thảo liều cao có thể gây tương tác bất lợi với thuốc chống đông máu, thuốc lợi tiểu và thuốc ức chế ACE. Việc phối hợp không kiểm soát làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc suy giảm hiệu quả điều trị, người bệnh mạn tính cần đặc biệt lưu ý trước khi dùng.
Hương núi là vị thuốc giàu chất chống oxy hóa nhưng lại chứa hàm lượng tannin rất cao. Hoạt chất tannin đậm đặc có thể tạo phức kết tủa, gây cản trở hấp thu sắt, khoáng chất thiết yếu và ảnh hưởng đến khả năng hấp thu của các loại thuốc tây nếu dùng chung thời điểm.
Quan niệm bổ củ hành tây đặt trong phòng ngủ để hút virus cảm cúm là hoàn toàn sai lầm về mặt khoa học. Hành tây không sở hữu cơ chế hút hay lọc mầm bệnh trong không khí; việc để củ hành hỏng còn tiềm ẩn nguy cơ nấm mốc và mất vệ sinh không gian sống.
Ăn hành tây sống giúp giữ trọn hợp chất lưu huỳnh hỗ trợ tim mạch, trong khi nấu chín bảo tồn tốt chất chống oxy hóa quercetin và tăng khả năng dọn gốc tự do. Nấu xào nhanh dưới 10 phút hoặc dùng lò vi sóng không nước là cách chế biến tối ưu nhất.
Dù dân gian lưu truyền kinh nghiệm dùng cây hương núi trị phong tê thấp, các nghiên cứu khoa học hiện chỉ dừng lại ở việc tối ưu hóa chiết xuất chất chống oxy hóa axit ellagic từ quả trong phòng thí nghiệm. Chưa có bất kỳ bằng chứng thử nghiệm nào trên người cho thấy loại cây này chữa được bệnh xương khớp.
Hông hoa trắng được dân gian sử dụng nhiều để làm dịu cơn ho và cải thiện hen suyễn. Nghiên cứu tổng quan năm 2024 xác nhận dược liệu này chứa hơn 119 hoạt chất sinh học hỗ trợ một phần các tác dụng hô hấp, song người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc đặc trị.
Húng chanh là bài thuốc dân gian trị ho quen thuộc, nhưng chứa hàm lượng tinh dầu và dược chất thực vật rất đậm đặc. Bốn nhóm người gồm cơ địa dị ứng, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người đái tháo đường và người viêm loét dạ dày cần đặc biệt thận trọng khi dùng để tránh nguy cơ viêm da tiếp xúc, hạ đường huyết quá mức hoặc kích ứng niêm mạc.
Húng chanh là rau gia vị và bài thuốc dân gian quen thuộc trị ho, nhưng người dùng thuốc chống đông cần hết sức lưu ý. Dù chưa có thử nghiệm lâm sàng riêng trên húng chanh, các dữ liệu về thảo dược tác động lên enzym gan CYP450 cho thấy nguy cơ thay đổi nồng độ thuốc trong máu.
Quan niệm rải bột hùng hoàng để xua đuổi rắn hoàn toàn không có cơ sở khoa học thực chứng. Thay vì bảo vệ ngôi nhà khỏi bò sát, việc sử dụng khoáng chất chứa hàm lượng asen độc hại này còn khiến các thành viên trong gia đình đối mặt với nguy cơ nhiễm độc gan và tổn thương hệ thần kinh nghiêm trọng.
Nhiều người thường gọt bỏ góc bánh mì bị mốc rồi ăn phần còn lại để tránh lãng phí. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo độc tố vi nấm nguy hiểm như citrinin có thể phát tán rộng khắp thớ bánh vượt xa tầm nhìn mắt thường, gây hại nghiêm trọng cho đường ruột và tế bào miễn dịch.
Củ nén là gia vị quen thuộc nhưng chứa các hoạt chất có khả năng ức chế ngưng tập tiểu cầu. Việc dùng lượng lớn củ nén khi đang điều trị bằng thuốc chống đông (như warfarin) hoặc aspirin có thể làm tăng nguy cơ chảy máu nguy hiểm, đòi hỏi người bệnh phải hết sức thận trọng.
