Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 165 trên 369
Chiết xuất cây vú bò (*Ficus racemosa*) cho thấy tiềm năng hạ đường huyết thực nghiệm, nhưng việc dùng chung với thuốc trị đái tháo đường có thể gây tác động cộng gộp làm tụt đường huyết quá mức, đòi hỏi người bệnh phải hết sức thận trọng và theo dõi sát.
Tin đồn ăn nhiều quả trứng cá gây suy thận là hoàn toàn sai sự thật và thiếu căn cứ khoa học. Các nghiên cứu độc chất học khẳng định chiết xuất cây trứng cá an toàn cho thận, giàu chất chống oxy hóa, hỗ trợ kháng viêm và có tiềm năng hạ axit uric máu hiệu quả.
Cây vú bò từ lâu được truyền miệng có tác dụng gọi sữa cho sản phụ, nhưng y học hiện đại chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả này. Việc tự ý dùng rễ thảo dược tiềm ẩn nguy cơ bài tiết hoạt chất lạ qua sữa mẹ, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa non nớt của trẻ nhỏ.
Kết hợp cây tu hú hoặc các thảo dược truyền miệng với thuốc chống đông máu tiềm ẩn nguy cơ tương tác dược lý nguy hiểm. Tình trạng này làm rối loạn chuyển hóa thuốc, dẫn tới giảm hiệu quả ngừa huyết khối hoặc gây xuất huyết nghiêm trọng đe dọa tính mạng người bệnh.
Thổ mộc hương (*Inula racemosa*) và vân mộc hương (*Saussurea costus*) là hai cây thuốc riêng biệt thuộc họ Cúc, khác nhau hoàn toàn về nguồn gốc, hoạt chất sesquiterpene đặc trưng và công dụng sinh học. Thổ mộc hương mạnh về chống oxy hóa bảo vệ mô, còn vân mộc hương nổi trội ở khả năng hạ đường huyết và ức chế nấm gây bệnh.
Quả sơ ri chứa hàm lượng vitamin C rất cao, có thể hỗ trợ hấp thu sắt đường uống nhưng lại có nguy cơ gây kháng thuốc chống đông máu warfarin. Sự tương tác này đòi hỏi người bệnh phải theo dõi sát sao, tránh thay đổi chế độ ăn đột ngột để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Các nghiên cứu khoa học ghi nhận cây tu hú chứa một số hoạt chất có khả năng kháng viêm và bảo vệ tế bào gan trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, thông tin thảo dược này chữa khỏi viêm gan, vàng da hoàn toàn là lời đồn thổi chưa có bằng chứng lâm sàng trên người.
Uống trà sả cùng lúc với thuốc điều trị huyết áp hoặc thuốc lợi tiểu có thể làm tăng nguy cơ hạ huyết áp quá mức và mất cân bằng điện giải. Người đang dùng các nhóm thuốc này cần thận trọng, tránh tự ý dùng sả liều cao mỗi ngày để phòng ngừa biến chứng tim mạch.
Uống nước rau mát được dân gian truyền tai là bài thuốc giải độc và hạ men gan nhanh chóng. Tuy nhiên, khoa học hiện đại chưa ghi nhận bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả phục hồi gan ở người; người bệnh tuyệt đối không dùng nước lá thay thế điều trị y khoa.
Củ tầm sét chứa các hoạt chất có khả năng giảm đường huyết rõ rệt trên thực nghiệm động vật. Việc tự ý phối hợp vị thuốc này với thuốc hạ đường huyết tân dược dễ gây hiện tượng hiệp đồng, khiến lượng đường trong máu sụt giảm quá mức dẫn đến biến chứng nguy hiểm.
Tự ý dùng cây tắc kè đá cùng thuốc trị loãng xương và tân dược chuyển hóa qua gan tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi. Các hoạt chất thảo mộc có thể ức chế enzym cytochrom P450, làm biến đổi nồng độ thuốc trong máu, giảm hiệu quả điều trị và gia tăng độc tính cho gan.
Rễ cây tai mèo (Abroma augusta) được dân gian lưu truyền là vị thuốc điều hòa kinh nguyệt và giảm đau bụng kinh. Tuy nhiên, các bằng chứng sinh lý học hiện đại cho thấy cơ chế đau bụng kinh gắn liền với áp lực co bóp tử cung, thiếu máu cục bộ và phản xạ cơ vân. Nghiên cứu thực nghiệm trên loài cây này chưa đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định tác dụng giảm đau bụng kinh, đồng thời còn ghi nhận nguy cơ tương tác thuốc bất lợi.
Nhiều nghiên cứu cho thấy tinh dầu sả chanh có hoạt tính ức chế vi khuẩn HP mạnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả trong ống nghiệm khác xa thực tế trên người, người bệnh tuyệt đối không được uống tinh dầu để chữa bệnh.
Chiết xuất rễ cây thàu táu (*Aporosa lindleyana*) cho thấy khả năng chống oxy hóa và bảo vệ mô gan, thận trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, do thiếu dữ liệu toàn diện về độc tính bán trường diễn và thử nghiệm lâm sàng, việc tự ý uống nước sắc thàu táu dài ngày vẫn tiềm ẩn rủi ro cho sức khỏe.
Nước sắc cây thằn lằn chứa nhiều hợp chất quassinoids, nếu uống quá liều có thể gây kích ứng niêm mạc ruột nghiêm trọng, khởi phát cảm giác buồn nôn, nôn mửa dữ dội, tiêu chảy cấp và thậm chí dẫn tới ngộ độc toàn thân nguy hiểm.
Cây tai mèo là thảo dược dân gian giúp hạ đường huyết, nhưng dùng chung với thuốc tiểu đường như metformin hay sulfonylurea tiềm ẩn nguy cơ lớn. Dịch chiết cây làm giảm hấp thu metformin và có thể gây tụt đường huyết nghiêm trọng do tương tác cộng gộp.
Rễ sậy (lô căn) thường dùng làm mát, lợi tiểu trong dân gian. Dù lành tính, việc phối hợp thảo dược này cùng thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc lợi tiểu tây y tiềm ẩn rủi ro tương tác dược lý nguy hiểm, dẫn đến hạ huyết áp quá mức hoặc rối loạn điện giải.
Chiết xuất cây thằn lằn (*Quassia amara*) có tác dụng giảm tiết acid và bảo vệ niêm mạc dạ dày. Tuy nhiên, dùng chung dược liệu này với thuốc kháng acid dạ dày tiềm ẩn nguy cơ cạnh tranh hấp thu, biến đổi pH dịch vị và làm giảm sinh khả dụng của thuốc điều trị.
Nghiên cứu in vitro cho thấy chiết xuất lá thàu táu có khả năng ức chế các vi khuẩn gây bệnh da liễu như *Staphylococcus aureus* ở nồng độ MIC 250 microg/mL. Tuy nhiên, bài thuốc tắm dân gian này không thể tiêu diệt ký sinh trùng cái ghẻ, việc tự ý dùng còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng da.
Đại kế (*Cirsium japonicum* DC.) và tiểu kế (*Cirsium setosum*) đều thuộc họ Cúc và có công dụng cầm máu, nhưng là hai loài thực vật riêng biệt với dược lực khác nhau. Đại kế giàu hoạt chất flavonoid, thường được dùng thêm cho mục đích hạ huyết áp, hỗ trợ viêm gan và lợi tiểu.
