Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.333 bài, trang 22 trên 367
Nghiên cứu khoa học xác nhận âm hành thảo có khả năng ức chế vi khuẩn tụ cầu vàng và trực khuẩn mủ xanh, giải thích công dụng trị mụn nhọt dân gian. Tuy nhiên, thảo dược này lại làm kéo dài thời gian đông máu, không thể tùy tiện dùng để cầm máu hay đắp lá tươi lên vết thương hở.
Cây ô rô nước mọc ở vùng ngập mặn ven biển, tích lũy lượng muối khoáng tự nhiên cao trong thân và lá. Việc sắc uống dược liệu thô đòi hỏi kỹ thuật ngâm rửa xả mặn kỹ lưỡng và thận trọng về liều lượng, bởi các bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở thử nghiệm chiết xuất trên động vật và tế bào.
Nhiều người tin rằng yến huyết có màu đỏ do chim yến nhả máu làm tổ và mang công dụng đại bổ. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định màu đỏ thực chất là kết quả của phản ứng giữa nước bọt chim yến với khí nitrit độc hại bốc lên từ phân chim, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cao chứ không hề bổ máu.
Xạ can là thảo dược quen thuộc trị ho, viêm họng nhưng dễ gây kích ứng, buồn nôn và xót ruột nếu dùng sai cách. Các nghiên cứu hóa thực vật cho thấy rễ xạ can chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh, đòi hỏi phải được sơ chế kỹ lưỡng và dùng với lượng vừa phải dưới sự tư vấn y khoa.
Nhiều người mách nhau bóc vỏ cây áo cộc sắc nước hạ sốt, nhưng khoa học hiện chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả này. Việc tự thu hái vỏ cây hoang dã tiềm ẩn hiểm họa nhiễm nấm mốc độc hại, ngộ độc tế bào và nhầm lẫn thực vật nguy hiểm.
Ích mẫu và ngải cứu đều là thảo dược quen thuộc hỗ trợ kinh nguyệt phụ nữ, nhưng sở hữu đặc tính sinh học và thành phần hóa thực vật khác nhau. Ích mẫu thiên về hoạt huyết thông kinh, trong khi ngải cứu chứa nhiều tinh dầu tán hàn, cầm máu và giảm đau, đòi hỏi dùng đúng thể trạng.
Ô dược và mộc hương đều trị chướng bụng nhưng cơ chế khác nhau: mộc hương chứa sesquiterpene lactone giúp giãn cơ thắt qua kênh calci, còn ô dược tham gia điều hòa hormone nhu động tiêu hóa Ghrelin và vi sinh đường ruột.
Sơ chế ô tặc cốt (mai mực) đúng cách đòi hỏi phải rửa sạch muối biển, sao vàng nung giòn và tán bột thật mịn. Quy trình này giúp loại bỏ tạp chất biển, giảm nguy cơ nhiễm asen vô cơ và ngăn mảnh vụn cào xước niêm mạc dạ dày.
Nước hạt é thường được đồn thổi như một phương thuốc thanh lọc, thải độc gan cấp tốc. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định hạt é không có khả năng lọc độc cho gan, mà chỉ đóng vai trò là một thức uống giải khát lành mạnh, giúp cung cấp nước và chất xơ hỗ trợ hệ tiêu hóa.
Ích trí nhân thường được đồn thổi là vị thuốc giúp quý ông "bổ thận tráng dương", lấy lại bản lĩnh phái mạnh. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ có tác dụng sáp niệu, giảm tiểu nhiều và hỗ trợ chuyển hóa thận, hoàn toàn không giúp tăng cường chức năng sinh lý nam.
Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh ích trí nhân gây hạ huyết áp cộng dồn hay biến động điện giải khi uống cùng thuốc hạ áp. Dù vậy, dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy dược liệu này tác động lên nhiều cơ chế sinh học, đòi hỏi người bệnh phải tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng chung.
Áp cước bản thảo (chi Mao lương) và bồ công anh đều có hoạt tính kháng viêm trong thử nghiệm, nhưng khác biệt lớn về độ an toàn. Chi Mao lương tiềm ẩn độc tính cao, dễ gây kích ứng nếu không xử lý đúng cách; trong khi bồ công anh an toàn hơn nhiều, sở hữu nghiên cứu bảo vệ gan rõ ràng.
Nhiều người ngâm quả óc chó qua đêm để loại bỏ axit phytic nhằm tăng hấp thu vi chất. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy việc ngâm hạt này hầu như không làm giảm nồng độ phytate, thậm chí có thể làm hao hụt khoáng chất tự nhiên trong hạt, khiến thói quen này trở nên không cần thiết.
Âm địa quyết từ lâu được dân gian truyền tai là vị thuốc quý giúp thanh nhiệt, tiêu đờm và trị ho hiệu quả. Dù nghiên cứu hiện đại ghi nhận dược tính chống viêm và chống xơ hóa phổi trong phòng thí nghiệm, việc tự ý dùng liều cao có thể dẫn tới ngộ độc tiêu cơ vân nguy kịch.
Ích mẫu nam (*Leonotis nepetifolia*) và ích mẫu thường (*Leonurus japonicus*) là hai loài thảo mộc hoàn toàn khác biệt. Phân tích khoa học cho thấy ích mẫu thường chứa hoạt chất leonurine giúp kích thích co bóp tử cung và điều hòa kinh nguyệt, trong khi ích mẫu nam không có hoạt chất này và chủ yếu dùng ngoài da trong dân gian.
Nhiều người rỉ tai nhau giã lá cây thuộc chi Mao lương (áp cước bản thảo) đắp khớp, thấy da nổi bọng nước thì mừng thầm vì ngỡ "thải độc". Thực chất, đây là phản ứng bỏng hóa chất, viêm da tiếp xúc kích ứng nặng do độc chất protoanemonin phá hủy biểu mô, tiềm ẩn nguy cơ loét và nhiễm trùng.
Người đang dùng thuốc chống đông máu kháng vitamin K hoàn toàn có thể ăn áp nhĩ cần nhưng cần duy trì lượng ăn ổn định và kiểm soát cách chế biến. Do rau họ cần chứa lượng vitamin K tự nhiên nhất định, việc ăn thất thường có thể đối kháng tác dụng của thuốc và làm tăng nguy cơ biến chứng đông máu.
Nhiều người ăn yến mạch giảm cân nhưng lại bị tăng cân do nhầm lẫn về mật độ năng lượng và lạm dụng đồ ngọt, hạt béo đi kèm. Dù chất xơ trong yến mạch giúp no lâu và hạn chế thèm ăn, việc tính sai khẩu phần vẫn khiến tổng lượng calo nạp vào vượt mức cần thiết.
Âm hành thảo là vị thuốc có hoạt tính ức chế ngưng tập tiểu cầu và kéo dài thời gian đông máu. Việc tự ý phối hợp dược liệu này cùng thuốc tây điều trị đông máu tiềm ẩn nguy cơ tương tác nghiêm trọng, làm tăng tác dụng phụ xuất huyết khó kiểm soát cho người bệnh.
Nhiều người tin rằng yến huyết có màu đỏ do chim yến ho ra máu khi làm tổ và mang giá trị bổ dưỡng vượt trội so với yến trắng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định màu đỏ của yến là hệ quả từ phản ứng hóa học với hợp chất nitrit, nitrat trong môi trường, hoàn toàn không chứa máu và không vượt trội về dưỡng chất.
