Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.327 bài, trang 354 trên 367
Thấy thảo dược "Cat’s Claw" (cây vuốt mèo) nổi tiếng về khả năng kháng viêm và tăng miễn dịch, nhiều người tự tìm hái các cây có gai giống móng mèo ở Việt Nam về sắc uống. Sự nhầm lẫn thực vật giữa loài chuẩn vùng Amazon và các cây hoang dại bản địa tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe.
Uống trà ngay sau bữa ăn chay có thể làm suy giảm nghiêm trọng khả năng hấp thu sắt và kẽm từ thực vật. Hợp chất tannin trong trà kết hợp với axit phytic trong ngũ cốc và các loại đậu tạo thành các phức hợp không hòa tan, gây nguy cơ thiếu hụt vi chất kéo dài cho người ăn thực vật nếu không dùng đúng cách.
Nhiều phụ nữ băn khoăn nên uống Chasteberry vào buổi sáng hay buổi tối để cân bằng nội tiết tốt nhất. Thực tế, các nghiên cứu lâm sàng cho thấy thảo dược này phát huy tác dụng lên tuyến yên và hormone khi được dùng đều đặn hàng ngày, do đó việc duy trì một giờ uống cố định quan trọng hơn chọn sáng hay tối.
Nhiều nam giới e ngại ăn đậu nành và tàu hũ sẽ bị giảm testosterone do chứa phytoestrogen. Tuy nhiên, hàng loạt phân tích gộp lâm sàng quy mô lớn đã chứng minh hợp chất isoflavone trong đậu nành không hề làm thay đổi nồng độ testosterone hay estrogen, an toàn cho phong độ phái mạnh khi dùng hợp lý.
Ngâm các loại đậu và ngũ cốc trước khi nấu giúp kích hoạt enzyme phân giải axit phytic và tannin, làm tăng khả năng hấp thu sắt, kẽm và canxi cho cơ thể. Tuy nhiên, việc ngâm các loại hạt dinh dưỡng như hạnh nhân hay óc chó lại không đem lại lợi ích giảm phytate như nhiều người lầm tưởng.
Khi bắt đầu cắt giảm tinh bột, nhiều người đối mặt với những cơn thèm đồ ngọt dữ dội khiến kế hoạch ăn kiêng dễ đổ vỡ. Thực tế, đây là phản ứng của hệ thống tưởng thưởng dopamine và sự thay đổi chuyển hóa trong cơ thể, hoàn toàn có thể kiểm soát nếu hiểu rõ cơ chế và áp dụng giải pháp phù hợp.
Nhiều bệnh nhân viêm khớp tự ý sắc lá chay Bắc Bộ uống cùng thuốc tây mà không biết nguy cơ tương tác dược lực học. Hoạt chất trong lá chay có hoạt tính ức chế miễn dịch thực thụ, khi kết hợp với thuốc NSAID hoặc thuốc ức chế miễn dịch có thể làm suy giảm miễn dịch quá mức hoặc gia tăng độc tính nguy hiểm.
Quả Chasteberry (*Vitex agnus-castus*) của phương Tây và cây trinh nữ hoàng cung (*Crinum latifolium*) của Việt Nam là hai loài thảo dược hoàn toàn khác nhau. Sự nhầm lẫn do cách dịch thuật tên gọi khiến nhiều người dùng sai mục đích, bởi Chasteberry tác động vào thụ thể dopamine tuyến yên để điều hòa kinh nguyệt chứ không dùng trị u xơ như trinh nữ hoàng cung.
Uống nước lá chay Bắc Bộ không thể chữa khỏi bệnh ung thư. Các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận hoạt chất tinh khiết từ lá chay có khả năng ức chế tế bào ác tính trong phòng thí nghiệm và trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm chứng minh hiệu quả điều trị trên người.
Phụ nữ đang uống thuốc tránh thai hàng ngày không nên dùng thêm thảo dược Chasteberry (*Vitex agnus-castus*). Dù thảo dược này hỗ trợ cải thiện hội chứng tiền kinh nguyệt, cơ chế kích thích buồng trứng và điều hòa hormone của nó có thể làm suy giảm hiệu quả ngừa thai, gây xáo trộn chu kỳ và làm tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn.
Cắt bỏ cơm, bún đột ngột để giảm cân dễ khiến cơ thể rơi vào hội chứng "cúm keto" với các triệu chứng đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa và nguy cơ hạ đường huyết. Đây là phản ứng do mất nước, rối loạn điện giải và thiếu hụt đường lên não tạm thời trong những ngày đầu.
Người có cơ địa dị ứng phấn hoa, đặc biệt là phấn hoa họ Cúc như ngải cứu hay cỏ phấn hương, có nguy cơ phản ứng chéo khi dùng cúc La Mã. Tùy mức độ mẫn cảm, người dùng có thể gặp từ ngứa miệng đến co thắt phế quản, nên cần cẩn trọng và hỏi ý kiến bác sĩ.
Muốn ngưng ăn low-carb mà không bị tăng cân dội ngược, bạn cần tái nạp tinh bột chậm rãi qua từng tuần, giữ lượng đạm ở mức 0,8-1,2 g/kg thể trọng và duy trì tập thể dục đều đặn để bảo tồn chuyển hóa cơ bản, ngăn cơ thể tích trữ mỡ thừa quá mức.
Hiện tượng giảm vài cân ngay tuần đầu ăn low-carb thực chất bắt nguồn từ việc cơ thể phân giải nguồn năng lượng dự trữ glycogen ở gan và cơ bắp. Cứ mỗi gam glycogen tiêu hao sẽ kéo theo khoảng 3 đến 4 gam nước bị đào thải ra ngoài, tạo nên mức sụt cân nhanh chóng do mất nước chứ không phải do tiêu biến mỡ thừa.
Cây vuốt mèo chứa hoạt chất rhynchophylline có khả năng làm giãn mạch máu, giảm huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương và làm chậm nhịp tim. Việc tự ý sử dụng thảo dược này, đặc biệt khi đang uống thuốc điều trị tăng huyết áp, có thể gây cộng hưởng dược lý dẫn đến tụt huyết áp quá mức.
Uống trà cam thảo buổi tối có thể gây khó ngủ ở người nhạy cảm do nguy cơ xáo trộn nhịp sinh học của hormone cortisol và trục HPA. Việc duy trì mức cortisol cao vào ban đêm khiến hệ thần kinh tỉnh táo, làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu.
Ăn xả nhiều carbohydrate khi đang duy trì chế độ low-carb có thể khiến đường huyết tăng vọt đột ngột, gây ức chế sản sinh oxit nitric và làm suy giảm chức năng nội mạc mạch máu, từ đó gia tăng nguy cơ tiến triển xơ vữa động mạch.
Tình trạng táo bón khi ăn kiêng low-carb chủ yếu do cơ thể bị thiếu hụt chất xơ hòa tan từ ngũ cốc, khiến khối phân mất độ ẩm và làm suy giảm các hormone kích thích nhu động ruột. Việc bổ sung đúng loại chất xơ hòa tan và uống đủ nước sẽ giúp hệ tiêu hóa vận hành trơn tru trở lại.
Cam thảo dây và cam thảo nam là hai loài thực vật hoàn toàn khác nhau về hình thái, hoạt chất lẫn độc tính. Phân biệt rõ hai loại lá này giúp người dùng tránh nguy cơ ngộ độc chất abrin cực độc từ cam thảo dây hoặc gặp tác dụng phụ lên hệ nội tiết khi dùng sai cam thảo nam.
Cắt giảm tinh bột giúp giảm khối lượng mỡ thật sự, đặc biệt là mỡ nội tạng và mỡ gan trong 3-8 tuần đầu mà không làm mất cơ. Tuy nhiên, xét về dài hạn từ 3 đến 12 tháng, phương pháp này không giảm mỡ bụng vượt trội hơn chế độ ăn cân bằng ưu tiên thực phẩm tự nhiên ít chế biến.
