Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 130 trên 192
Saxifragifolin trong cây báo xuân hoa thể hiện độc tính tế bào mạnh mẽ trên các dòng tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm, tuyệt đối chưa được kiểm chứng lâm sàng để dùng chữa ung thư trên người.
Chiết xuất bìm bìm dại (*Operculina turpethum*) ghi nhận khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ giảm men gan và ngừa xơ hóa trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, thảo mộc này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý đun sắc uống để tránh ngộ độc và tiêu chảy.
Bìm bìm dại chứa nhựa turpethin có khả năng kích thích đại tràng và gây xổ mạnh theo cơ chế thẩm thấu. Dù có tác dụng tống phân, việc tự ý sử dụng loại cây này tiềm ẩn rủi ro tiêu chảy cấp, mất nước và rối loạn điện giải nguy hiểm nếu dùng sai liều lượng.
Bèo cái được ghi nhận có hoạt tính kháng nấm và kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trị ngứa, mụn nhọt trên người. Tự ý đắp bèo tươi còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và nhiễm độc kim loại nặng.
Chiết xuất bìm tía (Ipomoea purpurea) được dân gian dùng chữa viêm ngoài da, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu tập trung vào giãn mạch, co thắt ruột và độc tế bào ung thư, chưa có thử nghiệm lâm sàng kháng khuẩn trên người.
Nghiên cứu khoa học khẳng định bèo hoa dâu cùng vi khuẩn lam cộng sinh không chứa độc tố thần kinh BMAA, đồng thời thiếu toàn bộ các gen sinh độc tố cyanotoxin nguy hiểm, xóa bỏ hoàn toàn lo ngại về rủi ro thoái hóa thần kinh cho người dùng.
Bèo cái mới chỉ được ghi nhận có đặc tính hạ đường huyết trong các khảo sát dược lý ban đầu, chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người. Bệnh nhân đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng bèo cái thay thế thuốc điều trị để tránh biến chứng nguy hiểm.
Hạt cây bìm tía chứa các ergot alkaloid bắt nguồn từ nấm cộng sinh, có khả năng kích thích thụ thể serotonin và dopamine gây ảo giác, co giật và co thắt mạch máu nghiêm trọng. Việc tự ý sử dụng hạt thảo dược này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính đe dọa tính mạng.
Chiết xuất bìm bìm (*Ipomoea cairica*) chứa các dẫn xuất phenolic và lignan có hoạt tính chống oxy hóa và giảm đau viêm trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện mới dừng ở mức tế bào và chuột, chưa có thử nghiệm trên người nên không thể dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
Bèo tây chứa flavonoid có hoạt tính kháng viêm trong phòng thí nghiệm, nhưng mẹo dân gian đắp lá tươi lên mụn nhọt tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng cao. Khả năng tích tụ kim loại nặng và hóa chất từ nguồn nước biến loài cây này thành mối nguy hại cho các tổn thương da hở.
Nhiều nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy một số hoạt chất trong hạt bìm bìm biếc có khả năng ức chế các chất trung gian gây viêm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học mới chỉ dừng lại ở mức độ tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người, đồng thời nhóm resin glycoside trong hạt còn tiềm ẩn nguy cơ gây tiêu chảy và kích ứng đường ruột.
Hạt bìm bìm biếc có tác dụng tẩy xổ mạnh nhờ hoạt chất pharbitin làm ức chế tái hấp thu nước ở ruột và tăng co bóp đại tràng. Tuy nhiên, việc tự ý dùng hạt này tiềm ẩn nguy cơ kích ứng niêm mạc, tiêu chảy dữ dội dẫn đến mất nước và rối loạn điện giải nguy hiểm.
Nhiều người tin rằng đắp bèo lục bình giúp hút mủ mụn nhọt, mau lành vết thương hở. Khoa học chỉ mới ghi nhận dịch chiết lục bình có hoạt tính kháng khuẩn in vitro trên tụ cầu vàng, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; tự ý đắp bèo tươi tiềm ẩn rủi ro nhiễm trùng nghiêm trọng.
Bèo cái được ghi nhận có đặc tính lợi tiểu và khả năng bảo vệ mô thận trong các nghiên cứu dược lý thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn thiếu, đồng thời cây có nguy cơ tích tụ chì rất cao, người dân không nên tự ý dùng trị phù thũng.
Bá tử nhân và Toan táo nhân đều là hai vị thuốc an thần trứ danh nhưng khác biệt về bản chất. Toan táo nhân giàu saponin đặc hiệu giúp giảm căng thẳng và điều hòa miễn dịch, trong khi Bá tử nhân dồi dào chất béo lành mạnh giúp định tâm, an thần và nhuận tràng thông tiện.
Chiết xuất lá bánh hỏi (*Epaltes divaricata*) thể hiện hoạt tính kháng khuẩn rõ rệt trong ống nghiệm trước nhiều chủng vi khuẩn Gram âm và Gram dương. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới dừng lại ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có liều dùng uống an toàn hay khuyến cáo điều trị cho người.
Bát giác liên chứa podophyllotoxin có khả năng ức chế mạnh tế bào ung thư trong ống nghiệm và trên chuột. Tuy nhiên thảo dược này chưa từng có thử nghiệm lâm sàng trên người do độc tính toàn thân rất cao, người dân tuyệt đối không tự ý sắc uống trị bệnh.
Scutellarin, hoạt chất flavonoid glucuronide chủ chốt trong bán chi liên, sở hữu hoạt tính kháng viêm mạnh mẽ trong các nghiên cứu in vitro. Hợp chất này ngăn chặn hiệu quả các tín hiệu viêm nội bào then chốt, ức chế giải phóng hàng loạt cytokin gây viêm và thúc đẩy tế bào miễn dịch chuyển sang trạng thái phục hồi.
Bán chi liên cho thấy hoạt tính ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm và bước đầu được thử nghiệm pha 1 (BZL101) trên bệnh nhân ung thư vú. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện tại chưa đủ để chứng minh khả năng trị khỏi ung thư; người bệnh tuyệt đối không tự ý uống thay thế thuốc điều trị chính thống.
Bách thảo sương (muội than đáy nồi) từng được dân gian dùng để rắc lên vết thương hở cầm máu. Dù lớp bột này có thể tạo vảy cơ học che miệng vết rách, y học hiện đại cảnh báo nguy cơ nhiễm khuẩn uốn ván, sẹo xăm dị vật và phơi nhiễm độc chất từ muội than.
