Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 131 trên 192
Bèo hoa dâu (*Azolla pinnata*) chưa từng được khoa học chứng minh có tác dụng hạ đường huyết trên người. Lời đồn xuất phát từ nhầm lẫn danh pháp với các loài cây khác; nghiên cứu trên bèo hoa dâu chỉ ghi nhận đặc tính chống oxy hóa, kháng viêm ở chuột và không thể thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất cây bách xù (*Juniperus chinensis*) cho thấy hoạt tính kháng khuẩn và kháng viêm tiềm năng trong các thử nghiệm tế bào và động vật gặm nhấm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo hiện vẫn chưa có dữ liệu lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng bách xù để trị bệnh.
Các nghiên cứu thực nghiệm bước đầu cho thấy chiết xuất cây bài hương (Hyssopus officinalis) có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate alpha-glucosidase, hỗ trợ làm chậm hấp thu đường và cải thiện các chỉ số phân tử liên quan đến đường huyết trên mô hình động vật thí nghiệm.
Bách hợp chứa một số saponin và hợp chất steroid có triển vọng an thần, kéo dài giấc ngủ trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn còn rất hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng bách hợp thay thế thuốc điều trị chuyên khoa.
Bán hạ bắc là thảo dược nổi tiếng với khả năng giảm nôn trớ và làm dịu đường tiêu hóa. Nhiều nghiên cứu lâm sàng ghi nhận bán hạ đã qua bào chế giúp hỗ trợ cải thiện nôn mửa rõ rệt khi phối hợp thuốc Tây y, song dược liệu sống chứa độc tính kích ứng mạnh cần tuyệt đối thận trọng.
Các nghiên cứu thực nghiệm hiện đại xác nhận bán hạ nam có tác dụng làm giảm đáng kể tần suất cơn ho, tăng cường tiết dịch khí quản để tống đờm và chống co thắt phế quản. Dù vậy, người bệnh chỉ nên dùng thảo dược đã qua chế biến đúng quy chuẩn và không tự ý thay thế thuốc đặc trị.
Bán hạ nam chứa một số hoạt chất có khả năng ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm và trên chuột. Tuy nhiên, thảo dược này chưa từng trải qua thử nghiệm lâm sàng trên người, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Bán biên kỳ (*Pteris semipinnata*) chứa các hợp chất pterosin và diterpenoid có tiềm năng ức chế phản ứng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học mới dừng ở cấp độ tế bào, chưa đủ dữ liệu lâm sàng trên người và tiềm ẩn nguy cơ tích lũy độc chất nếu dùng sai cách.
Các nghiên cứu dược lý thực nghiệm khẳng định alkaloid trong bách bộ có tác dụng giảm ho rõ rệt trên động vật, tuy nhiên bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn còn thiếu hụt, đòi hỏi người bệnh phải thận trọng khi sử dụng.
Nghiên cứu khoa học ghi nhận cây biển súc có hoạt tính chống oxy hóa và hỗ trợ ngừa sỏi thận trên động vật, nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trị viêm đường tiết niệu trên người. Người bệnh không nên dùng thảo dược này thay thế thuốc kháng sinh.
Bách thảo sương theo kinh nghiệm xưa là lớp muội đen thu hái từ khói thảo mộc tự nhiên, nhưng việc cạo muội đáy nồi chảo đun nấu ngày nay tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc kim loại nặng và hóa chất cháy dở, hoàn toàn không đạt các tiêu chuẩn kiểm soát tạp chất của Dược điển y tế hiện đại.
Chiết xuất lá bung lai cho thấy khả năng ức chế mạnh enzyme tiêu hóa alpha-glucosidase trong mô hình phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này chưa trải qua bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người bệnh, do đó người dân tuyệt đối không dùng thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Các nghiên cứu thực nghiệm in vitro và trên chuột ghi nhận chiết xuất hạt bá tử nhân chứa axit béo omega-3 và giúp cải thiện tình trạng suy giảm trí nhớ do tổn thương não bộ. Dù vậy, dược liệu này cũng chứa ribotoxin bất hoạt ribosome, đòi hỏi người dùng thận trọng và tham khảo chuyên gia y tế.
Nhiều người truyền tai nhau cách đun nước lá bàng súc miệng để trị dứt điểm viêm họng. Dù các phân tích phòng thí nghiệm chứng minh lá bàng chứa nhiều tannin và hợp chất kháng khuẩn tốt, phương pháp này hiện hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc chữa bệnh.
Cây bài hương (*Hyssopus officinalis*) được dân gian sử dụng làm dịu cơn ho, nhưng y học hiện đại chỉ mới ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn và giảm chất nhầy chủ yếu trên mô hình tiền lâm sàng. Đáng chú ý, bằng chứng lâm sàng chỉ ra bài hương chỉ hỗ trợ người ho có đờm, trong khi người ho khan có thể chuyển biến xấu hơn nếu sử dụng.
Bào ngư được xem là thực phẩm bổ dưỡng, nhưng bằng chứng khoa học trực tiếp về khả năng điều hòa miễn dịch của polysaccharide chiết xuất từ loài này còn rất hạn chế. Các hiểu biết hiện nay chủ yếu bắt nguồn từ cơ chế chung của polysaccharide tự nhiên trên động vật và tế bào thí nghiệm.
Chiết xuất từ lá ba đậu tây cho thấy hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa tiềm năng trong các thử nghiệm in vitro và trên mô hình chuột. Tuy nhiên, giới y khoa chưa thực hiện thử nghiệm lâm sàng trên người; độc tính tự nhiên cao của loài cây này đòi hỏi sự thận trọng tuyệt đối.
Chiết xuất cây bàng hôi (Terminalia bellirica) cho thấy khả năng hạ nồng độ axit uric máu và cải thiện chỉ số thận qua các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng. Tuy nhiên, hiệu lực thảo dược này vẫn thấp hơn thuốc kê đơn và cần thêm nghiên cứu dài hạn trước khi ứng dụng rộng rãi.
Các nhà khoa học phát hiện lá cây bàn tay ma chứa nhiều phenolic glycoside quý và dẫn xuất arbutin. Dù thử nghiệm cho thấy một số hoạt chất kích thích tế bào hấp thu đường, đây mới là nghiên cứu trong ống nghiệm, người dân tuyệt đối không tự ý sắc uống trị bệnh.
Vỏ bào ngư (Thạch quyết minh) là vị thuốc cổ truyền thường được truyền tai giúp hạ huyết áp. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy vị thuốc này tác động lên kênh canxi tế bào cơ trơn mạch máu, nhưng hiệu quả làm giảm chỉ số huyết áp chưa đạt ý nghĩa thống kê và chưa đủ bằng chứng trên người.
