Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.827 bài, trang 168 trên 192
Đường kích hoạt hệ thống tưởng thưởng dopamine và opioid trong não bộ tương tự như chất kích thích, nhưng không làm biến đổi cấu trúc thần kinh sâu sắc hay gây nghiện thực thụ như ma túy. Hiện tượng thèm ăn cưỡng bức thường chỉ bộc lộ khi cơ thể tiêu thụ ngắt quãng các thực phẩm siêu ngọt và siêu chế biến.
Thịt heo chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói làm tăng nguy cơ tổn thương và ung thư đại trực tràng do sự kết hợp giữa muối nitrit, sắt heme và mỡ thúc đẩy hình thành hợp chất N-nitroso gây hại tế bào. Hiểu rõ cơ chế giúp người tiêu dùng chủ động điều chỉnh khẩu phần an toàn.
Nhiều lời đồn cho rằng tinh dầu tiêu Tứ Xuyên có thể ức chế vi khuẩn và trị dứt điểm hôi miệng. Tuy nhiên, y học thực chứng hiện chưa ghi nhận bất kỳ bằng chứng lâm sàng nào cho thấy loại tinh dầu này tiêu diệt được vi khuẩn gây mùi trong miệng, việc tự ý ngậm tinh dầu đậm đặc còn tiềm ẩn nguy cơ bỏng loét niêm mạc.
Enzym nattokinase trong đậu nành lên men natto có khả năng thủy phân trực tiếp sợi fibrin và kích thích sản sinh chất hoạt hóa plasminogen mô, giúp làm tan cục máu đông. Nghiên cứu cho thấy nattokinase duy trì hoạt lực tiêu sợi huyết tới 2-12 giờ, hỗ trợ phòng ngừa tắc mạch hiệu quả khi dùng đúng cách.
Bôi dầu thầu dầu mỗi tối chỉ giúp giữ ẩm, tăng độ bóng mượt và hạn chế gãy sợi lông, hoàn toàn không có bằng chứng khoa học chứng minh khả năng kích thích mọc dày thêm lông mi hay lông mày. Cảm giác mi rậm rạp hơn thực chất chỉ là hiệu ứng quang học từ lớp màng dầu bao phủ bên ngoài.
Nồi chiên không dầu dùng khí nóng thay dầu ngập, hạn chế dầu béo dư thừa cho món chiên. Nghiên cứu ghi nhận công nghệ này giúp giảm acrylamide từ 47,31% đến khoảng 90% so với chiên ngập dầu, nhưng nếu chiên nhiệt độ quá cao và quá lâu, acrylamide vẫn có thể tăng vọt.
Nhiều phụ nữ sau phẫu thuật ung thư vú kiêng hoàn toàn đậu phụ vì sợ khối u tái phát. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học uy tín khẳng định việc ăn đậu nành tự nhiên ở mức vừa phải không gây hại, mà còn hỗ trợ giảm nguy cơ tái phát và cải thiện tỷ lệ sống còn.
Thạch tùng răng cưa (*Huperzia serrata*) là nguồn tự nhiên chủ yếu chứa huperzine A – hoạt chất ức chế men phá hủy chất dẫn truyền thần kinh với hiệu lực vượt trội. Trong khi đó, các loài thạch tùng thông thường khác dù cũng chứa ancaloit có khả năng ức chế men này nhưng hoạt tính trên não bộ yếu hơn đáng kể.
Đậu nành biến đổi gen (GMO) không làm gia tăng nguy cơ dị ứng so với đậu nành truyền thống theo các đánh giá an toàn sinh học quốc tế. Bản thân đậu nành tự nhiên đã chứa sẵn các protein dễ gây dị ứng, và các biến đổi di truyền hiện nay không làm thay đổi tính sinh dị ứng tổng thể của hạt đậu.
Dẫn xuất halofuginone từ thảo dược thường sơn có khả năng ức chế chọn lọc sự biệt hóa của tế bào gây viêm Th17 thông qua cơ chế kích hoạt phản ứng thiếu hụt axit amin. Khám phá khoa học này mở ra hướng tiếp cận mới trong kiểm soát các bệnh tự miễn như viêm khớp và đa xơ cứng mà không gây ức chế miễn dịch toàn thân.
Chiết xuất thạch tùng chứa các alkaloid có khả năng ức chế enzym acetylcholinesterase, từ đó làm chậm quá trình thoái hóa của chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine. Tác động này mở ra tiềm năng bảo vệ tín hiệu thần kinh và hỗ trợ trí nhớ, song đòi hỏi việc sử dụng thận trọng để tránh nguy cơ ngộ độc.
Nghiên cứu cho thấy thái tử sâm chứa polysaccharide và oligopeptide giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ hạ đường huyết và giảm viêm trên mô hình thực nghiệm. Dù vậy, người bệnh tiểu đường không nên tự ý bỏ thuốc điều trị và cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
Nhiều nghiên cứu hiện đại cho thấy halofuginone, một dẫn xuất bán tổng hợp từ hoạt chất của cây thường sơn (Dichroa febrifuga), có khả năng ức chế tăng sinh, kích hoạt quá trình tự chết và ngăn chặn tế bào ung thư di căn. Dù mở ra hướng đi triển vọng, các kết quả này mới dừng ở mức tiền lâm sàng.
Hạt mắc ca chứa hàm lượng chất béo cao nhưng chủ yếu là a-xít béo không bão hòa đơn (MUFA) có lợi. Ăn hạt mắc ca thường xuyên với lượng vừa phải không gây xơ vữa động mạch, trái lại còn giúp giảm nồng độ cholesterol xấu (LDL-C) khi dùng thay thế chất béo bão hòa.
Cây thóc lép có đuôi thường được truyền tai nhau để làm lành tổn thương, nhưng nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận khả năng kích thích tế bào tạo xương trong phòng thí nghiệm. Các tài liệu khoa học chưa có bằng chứng khẳng định thảo dược này giúp kháng khuẩn hay đóng kín vết thương ngoài da ở người.
Halofuginone, một dẫn xuất tổng hợp từ alkaloid của cây thường sơn, đang thu hút sự chú ý của giới y khoa nhờ khả năng ức chế mạnh mẽ quá trình tổng hợp collagen loại I và ngăn chặn con đường tín hiệu gây xơ hóa. Khám phá này mở ra triển vọng điều trị nhiều bệnh lý xơ hóa phức tạp.
Các nghiên cứu dịch tễ quy mô lớn khẳng định thói quen ăn hạt từ 2-5 lần mỗi tuần liên quan chặt chẽ đến việc giảm nguy cơ tử vong sớm và bệnh tim mạch. Bổ sung lượng hạt hợp lý là giải pháp đơn giản giúp bảo vệ sức khỏe dài hạn.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo đun nước lá thài lài tím để uống tiêu viêm, giảm sưng đau. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện tại chỉ mới ghi nhận chiết xuất loài cây này có khả năng kháng khuẩn và ức chế enzyme gây tăng đường huyết trong phòng thí nghiệm, đồng thời nhiệt độ cao khi đun nấu sẽ làm mất đi hoạt tính sinh học của cây.
Thóc lép có đuôi thường được dân gian dùng giảm sưng đau nhờ chứa nhóm hoạt chất thực vật flavonoid. Dù chưa có thử nghiệm lâm sàng riêng cho loài cây này, nhiều nghiên cứu xác nhận flavonoid có khả năng khóa chặt các enzyme và gen gây viêm, mở ra tiềm năng hỗ trợ kiểm soát các bệnh lý viêm mạn tính.
Quả me rừng (amla) đã được nhiều thử nghiệm lâm sàng chứng minh có khả năng hỗ trợ giảm rõ rệt cholesterol xấu LDL-c, triglyceride và xơ vữa mạch máu, đồng thời cải thiện chức năng nội mạc tương đương statin liều thấp. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị tim mạch.
