Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 21 trên 192
Các hoạt chất chonglou saponin trong cây tảo hưu, đặc biệt là Polyphyllin VI, đã được chứng minh có tác dụng giảm đau và giảm viêm trên mô hình thực nghiệm động vật nhờ ức chế các chất gây viêm và điều hòa thụ thể đau P2X3.
Chiết xuất từ tắc kè cho thấy khả năng làm giảm phản ứng viêm đường thở và ức chế tiết dịch nhầy trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả điều trị hen suyễn, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc tây.
Tỏi và chiết xuất tỏi già đã được nhiều phân tích gộp chứng minh có tác dụng hỗ trợ hạ huyết áp tâm thu và tâm trương ở người bệnh tăng huyết áp. Dù mang lại lợi ích giảm áp và cải thiện sức khỏe mạch máu, tỏi chỉ đóng vai trò hỗ trợ, tuyệt đối không thay thế thuốc điều trị theo đơn của bác sĩ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng mới nhất ghi nhận chiết xuất lá tếch có tiềm năng hạ men gan và giảm xơ hóa gan trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng này mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm, chưa được thử nghiệm trên người và có thể gây độc gan thận nếu lạm dụng liều cao.
Rau tề thái bước đầu được thử nghiệm lâm sàng cho thấy khả năng hỗ trợ giảm lượng máu kinh khi kết hợp cùng thuốc điều trị. Tuy nhiên, bằng chứng y học hiện nay vẫn còn hạn chế do cỡ mẫu nghiên cứu nhỏ, chị em không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa.
Chiết xuất lá cây tếch ghi nhận khả năng thúc đẩy co vết thương và biểu mô hóa trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên chuột. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở mô hình động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người để khẳng định hiệu quả hay độ an toàn khi điều trị thực tế.
Tế tân được dân gian truyền tai có khả năng trị dứt điểm đau răng và nghẹt mũi. Dù các nghiên cứu hiện đại ghi nhận dược liệu này chứa nhiều hoạt chất giảm viêm, giảm đau trên động vật và ống nghiệm, song bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
Thân lá cây tế tân chứa hàm lượng acid aristolochic gây độc thận cao hơn, khiến dược điển chỉ cho phép dùng rễ và thân rễ làm thuốc. Dù vậy, nghiên cứu hiện đại cho thấy rễ tế tân vẫn chứa các dẫn xuất độc tính tiềm tàng, đòi hỏi người bệnh phải hết sức thận trọng khi sử dụng.
Tế tân chứa các dẫn xuất axit aristolochic có nguy cơ gây độc thận và tổn thương DNA. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào loài và bộ phận dùng; các loài tế tân làm thuốc chuẩn mực chứa hàm lượng độc chất thấp hơn nhiều so với chi mộc hương phong kỷ, tương đối an toàn khi dùng đúng liều lượng ngắn ngày.
Tắc kè và cá ngựa thường được truyền tai là các vị thuốc bổ trợ sinh lực tính ấm, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chưa có nghiên cứu so sánh đối đầu trực tiếp giữa hai vị thuốc này. Dữ liệu thực nghiệm mới chỉ làm rõ đặc tính an toàn bộ phận và dấu vân tay hóa học nhằm phục vụ kiểm soát chất lượng tắc kè.
Nhiều người truyền tai nhau dùng tầm gửi gạo để trị tăng huyết áp, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính flavonoid và tiềm năng hạ áp ở mức thí nghiệm sơ bộ. Do thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc kê đơn.
Các phân tích gộp từ thử nghiệm lâm sàng cho thấy tảo xoắn (Spirulina) hỗ trợ hạ mỡ máu (giảm cholesterol toàn phần, LDL-C, triglycerid) và giảm nhẹ huyết áp tâm thu lẫn tâm trương. Dù vậy, bằng chứng hiện tại vẫn bị giới hạn bởi cỡ mẫu nghiên cứu nhỏ, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất fraxin trong vỏ tần bì có khả năng ức chế các kênh tái hấp thu urate và hạ acid uric máu trên chuột. Tuy nhiên, giới y khoa chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng tần bì thay thế thuốc điều trị.
Esculin là hoạt chất coumarin tự nhiên nổi bật trong vỏ tần bì (Cortex fraxini), được y học cổ truyền sử dụng suốt hàng nghìn năm qua. Các bằng chứng tiền lâm sàng gần đây ghi nhận esculin có khả năng ức chế mạnh mẽ các cytokin tiền viêm và điều hòa miễn dịch, mở ra tiềm năng điều trị lớn dù vẫn còn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người.
Các hợp chất physalin từ cây tầm bóp thể hiện hoạt tính kháng viêm và điều hòa miễn dịch mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, dữ liệu hiện tại chủ yếu ghi nhận trên tế bào và động vật, chưa có đủ bằng chứng lâm sàng trên người để coi đây là thuốc điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc lá tầm ruột hoặc các cây cùng chi để hạ đường huyết trị tiểu đường. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức thử nghiệm trên chuột cống mắc bệnh đái tháo đường nhân tạo, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả và độ an toàn.
Các hoạt chất saponin từ tảo hưu thể hiện khả năng ức chế tế bào ung thư mạnh mẽ trong đĩa thí nghiệm và trên mô hình chuột. Tuy nhiên, giới khoa học chưa ghi nhận thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không được tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Rễ cây tầm ma được khoa học chứng minh giúp cải thiện triệu chứng tiểu đêm, giảm ứ đọng nước tiểu và tăng lưu lượng dòng chảy ở nam giới phì đại tiền liệt tuyến lành tính. Tuy nhiên, thảo dược này không làm teo nhỏ khối u và không thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị y khoa.
Tảo lục chứa nhiều chất chống oxy hóa và dưỡng chất hỗ trợ sức khỏe mạch máu. Nghiên cứu cho thấy vi tảo này có thể hỗ trợ giảm nhẹ cholesterol xấu và huyết áp, nhưng hiệu quả ở mức khiêm tốn, bằng chứng còn mâu thuẫn và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị y khoa.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy fucoidan từ tảo mơ *Sargassum* có tiềm năng chống oxy hóa, kháng viêm và ức chế tế bào xấu. Tuy nhiên, toàn bộ bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức thử nghiệm tế bào và mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị bệnh.
