Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.827 bài, trang 29 trên 192
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất saponin từ thất diệp nhất chi hoa có khả năng ức chế mạnh các chất trung gian gây viêm như NO, PGE2, cytokine và các enzym liên quan. Dù vậy, tác dụng này mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên tế bào và động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người.
Nhiều lời đồn dân gian ca ngợi thịt thằn lằn bóng hoa có khả năng kháng viêm và giảm đau kỳ diệu. Dù loài này có tên khoa học là *Eutropis multifasciata*, các bằng chứng khoa học thực nghiệm được cung cấp hoàn toàn không ghi nhận hoạt tính chống viêm từ thịt thằn lằn, người dân không nên tự ý dùng chữa bệnh.
Thất diệp nhất chi hoa chứa nhóm hoạt chất polyphyllin với khả năng ức chế tế bào ung thư vú, gan, phổi, đại trực tràng trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện dừng ở mức tế bào và chuột; chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả hay độ an toàn trên người bệnh.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy polyphenol trong lá thảo đậu khấu bắc có khả năng giãn mạch và hỗ trợ hạ huyết áp thông qua con đường oxit nitric và ức chế kênh canxi. Tuy nhiên, bằng chứng trên cơ thể người hiện vẫn còn rất giới hạn, người bệnh không được tự ý bỏ thuốc điều trị.
Nhiều người tin thận nai là món đại bổ, nhưng các nghiên cứu khoa học cảnh báo nội tạng hươu nai hoang dã tích lũy nồng độ cadmium và chì rất cao. Việc sử dụng thường xuyên cơ quan lọc máu của thú rừng tiềm ẩn nguy cơ tổn thương thận và nhiễm độc kim loại nặng.
Thảo quả là vị thuốc dân gian và gia vị quen thuộc giúp kích thích ăn ngon miệng. Nghiên cứu thực nghiệm hiện đại bước đầu ghi nhận các hợp chất tự nhiên trong thảo quả giúp giảm phản ứng viêm, củng cố hàng rào niêm mạc ruột và cải thiện hệ vi sinh vật, tuy nhiên các dữ liệu mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng.
Dầu thầu dầu chứa hàm lượng lớn axit ricinoleic với hoạt tính kháng viêm đã được ghi nhận trên động vật gặm nhấm, cho thấy tiềm năng giảm đau ngoại vi. Tuy nhiên, bằng chứng bôi ngoài da trên bệnh nhân thoái hóa khớp vẫn chưa đầy đủ; người bệnh chỉ nên dùng hỗ trợ thận trọng và tuyệt đối không được uống.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất cardamonin và chiết xuất từ hạt thảo đậu khấu có khả năng ức chế con đường tín hiệu NF-kB và giảm sản sinh cytokin gây viêm. Tuy nhiên, bằng chứng mới chỉ ghi nhận trên tế bào và động vật, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc điều trị.
Steroid saponin, đặc biệt là nhóm polyphyllin, là hoạt chất cốt lõi tạo nên giá trị dược lý của thân rễ thất diệp nhất chi hoa. Dù sở hữu nhiều tiềm năng sinh học như chống viêm và gây độc tế bào ung thư trong ống nghiệm, việc ứng dụng hoạt chất này trong y học hiện đại vẫn gặp nhiều rào cản do thiếu thử nghiệm lâm sàng và hàm lượng chất biến động lớn.
Thạch tầm (Ludisia discolor) thường được truyền tai như bài thuốc hạ đường huyết. Dữ liệu trích dẫn hiện tại hoàn toàn thiếu nghiên cứu về thạch tầm, chỉ ghi nhận thử nghiệm tiền lâm sàng trên thảo dược khác. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người khẳng định công dụng này.
Thảo uy linh cho thấy khả năng ức chế phản ứng viêm và giảm đau trên mô hình tế bào và chuột thực nghiệm thông qua nhiều con đường sinh hóa. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đau xương khớp.
Thảo quyết minh được dân gian dùng nhiều để hỗ trợ hạ mỡ máu và huyết áp, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu ghi nhận trên mô hình thực nghiệm động vật và tế bào. Thảo dược này có tiềm năng chống oxy hóa, giãn mạch, song chưa đủ dữ liệu lâm sàng đơn độc trên người và có thể gây độc gan nếu lạm dụng liều cao.
Thảo quyết minh cho thấy khả năng hạ cholesterol và triglyceride ấn tượng trên động vật thí nghiệm nhờ cơ chế đào thải chất béo và chống oxy hóa. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng trên người còn rất khiêm tốn, dược liệu này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Thạch tùng răng cưa chứa hoạt chất Huperzine A có khả năng ức chế enzym acetylcholinesterase, hỗ trợ cải thiện phần nào nhận thức ở bệnh nhân suy giảm trí nhớ và Alzheimer. Dù vậy, các thử nghiệm lâm sàng hiện nay vẫn còn hạn chế bởi cỡ mẫu nhỏ và chưa đủ bằng chứng để xem đây là giải pháp điều trị dứt điểm căn bệnh.
Thảo đậu khấu là vị thuốc quen thuộc thường được truyền tai với công dụng hỗ trợ tiêu hóa và làm dịu đau dạ dày. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng bảo vệ đường tiêu hóa chủ yếu mới dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng quy mô lớn trên người.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết thảo uy linh giàu polyphenol và sesquiterpene, mang lại khả năng trung hòa gốc tự do và ức chế một số chủng vi khuẩn, nấm men. Dù giàu tiềm năng phát triển dược liệu, hiệu quả này chưa được kiểm chứng đầy đủ trên người nên không thể thay thế kháng sinh.
Thông tre lá dài chứa các diterpenoid có khả năng ức chế nhiều chất trung gian gây viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, mọi bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tế bào nuôi cấy và thử nghiệm trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh khả năng chữa bệnh thực tế.
Thạch vĩ được y học cổ truyền dùng hỗ trợ chữa sỏi tiết niệu, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy dược liệu này chủ yếu đem lại tác dụng lợi tiểu và kháng khuẩn hỗ trợ, không thể tự bào mòn hay làm tan sỏi thận. Người bệnh cần thăm khám y khoa để tránh nguy cơ biến chứng tắc nghẽn nguy hiểm.
Thảo quyết minh được dân gian truyền tụng giúp "sáng mắt, trị mờ mắt". Tuy nhiên, khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận khả năng chống oxy hóa trên động vật và ống nghiệm; chưa hề có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh dược liệu này chữa được các bệnh về mắt hay thay thế phẫu thuật.
Trà thảo bản bông vàng được lưu truyền lâu đời trong dân gian như một bài thuốc giảm ho và long đờm hiệu quả. Dù các phân tích khoa học ghi nhận hoạt chất chống co thắt và kháng viêm trong phòng thí nghiệm, hiện vẫn còn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định công dụng trị ho thực tế.
