Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 76 trên 192
Các hợp chất ent-kauran phân lập từ lá khổ sâm giúp giảm phản ứng viêm ở cấp độ tế bào bằng cách ức chế sản sinh oxit nitric (NO), ngăn tạo gốc tự do superoxide anion và giảm tiết enzyme elastase. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở thử nghiệm ống nghiệm.
Kinh giới dại thể hiện tiềm năng hỗ trợ giảm viêm đường thở và phản ứng dị ứng trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại mới dừng lại trên tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người nên không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Kim tuyến thảo chứa nhiều hoạt chất sinh học thuộc nhóm polyphenol và flavonoid với tiềm năng kháng virus và ức chế chu kỳ tế bào được ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân cần thận trọng và không tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Kinh giới là loại rau gia vị quen thuộc thường được dân gian dùng để xông, giải cảm khi sốt rét hay cảm cúm. Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận chiết xuất và tinh dầu kinh giới có hoạt tính kháng khuẩn, ức chế virus và chống viêm trong ống nghiệm, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trị cảm cúm ở người.
Nhiều lời đồn cho rằng ăn khế giúp lọc sạch mỡ máu nhanh chóng. Dù các nghiên cứu trên động vật ghi nhận polyphenol và chất xơ trong khế hỗ trợ chuyển hóa lipid, bằng chứng trên người hiện còn rất ít và người bệnh tuyệt đối không nên dùng khế thay thế thuốc điều trị.
Kim thất tai (thuộc chi Gynura) thường được truyền tai như phương thuốc dân gian giúp chữa khỏi bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và trên động vật, hoàn toàn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu lực cũng như độ an toàn trên người.
Kim tước chi cho thấy khả năng hạ đường huyết và cải thiện đề kháng insulin rõ rệt trong các nghiên cứu trên chuột cống và chuột nhắt. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn hoàn toàn chưa có, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Nghiên cứu khoa học xác nhận lá và cành non cây kim tước chi rất giàu polyphenol và có hoạt tính thu dọn gốc tự do mạnh mẽ. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu đối đầu trực tiếp để so sánh tác dụng chống oxy hóa giữa phần lá và vỏ của loài cây này.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất kim ngân dại chứa polyphenol và glycoside có khả năng ức chế enzyme COX-2 cùng các cytokine gây viêm. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về hiệu quả hạ sốt trên người còn thiếu, người dân chỉ nên xem trà thảo mộc này là biện pháp hỗ trợ nhẹ nhàng và không thay thế thuốc điều trị.
Vỏ các loài thân gỗ chứa nhiều tannin và polyphenol có khả năng quét gốc tự do trong ống nghiệm và tế bào, nhưng riêng vỏ cây kim giao hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người dùng không nên tự ý sắc uống để trị bệnh khi chưa có hướng dẫn y khoa.
Các nghiên cứu khoa học gần đây đã phân lập được một số hợp chất diterpenoid và monoterpenoid mới từ cành lá cây kim giao (*Nageia fleuryi*). Tuy nhiên, những tác động ức chế tế bào ung thư hay kháng viêm này hoàn toàn mới chỉ được ghi nhận trong ống nghiệm, người dân tuyệt đối không nên tự ý dùng kim giao làm thuốc uống trị bệnh.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc kim ngân dại để tiêu trừ mụn nhọt. Nghiên cứu khoa học xác nhận dịch chiết kim ngân ức chế mạnh tụ cầu vàng trong ống nghiệm, nhưng hiệu quả thực tế khi uống còn bị hạn chế lớn bởi khả năng hấp thu và chuyển hóa của cơ thể.
Nhiều người mách nhau dùng trái kim quýt ngâm mật ong hoặc chưng đường phèn để giảm ho, long đờm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về loài cây này mới dừng lại ở mức thử nghiệm trong ống nghiệm đối với các hoạt chất chống oxy hóa, chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả trị ho trên người.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy polyphenol và chiết xuất từ cây kim ngân có khả năng ức chế các phản ứng viêm mạnh mẽ trên tế bào và mô hình chuột. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng, chưa có bằng chứng xác nhận hiệu quả điều trị viêm trực tiếp trên người.
Nhiều người có thói quen đun sắc lá khổ sâm uống hằng ngày để trị bệnh tiêu hóa, nhưng nghiên cứu cho thấy loài cây này chứa các hợp chất diterpenoid có hoạt tính gây độc tế bào. Uống nước lá khổ sâm kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây độc tích lũy do chưa có ngưỡng an toàn được kiểm chứng trên người.
Kim ngân hoa là vị thuốc quen thuộc thường được dùng để giải nhiệt và làm dịu đau rát họng. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận tiềm năng kháng viêm và kháng virus, khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả điều trị viêm họng dứt điểm.
Hạt khồm từ lâu được dân gian tin dùng để chữa đầy bụng, khó tiêu và co thắt ruột. Khoa học hiện đại đã chứng minh hoạt chất thymol trong tinh dầu hạt khồm có khả năng giảm co thắt cơ ruột và ức chế vi khuẩn đường ruột, dù các dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người hiện vẫn còn rất hạn chế.
Chiết xuất từ cây khổ diệp (Picrasma) cho thấy tiềm năng ức chế các chất gây viêm và bảo vệ tế bào trong các thí nghiệm trên dòng tế bào đại thực bào, biểu bì người và mô hình chuột. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức phòng thí nghiệm, chưa đủ bằng chứng lâm sàng trên người.
Quả kim anh từ lâu được dân gian tin dùng để chữa tiểu đêm, tiểu són và di tinh. Dưới góc nhìn khoa học hiện đại, các hợp chất flavonoid và dịch chiết kim anh đã chứng minh khả năng bảo vệ thận, giảm oxy hóa và hỗ trợ teo nhỏ tuyến tiền liệt phì đại trên mô hình động vật, nhưng vẫn cần thêm bằng chứng lâm sàng trên người.
Chiết xuất hạt khồm cho thấy khả năng làm giãn mạch và hạ huyết áp trên mô hình động vật nhờ cơ chế điều hòa oxit nitric và chẹn kênh canxi. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người bệnh tuyệt đối không dùng để thay thế thuốc điều trị.
