Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 77 trên 192
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy khương hoạt chứa nhiều hoạt chất như notopterol, coumarin và tinh dầu có khả năng kháng viêm, giảm đau khớp và giảm nhạy cảm đau lạnh. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng quy mô lớn trên người vẫn còn thiếu, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt chất quassinoid trong Khổ diệp có khả năng ức chế mạnh ký sinh trùng sốt rét trên mô hình tế bào và động vật. Tuy nhiên, do độc tính cao và chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược này thay thế thuốc sốt rét chuẩn.
Astilbin là hoạt chất flavonoid tự nhiên chiết xuất từ củ khúc khắc (thổ phục linh), sở hữu tiềm năng kháng viêm ấn tượng qua hàng loạt mô hình thực nghiệm. Dược chất này can thiệp trực tiếp vào các trục tín hiệu NF-κB, MAPK, điều hòa tế bào miễn dịch và bảo vệ mô nội tạng trước tổn thương viêm mạn tính và cấp tính.
Nhiều lời đồn cho rằng củ khoai trời có thể hạ đường huyết nhanh chóng. Các nghiên cứu phòng thí nghiệm xác nhận dịch chiết khoai trời có khả năng ức chế mạnh enzyme tiêu hóa tinh bột alpha-amylase, song hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả này.
Chiết xuất khúng khéng (*Hovenia dulcis*) và hoạt chất dihydromyricetin được chứng minh có khả năng hỗ trợ chuyển hóa cồn sớm, hạn chế tích tụ acetaldehyde và làm dịu các triệu chứng nôn nao đường tiêu hóa. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay còn giới hạn ở quy mô nhỏ và thảo dược này không thể bảo vệ gan hoàn toàn nếu tiếp tục lạm dụng rượu bia.
Nhiều nghiên cứu ống nghiệm ghi nhận tinh dầu lá kháo lông có khả năng ức chế vi khuẩn và nấm men nhờ các hoạt chất tự nhiên. Tuy nhiên, hiệu quả này mới chỉ dừng lại ở đĩa thí nghiệm và hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, không thể thay thế các thuốc điều trị nhiễm trùng.
Khoai nưa chứa hàm lượng cao glucomannan, một loại chất xơ hòa tan có độ nhớt lớn giúp hỗ trợ cải thiện mỡ máu. Các phân tích gộp và thử nghiệm lâm sàng cho thấy chất xơ này có thể hỗ trợ hạ nhẹ nồng độ cholesterol xấu (LDL-C) và cholesterol toàn phần, đóng vai trò như một giải pháp dinh dưỡng bổ trợ.
Nhiều người mách nhau dùng củ khúc khắc để hạ axit uric và trị viêm khớp gout, nhưng y học thực chứng hiện nay hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả này. Việc tự ý bỏ thuốc điều trị chuẩn để dùng thảo dược truyền miệng có thể khiến khớp tổn thương nghiêm trọng và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận.
Các nghiên cứu thực nghiệm bước đầu cho thấy chiết xuất từ rễ cây khôi nước có khả năng bảo vệ tế bào gan trước độc tính của paracetamol ở động vật. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện mới dừng lại ở ống nghiệm và chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Hợp chất phorbol ester thuộc nhóm diterpene tự nhiên có trong một số loài thực vật như khôi nước tiềm ẩn độc tính tế bào mạnh và nguy cơ kích ứng niêm mạc ruột. Các thử nghiệm in vitro cho thấy nhóm chất này gây rối loạn miễn dịch và phá hủy tế bào ở nồng độ rất thấp, đòi hỏi sự thận trọng cao độ khi dùng.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá khôi để chữa viêm loét dạ dày và diệt vi khuẩn HP. Dù các chiết xuất thảo mộc cho thấy tiềm năng kháng viêm và kháng khuẩn trên mô hình ống nghiệm và động vật, hiện vẫn thiếu thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn khẳng định hiệu quả điều trị thực tế trên người.
Chiên khoai tây ở nhiệt độ cao sinh ra lượng lớn acrylamide, chất có khả năng gây ung thư hình thành từ phản ứng Maillard giữa đường khử và asparagine. Lượng hóa chất này tăng vọt theo nhiệt độ và thời gian chiên, song người nội trợ có thể chủ động giảm thiểu bằng cách sơ chế và bảo quản khoai đúng cách.
Vỏ cây kháo lông và các loài cùng chi chứa nhiều hợp chất tự nhiên như dẫn xuất butanolide, tinh dầu và các hoạt chất kháng khuẩn. Tuy nhiên, phần lớn các bằng chứng dược lý hiện nay mới dừng ở thử nghiệm trong ống nghiệm, người dùng tuyệt đối không nên tự ý dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
Không thanh thực chất là khoáng vật azurite chứa muối đồng cacbonat bazơ. Mặc dù đồng là nguyên tố vi lượng cần thiết cho cơ thể, việc tự ý dùng khoáng vật này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc kim loại nặng do nồng độ đồng vô cơ quá cao, gây hại cho tế bào và các cơ quan nội tạng.
Nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận nụ hoa khoản đông có khả năng giảm tần số ho, kích thích bài tiết đờm và kháng viêm đường thở trên chuột. Dẫu vậy, thảo dược này vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng chuẩn xác trên người và tiềm ẩn nguy cơ dược lý cần được bác sĩ tư vấn kỹ.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất thực vật giàu polyphenol và lignan có khả năng chống oxy hóa và giảm tiết cytokine gây viêm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh cây khô mộc chữa khỏi bệnh viêm trên người, người dân không nên tự ý dùng lá đun sắc.
Chất nhầy trong khoai sọ chủ yếu gồm polysaccharide và protein, mang đặc tính kháng khuẩn tự nhiên trong ống nghiệm. Dữ liệu can thiệp lâm sàng trên người tiền đái tháo đường cho thấy khoai sọ liên quan đến sự gia tăng của chi vi khuẩn có lợi Butyricimonas, nhưng tác động điều hòa tổng thể hệ vi sinh vẫn còn phụ thuộc rất lớn vào cơ địa từng cá nhân.
Làm lạnh khoai tây đã nấu chín giúp chuyển hóa một phần tinh bột thành tinh bột kháng loại 3 qua cơ chế thoái hóa tinh bột. Bằng chứng khoa học xác nhận cách này giúp giảm đỉnh đường huyết sau ăn từ 4,8% đến 9,2%, nhưng không biến khoai tây thành món ăn tự do không giới hạn lượng dùng.
Chiết xuất vỏ khoai lang Caiapo từng được ghi nhận giúp cải thiện độ nhạy insulin và hạ HbA1c trong một số thử nghiệm nhỏ. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện vẫn còn rất hạn chế, người bệnh đái tháo đường không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều lời đồn cho rằng lá và củ khoai riềng đỏ giúp hạ huyết áp hiệu quả, nhưng các nghiên cứu khoa học thực tế hiện chỉ ghi nhận tác dụng chống đông máu, chống oxy hóa trong ống nghiệm và hạ mỡ máu trên chuột. Chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh khoai riềng giúp hạ huyết áp ở người.
