Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.653 bài, trang 11 trên 233
Đan sâm có tác dụng hoạt huyết và làm thay đổi các chỉ số đông máu huyết tương, làm tăng nguy cơ chảy máu trong và sau mổ. Bệnh nhân cần ngưng dùng đan sâm ít nhất 2 tuần trước khi nhổ răng hoặc phẫu thuật để tủy xương tái tạo lứa tiểu cầu mới và hệ thống đông máu phục hồi hoàn toàn.
Cây đa đa (*Harrisonia perforata*) được y học cổ truyền sử dụng chữa dị ứng và nhiễm khuẩn, nhưng dữ liệu nghiên cứu hiện tại chủ yếu mới dừng lại ở mức thử nghiệm tế bào và ống nghiệm. Việc thiếu vắng các bằng chứng độc tính toàn diện trên người khiến việc tự ý sắc uống kéo dài tiềm ẩn nhiều rủi ro tổn thương gan thận khó lường.
Nhựa mủ trắng của cây đa búp đỏ chứa các protein cao su tự nhiên và hoạt chất có độc tính tế bào, dễ gây viêm da kích ứng hoặc kích hoạt phản ứng dị ứng chéo. Người có cơ địa dị ứng hoặc nhạy cảm với latex cần cẩn trọng và đeo găng tay bảo hộ thích hợp khi cắt tỉa loại cây này.
Bột mai mực (ô tặc cốt) là bài thuốc dân gian trị đau dạ dày phổ biến, nhưng việc dùng bột thô kéo dài tiềm ẩn nguy cơ tích lũy kim loại nặng như chì và cadimi. Động vật thân mềm biển và cấu trúc xốp của mai mực rất dễ hấp phụ độc chất từ môi trường biển ô nhiễm, gây hại nếu chưa qua kiểm định.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất quả đa lá tròn có khả năng giảm men gan và ức chế peroxy hóa lipid trên mô gan dê và chuột cống. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả điều trị thực tế.
Nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật cho thấy chiết xuất rễ ô dược có tiềm năng giảm xơ hóa và hỗ trợ bảo tồn chức năng thận. Dù vậy, chưa có bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận tác dụng này hay khả năng hạ acid uric, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc.
Bổ sung dầu ô liu thay thế chất béo bão hòa kết hợp chế độ ăn giảm calo giúp hỗ trợ hạ men gan, cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát mỡ gan. Tuy nhiên, phân tích gộp cho thấy hiệu quả tổng thể trên men gan còn khiêm tốn, chủ yếu hỗ trợ giảm nhẹ chỉ số khối cơ thể (BMI).
Ô môi từ lâu được truyền miệng là vị thuốc nhuận tràng dân dã trị táo bón hiệu quả. Tuy nhiên, việc lạm dụng dược thảo này kéo dài có thể gây tổn thương niêm mạc ruột, mất nước, rối loạn điện giải và khiến đường ruột rơi vào trạng thái lệ thuộc hoàn toàn vào thuốc xổ.
Ý dĩ từ lâu được xem là vị thuốc quý, nhưng các bằng chứng về khả năng hạ triglycerid và LDL-cholesterol hiện mới chỉ ghi nhận trên động vật thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh mỡ máu cao không nên tự ý dùng ý dĩ thay thế thuốc điều trị.
Người có cơ địa dị ứng với phấn hoa ngải cứu có thể gặp phản ứng bất thường khi ăn các loại rau thuộc họ Hoa tán như áp nhĩ cần do hiện tượng phản ứng chéo. Bài viết phân tích cơ chế miễn dịch, bằng chứng khoa học và khuyến cáo an toàn giúp bạn phòng tránh rủi ro.
Quả óc chó mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tim mạch và tăng cảm giác no, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy loại hạt này không giúp giảm trực tiếp chỉ số HbA1c hay cải thiện rõ rệt độ nhạy insulin ở người đái tháo đường type 2.
Cây ô rô nước thể hiện khả năng bảo vệ niêm mạc và giảm tiết axit dạ dày rõ rệt, nhưng toàn bộ dữ liệu hiện tại mới chỉ ghi nhận trên động vật thực nghiệm. Người bệnh chưa thể dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị loét dạ dày.
Các nghiên cứu ống nghiệm bước đầu ghi nhận một số hợp chất trong cây ích mẫu nam có khả năng ức chế mạnh enzym alpha-glucosidase và kháng viêm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chỉ dừng ở mức thử nghiệm phân lập trong phòng thí nghiệm, chưa có dữ liệu lâm sàng trên người và tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn.
Người bệnh đái tháo đường type 2 có thể ăn yến mạch mỗi ngày nhờ lợi ích hỗ trợ giảm HbA1c và cải thiện mỡ máu. Tuy nhiên, yến mạch giàu carbohydrate nên cần dùng với liều lượng vừa phải để thay thế các loại tinh bột khác, tránh nguy cơ tăng vọt đường huyết sau ăn.
Âm hành thảo được y học cổ truyền ghi nhận tác dụng bảo vệ gan và kháng khuẩn, song dữ liệu khoa học hiện nay chủ yếu dừng lại ở mức khảo sát thành phần và thử nghiệm trên động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ men gan ở người.
Âm địa quyết là thảo dược trị ho, thanh nhiệt quen thuộc, nhưng chưa có nghiên cứu độc tính bán trường diễn chứng minh an toàn cho gan thận khi dùng dài ngày. Tự ý sắc uống liều cao vị thuốc này từng được ghi nhận gây ngộ độc tiêu cơ vân cấp tính, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm cho thận nếu không cấp cứu kịp thời.
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp chứng minh hạt é giúp hạ đường huyết sau ăn ở người bệnh tiểu đường. Bằng chứng khoa học hiện có mới chỉ ghi nhận tác dụng trên lá húng quế và một số hạt giàu chất xơ khác như hạt lanh, hạt chia. Người bệnh chỉ nên xem hạt é là nguồn chất xơ hỗ trợ.
Các nghiên cứu độc tính tiền lâm sàng trên chuột cảnh báo chiết xuất nước từ ích mẫu nam (*Leonotis leonurus*) gây chết ở liều cấp tính 3200 mg/kg và làm suy giảm chức năng tế bào máu, gan, thận ở mức liều bán trường diễn từ 200-400 mg/kg. Việc tự ý dùng liều cao hoặc sắc uống kéo dài tiềm ẩn nguy hiểm lớn.
Uống nước sắc hay dịch chiết từ các loài mao lương như áp cước bản thảo tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nội tạng và viêm gan cấp tính. Dữ liệu an toàn đường uống còn rất thiếu hụt, người dân không nên tự ý dùng để tránh tổn thương gan nghiêm trọng.
Người bệnh gút và suy thận cần hết sức thận trọng khi ăn yến huyết. Bản chất tổ yến chứa hàm lượng protein và glycoprotein cao, có thể tạo thêm gánh nặng cho quá trình đào thải của thận và làm xáo trộn chuyển hóa acid uric nếu dùng không kiểm soát.
