Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 145 trên 234
Bổ sung chất xơ giúp hỗ trợ giảm nồng độ axit uric ở người bệnh gút nhờ cơ chế bẫy purine trong thức ăn và tăng đào thải qua ruột. Các nghiên cứu cho thấy chế độ ăn giàu chất xơ từ ngũ cốc và rau củ làm giảm rõ rệt nguy cơ tăng axit uric máu.
Trong đợt cấp của viêm loét đại tràng, người bệnh cần tạm thời giảm thực phẩm giàu xơ thô và chuyển sang chế độ ăn cặn thấp. Biện pháp này giúp giảm kích ứng cơ học lên niêm mạc đang tổn thương, làm dịu triệu chứng đau quặn và tiêu chảy trước khi từng bước bổ sung lại xơ lúc bệnh lui.
Chất xơ đóng vai trò như prebiotic nuôi dưỡng lợi khuẩn, kích thích sản sinh các axit béo chuỗi ngắn và hỗ trợ điều hòa chất dẫn truyền thần kinh qua trục não - ruột. Bổ sung hợp lý chất xơ giúp tăng cường hàng rào biểu mô ruột, giảm viêm và cải thiện tâm trạng lo âu một cách tự nhiên.
Người bị trào ngược dạ dày thực quản không nhất thiết phải kiêng rau sống. Nghiên cứu di truyền cho thấy ăn rau sống liên quan đến giảm nguy cơ trào ngược, trong khi chất xơ giúp tăng áp lực cơ thắt thực quản. Tuy nhiên, người bệnh cần chế biến thanh đạm, nhai kỹ để tránh tạo áp lực tiêu hóa.
Hạt óc chó hỗ trợ hạ huyết áp tâm trương và bảo vệ mạch máu nhờ hàm lượng dồi dào axit béo omega-3 ALA và L-arginine. Các hoạt chất này thúc đẩy giải phóng nitric oxide, cải thiện độ giãn nở nội mô và giảm sức cản ngoại vi, mang lại giải pháp tự nhiên giúp nâng cao sức khỏe tim mạch.
Xoài chứa hàm lượng dồi dào mangiferin và polyphenol có khả năng ức chế các con đường tín hiệu gây viêm như NF-kappaB, giúp giảm sản sinh các cytokine tiền viêm. Bổ sung xoài vào chế độ ăn uống điều độ hỗ trợ giảm stress oxy hóa và nguy cơ viêm mạn tính, dù phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng.
Người mắc đái tháo đường type 2 có thể ăn hạt óc chó thường xuyên với lượng hợp lý. Nghiên cứu cho thấy loại hạt này giúp cải thiện chức năng mạch máu và hỗ trợ giảm nồng độ insulin lúc đói, dù tác dụng trực tiếp hạ đường huyết còn nhiều kết quả trái chiều.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất và dầu từ chi É hỗ trợ hạ mỡ máu nhờ tăng đào thải acid mật và bảo vệ cơ tim khỏi stress oxy hóa. Dù vậy, hạt é giải khát thông thường không thể thay thế thuốc điều trị; người bệnh cần dùng đúng cách, hạn chế pha đường và tuân thủ chỉ định y khoa.
Nhiều người lo ngại whey protein kích thích tiết insulin sẽ làm trầm trọng hơn chứng kháng insulin ở người béo phì. Thực tế, nghiên cứu cho thấy phản ứng tăng tiết insulin cấp tính không gây kháng insulin mạn tính, mà whey protein còn hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát cân nặng tốt hơn.
Người bệnh thận mạn giai đoạn cuối không nên cắt bỏ hoàn toàn chất xơ khỏi bữa ăn. Mối lo tăng kali huyết từ thực vật đang dần thay đổi nhờ bằng chứng cho thấy chất xơ hỗ trợ đào thải khoáng chất qua phân và bảo vệ đường ruột. Việc chế biến đúng cách giúp dung nạp an toàn.
Nước hạt é có thể hỗ trợ làm chậm hấp thu glucose nhờ lớp chất nhầy tự nhiên, giúp giảm đà tăng đường huyết sau bữa ăn. Tuy nhiên, thức uống này chỉ đóng vai trò hỗ trợ dinh dưỡng, không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường và cần dùng đúng cách không đường.
Sau phẫu thuật ổ bụng, người bệnh không cần nhịn ăn quá lâu nhưng phải tuân thủ lộ trình chuyển dần từ thức ăn lỏng, xơ mịn nấu chín sang xơ thô. Việc nạp lại chất xơ thô chỉ an toàn khi nhu động ruột đã hồi phục hoàn toàn, giúp phòng tránh nguy cơ đầy trướng và tắc ruột sau mổ.
Người có túi thừa đại tràng không cần kiêng các loại hạt nhỏ, ngô hay thức ăn nhiều bã như quan niệm trước đây. Ở giai đoạn ổn định, người bệnh nên ăn chế độ giàu chất xơ kết hợp uống đủ nước để giảm áp lực đại tràng và ngăn ngừa biến chứng viêm cấp.
Người bị đau dạ dày và trào ngược axit vẫn có thể uống whey protein nhưng cần hết sức thận trọng. Dung nạp protein dạng lỏng đậm đặc có thể làm tăng áp suất thẩm thấu, kích thích dạ dày căng trướng và tăng tiết dịch vị, từ đó dễ làm bùng phát các đợt trào ngược axit khó chịu.
Người bị tăng huyết áp tuyệt đối không nên dùng thực phẩm bổ sung chứa Yohimbe. Hoạt chất này chẹn thụ thể alpha-2, kích hoạt giải phóng ồ ạt hormone giao cảm gây nhịp tim nhanh và tăng vọt huyết áp, tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các biến cố tim mạch cấp tính nghiêm trọng.
Bột whey protein, đặc biệt là dòng thủy phân giàu peptide hoạt tính, có khả năng ức chế enzyme chuyển angiotensin (ACE) và hỗ trợ giãn mạch. Tuy nhiên, hiệu quả hạ huyết áp trên người tiền tăng huyết áp còn phụ thuộc vào thể trạng, cân nặng và không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Chất xơ giúp giảm thiểu nguy cơ ung thư đại trực tràng nhờ khả năng làm tăng khối lượng phân để pha loãng các chất gây ung thư, đồng thời được vi khuẩn đường ruột lên men thành butyrate – hoạt chất có tác dụng ức chế sự phát triển và kích hoạt chu trình tự hủy của tế bào ung thư.
Vỏ hạt mã đề (psyllium husk) là nguồn chất xơ hòa tan tạo gel không bị lên men, giúp giữ nước tối ưu và bôi trơn đường ruột. Nhờ đó, phân trở nên mềm xốp, giảm thiểu tối đa lực ma sát và áp lực rặn đại tiện, giúp làm dịu và ngăn ngừa tổn thương tiến triển ở người bệnh trĩ.
Lá vọng cách là kinh nghiệm dân gian quen thuộc giúp giảm đau bụng, tiêu chảy, nhưng người bị viêm đại tràng co thắt cần hiểu rõ cơ chế điều hòa cơ trơn và hệ vi sinh đường ruột để dùng đúng lượng, đúng cách, tránh lạm dụng gây rối loạn tiêu hóa nặng thêm.
Người mắc hội chứng ruột kích thích hoàn toàn có thể ăn yến mạch mà không lo trướng bụng nếu biết kiểm soát khẩu phần ở mức thấp để hạn chế FODMAP, đồng thời tăng dần lượng chất xơ từng bước giúp đường ruột kịp thích nghi.
