Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.669 bài, trang 85 trên 234
Nghiên cứu xác nhận chiết xuất cây bọt ếch có đặc tính cầm máu, kháng khuẩn và hỗ trợ phục hồi vết thương trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc tự ý đắp lá tươi giã nát lên vết thương hở không được khuyến cáo vì dễ gây nhiễm trùng, hoại tử mô và nguy cơ uốn ván nguy hiểm.
Bồ bồ là thảo mộc dân gian quen thuộc trị đầy hơi, nhưng khoa học hiện đại chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận tinh dầu bồ bồ kích thích tiết mật để tiêu hóa chất béo. Người bệnh cần thận trọng, điều chỉnh ăn uống và đi khám nếu khó tiêu kéo dài.
Người bị dị ứng hải sản không nên ăn bọ ngựa. Do cấu trúc tương đồng của protein tropomyosin giữa động vật giáp xác và côn trùng, hệ miễn dịch rất dễ nhận nhầm và kích hoạt phản ứng dị ứng chéo nghiêm trọng, thậm chí gây sốc phản vệ, ngay cả khi bọ ngựa đã được nấu chín kỹ.
Nước đun từ lá bằng lăng tía được dùng nhiều trong dân gian để hỗ trợ hạ đường huyết, với nghiên cứu thực nghiệm bước đầu cho thấy độ an toàn tốt trên gan chuột. Tuy nhiên, người dùng cần nắm rõ liều lượng phù hợp, ưu tiên dạng khô và không lạm dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Quả bầu giàu nước và hoạt chất sinh học hỗ trợ bài tiết nhẹ, nhưng người bệnh thận tuyệt đối không nên lạm dụng nước bầu để lợi tiểu, bởi chức năng lọc suy giảm dễ khiến cơ thể bị quá tải dịch và mất cân bằng điện giải nghiêm trọng.
Nọc bọ cạp chứa nhiều peptide có khả năng chẹn kênh natri giúp giảm đau, nhưng cũng đồng thời chứa độc tố gây bỏng rát dữ dội. Sử dụng nọc thô hoặc rượu ngâm bọ cạp tự phát tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thần kinh nghiêm trọng do tương tác đồng vận giữa các loại độc tố.
Các loài cây thuộc chi Bầu đất chứa hợp chất pyrrolizidine alkaloid mang độc tính tế bào gan rõ rệt, có thể gây tổn thương xoang gan không thể hồi phục nếu dùng tùy tiện. Người tiêu dùng cần thận trọng, tránh uống kéo dài hoặc nhầm lẫn thảo mộc gây hại gan.
Uống nước cây bọ chó hạ sốt tiềm ẩn rủi ro ngộ độc nghiêm trọng do chứa saponin có thể phá hủy tế bào gan và gây độc cho thận. Việc thiếu hụt dữ liệu lâm sàng trên người khiến phương pháp dân gian truyền miệng này trở nên đặc biệt nguy hiểm đối với sức khỏe.
Các dữ liệu nghiên cứu độc chất học thực nghiệm khẳng định rau bầu đất không gây tổn thương gan, thận ở liều sử dụng thông thường. Thảo dược này có biên độ an toàn rộng, thậm chí hỗ trợ giảm các chỉ số hủy hoại tế bào khi gặp độc chất.
Bầu giác tía thường được dân gian truyền tai dùng để chữa nhức mỏi xương khớp. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tác dụng an thần, ức chế vận động trên chuột và kháng khuẩn nhẹ, hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng kiểm chứng hiệu quả giảm đau nhức xương khớp trên người.
Bầu đất lá mác cùng nhiều loại rau xanh chứa oxalate hòa tan dễ hấp thu, làm tăng nồng độ oxalate nước tiểu và nguy cơ sỏi calci oxalate. Luộc rau kỹ và bỏ nước giúp loại bỏ 30-87% lượng oxalate hòa tan, kết hợp bổ sung đủ calci bữa ăn giúp ngăn ngừa sỏi hiệu quả.
Bạch đầu ông có ngưỡng an toàn cấp tính khá cao trên động vật với liều độc LD50 vượt 2000 mg/kg, đồng thời ghi nhận khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào gan và thận trước các tác nhân oxy hóa. Tuy nhiên, người bị suy giảm chức năng gan thận vẫn cần thận trọng tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nhiều người đun bản xé thơm xông hơi ngừa cúm, song bằng chứng khoa học cho thấy phương pháp này chỉ giúp làm loãng dịch nhầy và thư giãn tạm thời. Hoạt lực diệt mầm bệnh của thảo mộc hô hấp chủ yếu mới ghi nhận trong ống nghiệm, không thể thay thế các biện pháp phòng bệnh y khoa chuẩn.
Bả dột thuộc chi *Eupatorium* chứa pyrrolizidine alkaloid, một nhóm độc tố có khả năng hủy hoại tế bào nội mô mạch máu và làm tổn thương gan. Dù hàm lượng có thể thấp hơn một số cây độc khác, việc lạm dụng kéo dài vẫn tiềm ẩn nguy cơ xơ gan, tổn hại gen và ung thư biểu mô gan.
Bại tượng cho thấy tiềm năng bảo vệ gan qua việc hạ men gan và giảm phản ứng viêm trên mô hình chuột nhiễm độc cồn. Tuy nhiên, giới khoa học chưa tiến hành thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dân không nên lạm dụng thảo dược này để thay thế lối sống lành mạnh hay thuốc điều trị bệnh gan.
Cây bại tượng chứa các hợp chất quý như iridoid và saponin, được chứng minh có khả năng an thần, ức chế thần kinh trung ương và kéo dài giấc ngủ trên mô hình thực nghiệm động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn hạn chế, đòi hỏi người dùng thận trọng tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn.
Các nghiên cứu độc học thực nghiệm cho thấy chiết xuất bạch đồng nữ dung nạp tốt, không gây tổn thương mô học hay rối loạn chức năng gan thận ở động vật. Tuy nhiên, người dùng cần tuân thủ ngưỡng liều thận trọng, không uống thay nước lọc dài ngày để tránh gây quá tải đào thải cho cơ thể.
Chiết xuất total glucosides of peony (TGP) từ rễ bạch thược cho thấy tiềm năng rõ rệt trong việc hỗ trợ giảm các chỉ số viêm, cải thiện sưng đau khớp và giảm tác dụng phụ hại gan khi kết hợp cùng thuốc chống thấp khớp leflunomide hoặc methotrexate, nhưng không thể dùng thay thế thuốc điều trị chính.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy bại tượng hoa trắng có thể ức chế sự xâm lấn và tăng sinh của tế bào ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại ở ống nghiệm và động vật, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Người mắc bệnh hen suyễn không nên tùy tiện hít hay xông tinh dầu bạch đàn nồng độ cao để giảm nghẹt mũi. Do đường thở của người bệnh vốn viêm mạn tính và tăng tính phản ứng, các hợp chất bay hơi mạnh có thể kích thích niêm mạc, làm khởi phát phản ứng co thắt phế quản cấp tính và dẫn đến các cơn hen nguy kịch.
