Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
659 bài, trang 14 trên 33
Táo bón kéo dài không rõ nguyên nhân có thể bắt nguồn từ hội chứng nhạy cảm với gluten không do Celiac (NCGS). Dù không gây teo nhung mao ruột như bệnh Celiac hay phản ứng dị ứng lúa mì, gluten vẫn có thể làm rối loạn thói quen đi tiêu, gây phân cứng và chướng bụng ở nhóm đối tượng nhạy cảm.
Táo bón là tác dụng phụ phổ biến hàng đầu khi bổ sung viên sắt qua đường uống để điều trị thiếu máu. Để giảm bớt cảm giác khó chịu này, người bệnh có thể kết hợp thực phẩm giàu vitamin C như trái cây họ cam quýt, bổ sung chất xơ hòa tan cùng chế độ dinh dưỡng hợp lý.
Chế độ ăn Low-FODMAP là giải pháp dinh dưỡng hiệu quả giúp giảm bớt tình trạng đau bụng và đầy hơi, nhưng có thể không cải thiện hoặc làm táo bón nặng thêm ở một số người. Việc cắt giảm thực phẩm lên men kéo dài còn tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm lợi khuẩn và gây thiếu hụt dưỡng chất cho cơ thể.
Bà bầu bị táo bón hoàn toàn có thể cải thiện an toàn bằng cách tăng cường chất xơ tự nhiên từ rau quả, tận dụng sorbitol từ trái cây như mận và uống đủ nước ấm. Giải pháp này giúp làm mềm phân, kích thích nhu động ruột trơn tru mà không gây co bóp tử cung hay ảnh hưởng xấu đến thai nhi.
Rau luộc tốt hơn rau sống cho người bị táo bón. Nhiệt độ giúp phân hủy cấu trúc xơ thô ráp, chuyển hóa xơ không hòa tan sang dạng dễ hòa tan hơn, giúp làm mềm khối phân, kích thích lợi khuẩn ruột mà không gây cọ xát cơ học lên niêm mạc đại tràng.
Táo bón ở người cao tuổi rất phổ biến nhưng việc ép ăn xơ thô cứng dễ gây nghẽn ruột do suy giảm vận động cơ sàn chậu. Bổ sung xơ mềm, chế biến mịn đúng cách giúp giảm phụ thuộc thuốc nhuận tràng, nuôi dưỡng vi sinh đường ruột mà vẫn an toàn.
Nhiều người nghĩ táo bón chỉ cần ăn thật nhiều rau, nhưng nạp ồ ạt chất xơ khi cơ thể thiếu nước sẽ khiến phân khô cứng, chướng bụng và khó đi ngoài hơn. Hiểu đúng cơ chế, tốc độ lưu chuyển ruột và cân bằng xơ - nước mới là chìa khóa xử lý táo bón an toàn.
Cả mận khô và vỏ hạt mã đề (psyllium) đều cải thiện tình trạng táo bón mạn tính hiệu quả. Tuy nhiên, mận khô cho thấy ưu thế nhỉnh hơn về độ mềm của phân và tần suất đi tiêu nhờ kết hợp sorbitol và chất xơ, trong khi psyllium mang lại thêm lợi ích hạ đường huyết và lipid máu.
Chuối xanh chứa lượng lớn tinh bột kháng khó tiêu hóa và chất gây se niêm mạc, dễ làm tăng táo bón nếu dùng không đúng cách. Ngược lại, chuối chín có độ nhớt cao và chất xơ mềm, trở thành giải pháp nhuận tràng tự nhiên, an toàn cho đường ruột.
Uống dầu olive buổi sáng được nhiều người tin giúp bôi trơn đường ruột và trị táo bón. Các nghiên cứu lâm sàng xác nhận dầu olive dạng uống hoặc bôi ngoài da có hỗ trợ làm mềm phân và cải thiện triệu chứng táo bón, nhưng đây là biện pháp dinh dưỡng bổ trợ, không thay thế thuốc điều trị tiêu chuẩn.
Nước khoáng tự nhiên giàu magie và sunfat có tác dụng nhuận tràng thật sự nhờ cơ chế kéo nước thẩm thấu vào lòng ruột, làm mềm phân và gia tăng nhu động đường tiêu hóa. Nhiều thử nghiệm lâm sàng xác nhận việc uống từ 500 ml đến 1 lít nước này mỗi ngày giúp cải thiện tình trạng táo bón chức năng chỉ sau 1 đến 2 tuần.
Hạt chia giàu chất xơ hòa tan giúp làm mềm phân và cải thiện táo bón hiệu quả, nhưng việc ăn hạt khô hoặc ngâm chưa nở hoàn toàn tiềm ẩn nguy cơ cao gây nghẽn thực quản và tắc ruột. Người dùng bắt buộc phải ngâm hạt ngậm đủ nước cho nở thành khối gel trong suốt trước khi ăn.
Vỏ hạt mã đề (psyllium) là chất xơ hòa tan tạo gel giúp tăng tần suất đi tiêu, rút ngắn thời gian lưu chuyển phân và làm giảm điểm độ nặng của hội chứng ruột kích thích thể táo bón mà rất ít sinh khí gây trướng bụng so với cám lúa mì, miễn là người bệnh uống đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày.
Người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) cần phân biệt rõ hai nhóm chất xơ: chất xơ hòa tan giúp giữ nước, làm mềm phân táo và định hình phân lỏng; trong khi chất xơ không hòa tan dễ kích ứng niêm mạc ruột nhạy cảm, gây trướng bụng và đau thắt.
Uống giấm táo pha loãng hoàn toàn không có bằng chứng khoa học hỗ trợ điều trị bệnh gút hay hạ axit uric. Trái lại, lạm dụng giấm hoặc pha không đủ loãng tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng axit, loét thực quản và kích ứng dạ dày nghiêm trọng.
Uống giấm táo chữa trào ngược dạ dày là quan niệm sai lầm, hoàn toàn thiếu bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả. Do tính axit mạnh, thói quen uống giấm táo đậm đặc còn có thể làm chậm rỗng dạ dày và trực tiếp gây bỏng loét, ăn mòn nghiêm trọng niêm mạc thực quản.
Chất xơ hòa tan từ yến mạch, đại mạch, họ đậu, táo, quả có múi và hạt lanh giúp tạo gel trong ruột, liên kết với axit mật để tăng đào thải ra phân, buộc gan tiêu thụ cholesterol dự trữ và giảm lượng LDL-C huyết thanh từ 5-10%.
Uống giấm táo pha loãng trước bữa ăn giúp hỗ trợ làm chậm rỗng dạ dày và giảm đỉnh đường huyết sau ăn, nhưng đây không phải thần dược thay thế thuốc điều trị. Bằng chứng lâm sàng hiện tại còn giới hạn ở quy mô nhỏ và người bệnh tiểu đường có biến chứng liệt dạ dày cần đặc biệt thận trọng.
Người bệnh tiểu đường không cần kiêng tuyệt đối trái cây ngọt nếu biết chọn nhóm quả có chỉ số đường huyết thấp và kiểm soát đúng khẩu phần. Các loại quả như táo, lê, mận khô và quả mọng vừa giúp thỏa mãn vị giác, vừa hỗ trợ cải thiện chỉ số HbA1c khi ăn đúng lượng mỗi ngày.
Chế độ ăn kiêng BRAT (chuối, gạo, sốt táo, bánh mì nướng) hiện không còn được các tổ chức nhi khoa khuyến cáo áp dụng đơn độc khi bị tiêu chảy. Bằng chứng khoa học mới khẳng định việc bù nước sớm bằng oresol và cho trẻ ăn lại đa dạng dinh dưỡng ngay sau 4 giờ giúp phục hồi niêm mạc ruột và rút ngắn thời gian mắc bệnh.
