Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 183 trên 242
Nhiều nghiên cứu y khoa quy mô lớn xác nhận việc tiếp xúc lâu dài với ô nhiễm không khí làm tăng đáng kể nguy cơ trầm cảm. Bụi mịn và khí thải giao thông có thể xâm nhập cơ thể, kích hoạt hiện tượng viêm thần kinh, làm cạn kiệt serotonin và gây rối loạn điều hòa cảm xúc.
Bật chế độ lấy gió trong trên điều hòa ô tô giúp giảm đáng kể bụi mịn PM2.5 và hạt siêu mịn nhờ luân chuyển không khí qua màng lọc nhiều lần. Tuy nhiên, nếu đóng kín liên tục, nồng độ khí CO2 do hành khách thở ra sẽ tích tụ nhanh chóng, gây mệt mỏi và giảm tập trung.
Kẽm và selen đóng vai trò thiết yếu giúp củng cố lớp biểu mô phế quản, duy trì các liên kết tế bào biểu mô và điều hòa phản ứng miễn dịch. Bổ sung hợp lý hai vi chất này hỗ trợ giảm thiểu tổn thương niêm mạc, kiểm soát phản ứng viêm quá mức và hỗ trợ rút ngắn thời gian nhiễm khuẩn hô hấp trong mùa nồm ẩm.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất và polysaccharide từ rễ ngọc giá có khả năng giảm cholesterol toàn phần, hạ triglyceride và điều hòa chuyển hóa chất béo. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chế độ ăn uống, không thể thay thế phác đồ điều trị mỡ máu y khoa.
Uống trà ngọc giá hằng ngày không thể thay thế thuốc chữa tiểu đường, nhưng các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất polysaccharide trong thảo dược này có tiềm năng hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin, giảm stress oxy hóa và điều hòa đường huyết lúc đói khi dùng đúng cách.
Máy lọc không khí màng HEPA giúp giảm đáng kể bụi mịn PM2.5 và dị nguyên trong phòng ngủ, hỗ trợ giảm nhu cầu dùng thuốc và cải thiện triệu chứng viêm mũi dị ứng. Tuy nhiên, thiết bị không thể thay thế thuốc điều trị hay các biện pháp vệ sinh môi trường sống tiêu chuẩn.
Khi chỉ số AQI ở mức cao, người mắc bệnh COPD cần chủ động giảm thời gian ra ngoài trời, hoãn các hoạt động gắng sức và chuyển việc tập luyện vào trong nhà. Tránh ra ngoài vào sáng sớm mùa lạnh hoặc giờ cao điểm giúp giảm nguy cơ bùng phát đợt cấp và hạn chế tổn thương biểu mô đường hô hấp.
Phụ nữ mãn kinh hoàn toàn có thể dùng ngọc trúc để hỗ trợ giảm bốc hỏa và cải thiện tình trạng khô ráp. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy ngọc trúc giúp điều hòa thụ thể estrogen, phục hồi biểu mô niêm mạc và gia tăng serotonin mà không gây kích ứng tăng sinh tử cung.
Ngọc trúc cho thấy tiềm năng điều hòa mỡ máu và cải thiện đường huyết thông qua việc kích hoạt các thụ thể chuyển hóa chất béo trên mô hình nghiên cứu thực nghiệm. Người có mỡ máu cao có thể bổ sung thảo mộc này vào bữa ăn như một giải pháp hỗ trợ lối sống, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị chuyên khoa.
Ngọc trúc là dược liệu dưỡng âm nhuận táo, hỗ trợ làm ẩm và dịu niêm mạc đường thở bị khô rát do ho khan kéo dài. Tuy nhiên, người bệnh cần dùng đúng liều 6-12g mỗi ngày, đúng thể bệnh và đi khám chuyên khoa khi cơn ho dai dẳng để điều trị tận gốc nguyên nhân.
Ngọc trúc sở hữu các hoạt chất chống oxy hóa giúp kích hoạt enzyme nội sinh và giảm tổn thương tế bào trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên tim mạch người vẫn còn hạn chế, người dân chỉ nên dùng hỗ trợ và tuyệt đối không thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất từ ngải thơm (*Artemisia dracunculus*) cho thấy tiềm năng ức chế các chất gây viêm và giảm phản ứng đau trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, thảo mộc này chỉ đóng vai trò hỗ trợ lối sống, không thể thay thế thuốc điều trị viêm khớp hay chữa khỏi dứt điểm chứng đau nhức xương khớp khi trời lạnh.
Các nghiên cứu dược lý thực nghiệm chứng minh ngũ vị tử bắc chứa nhiều hoạt chất quý giúp ức chế quá trình oxy hóa tế bào não, điều hòa chất dẫn truyền thần kinh và phục hồi trí nhớ. Dù giàu tiềm năng trong việc phòng ngừa thoái hóa thần kinh, người dùng cần hiểu đúng giới hạn bằng chứng và áp dụng khoa học.
Uống nước ngọc trúc có thể hỗ trợ điều hòa đường huyết và cải thiện độ nhạy insulin nhờ chứa polysaccharide, flavonoid và saponin. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới được ghi nhận trên động vật thực nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả thay thế điều trị y khoa ở người tiền tiểu đường.
Ngải thơm (tarragon) và ngải cứu (mugwort) cùng thuộc chi Ngải nhưng khác biệt hoàn toàn về công dụng. Ngải thơm giàu este tạo hương thơm ngọt, hỗ trợ kháng khuẩn và ức chế men hấp thu chất béo, trong khi ngải cứu chứa nhiều camphor giúp kháng viêm, giảm đau nhức và điều hòa khí huyết.
Uống một tách trà ngải thơm ấm trước khi ngủ giúp xoa dịu hệ thần kinh trung ương nhờ cơ chế điều hòa thụ thể GABA, làm giảm bớt tín hiệu căng thẳng và rút ngắn thời gian vào giấc ngủ. Thói quen ấm áp này mang lại sự thư thái tự nhiên, hỗ trợ giấc ngủ sâu hơn mà không gây tác dụng phụ nặng nề.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng mới nhất cho thấy hoạt chất trong ngũ vị tử nam (*Piper kadsura*) giúp giảm stress oxy hóa và bảo vệ tế bào não bộ trước độc tính thần kinh. Dù vậy, các chuyên gia khuyến cáo đây mới là kết quả trong phòng thí nghiệm, người dân cần thận trọng và không tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người có thói quen ngâm chân nước muối ấm sau khi lội mưa ngập để sát khuẩn, ngừa nấm da. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy nước muối ấm không thể tiêu diệt được vi nấm chân hay bào tử nấm; việc ngâm chân kéo dài thậm chí còn làm ẩm da, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển.
Thời tiết mưa dầm nồm ẩm khiến dịch nhầy xoang dễ ứ đọng, gây nghẹt mũi và nhức đầu dai dẳng. Hiểu đúng bản chất của dịch nhầy cùng tác động thực tế của sữa, đường ngọt và đồ cay nóng sẽ giúp người bệnh điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học, làm loãng dịch xoang và bảo vệ đường thở hiệu quả.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất ngải thơm giúp cải thiện độ nhạy insulin, giảm nhẹ HbA1c và huyết áp ở người tiền tiểu đường. Tuy nhiên, việc chỉ dùng lá ngải thơm làm gia vị trong bữa ăn không thể thay thế phác đồ điều trị và thuốc hạ đường huyết chuẩn của bác sĩ.
