Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
10.941 bài, trang 314 trên 548
Nhiều cha mẹ có thói quen kiêng tôm, cua, cá cho đến khi con tròn tuổi vì sợ dị ứng. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa hiện đại chỉ ra rằng việc trì hoãn này không giúp phòng bệnh, ngược lại cho trẻ tập ăn sớm từ giai đoạn bắt đầu ăn dặm và duy trì đều đặn mới là cách giúp hệ miễn dịch dung nạp thức ăn.
Nhiều người vứt bỏ phần hành tây cắt dở vì sợ để qua đêm sẽ hút vi khuẩn và tự sinh độc tố. Thực tế, các nghiên cứu khẳng định hành tây không tự tạo ra chất độc, nhưng vết cắt làm dập mô tế bào sẽ giúp vi khuẩn phát triển nhanh nếu băm nhỏ hoặc bảo quản sai nhiệt độ.
Thực phẩm đông lạnh nấu sẵn cho bé ăn cả tuần bị hao hụt một phần vitamin tan trong nước như vitamin C và B do tác động của nhiệt và quá trình oxy hóa. Tuy nhiên, nếu phụ huynh sơ chế, cấp đông và rã đông đúng kỹ thuật, lượng khoáng chất và năng lượng vẫn được bảo tồn tốt, đảm bảo an toàn cho trẻ.
Uống một tách trà hoa hòe ấm vào buổi tối có thể giúp thư giãn tinh thần nhờ hương thơm dịu và các hoạt chất chống oxy hóa bảo vệ thần kinh. Tuy nhiên, khoa học hiện chưa có bằng chứng khẳng định hoa hòe chữa khỏi mất ngủ, và người dùng cần uống đúng cách để tránh bị thức giấc giữa đêm.
Nhiều người cao tuổi thường nấu nước cây hy thiêm uống hàng ngày với kỳ vọng làm giãn mạch và hạ huyết áp tự nhiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận khả năng kháng viêm, bảo vệ vi mạch trên động vật của dược liệu này, chưa có bằng chứng trực tiếp giúp hạ huyết áp ở người.
Hán phòng kỷ và Quảng phòng kỷ là hai dược liệu có tên gọi và hình dáng lát cắt rất giống nhau nhưng khác biệt hoàn toàn về độc tính. Trong khi Hán phòng kỷ được dùng trị đau khớp và tiêu phù, Quảng phòng kỷ lại chứa acid aristolochic gây xơ hóa thận không hồi phục và ung thư đường tiết niệu.
Trẻ dưới 1 tuổi chưa nên uống sữa bò tươi, nhưng hoàn toàn có thể ăn sữa chua và phô mai khi bắt đầu ăn dặm từ khoảng 6 tháng tuổi. Để bảo vệ hệ tiêu hóa non nớt, cha mẹ cần chọn loại nguyên chất không thêm đường hoặc muối và cho bé tập ăn với lượng vừa phải.
Từ 6 tháng tuổi, sữa mẹ không còn đáp ứng đủ nhu cầu phát triển, trẻ cần bắt đầu ăn dặm đúng số bữa và duy trì cữ bú cân bằng. Theo khuyến nghị chuẩn, trẻ 6-8 tháng cần 2 bữa dặm mỗi ngày, tăng lên 3 bữa từ 9-12 tháng, kết hợp bú sữa đều đặn.
Hành tây giàu chất xơ prebiotic và hợp chất thực vật giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, tạo ra các axit béo chuỗi ngắn có lợi. Tuy nhiên, quá trình "lên men" mang lại lợi ích vượt trội thực chất diễn ra ngay bên trong đại tràng nhờ vi khuẩn đường ruột, chứ không phải do muối chua hành bên ngoài.
Nước ép trái cây không được khuyến khích cho trẻ dưới 6 tháng tuổi và cần hạn chế tối đa trong năm đầu đời. Dù giàu vitamin, thức uống này lại thiếu chất xơ và chứa nhiều đường tự do, làm tăng nguy cơ sâu răng sớm, gây tiêu chảy và khiến trẻ hình thành thói quen nghiện đồ ngọt.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng chỉ ra hành tây và hoạt chất quercetin hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần, giảm mỡ xấu LDL và tăng mỡ tốt HDL. Tuy nhiên, hiệu quả này ở mức hỗ trợ bổ trợ, không hạ được chỉ số triglycerides và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu chuyên khoa.
Cho trẻ ăn dặm trước 4 tháng tuổi khi hệ tiêu hóa và vận động chưa hoàn thiện làm tăng nguy cơ rối loạn đường ruột, hô hấp và béo phì về sau. Các tổ chức y tế khuyến cáo thời điểm bắt đầu ăn dặm an toàn nhất là khoảng 6 tháng tuổi và tuyệt đối không sớm hơn mốc 4 tháng.
Phản xạ ọe (gagging) là cơ chế tự vệ sinh lý giúp đẩy thức ăn ra phía trước miệng khi chưa được nhai kỹ, trong khi hóc nghẹn (choking) là tình trạng đường thở bị tắc nghẽn nguy hiểm. Trẻ bị ọe thường ho đỏ mặt và tạo tiếng ồn, còn trẻ hóc nghẹn sẽ im lặng, không thể thở và cần sơ cứu ngay.
Uống phòng kỷ dài ngày để trị phù thũng tiềm ẩn rủi ro lớn đối với chức năng gan và thận. Thực nghiệm cho thấy dùng liều cao kéo dài làm tăng mạnh men gan, urê máu và gây biến đổi bệnh lý mô tạng. Ngoài ra, nguy cơ nhầm lẫn với Quảng phòng kỷ chứa độc chất gây suy thận giai đoạn cuối đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
Hầu hết các hướng dẫn dinh dưỡng hiện hành đều khuyến cáo không nêm thêm mắm, muối vào đồ ăn dặm của trẻ dưới 1 tuổi. Lượng natri tự nhiên có trong sữa mẹ, sữa công thức và thực phẩm tươi đã đủ cho sự phát triển của bé, trong khi việc thêm muối sớm dễ gây quá tải thận và ảnh hưởng huyết áp lâu dài.
Nghiên cứu LEAP chứng minh việc cho trẻ ăn bột đậu phộng sớm từ 4 đến 11 tháng tuổi giúp giảm tới hơn 80% nguy cơ dị ứng hạt so với việc kiêng khem. Phụ huynh nên giới thiệu đúng thời điểm, sử dụng dạng bột hoặc bơ mịn hòa loãng và tham khảo bác sĩ nếu trẻ có cơ địa chàm nặng.
Người huyết áp thấp uống nhiều trà hoa hòe có nguy cơ đối mặt với tình trạng tụt huyết áp tư thế, hoa mắt và choáng váng. Các hoạt chất sinh học trong dược liệu này có thể làm giảm lực co bóp cơ tim và làm chậm nhịp tim, đòi hỏi người có huyết áp thấp phải hết sức thận trọng khi sử dụng.
Dạng cao chiết viên nén Hán phòng kỷ an toàn hơn nhiều so với dạng đun sắc rễ cây truyền thống. Phương pháp chiết xuất hiện đại giúp hòa tan tối ưu các hoạt chất khó tan trong nước, định lượng chính xác liều dùng và quan trọng nhất là loại trừ nguy cơ ngộ độc thận dẫn đến tử vong do nhầm lẫn với Quảng phòng kỷ.
Ăn dặm kiểu Nhật chú trọng tăng độ thô và tách riêng từng món giúp trẻ phát triển giác quan và tập nhai sớm, trong khi bột hỗn hợp truyền thống Việt Nam tiện lợi, dễ nuốt và đảm bảo năng lượng. Lựa chọn tối ưu là kết hợp linh hoạt cả hai cách tùy theo thể trạng và mức độ thích nghi của trẻ.
Bệnh nhân tim mạch đang dùng thuốc chống đông máu tuyệt đối không nên tự ý dùng Hán phòng kỷ. Hoạt chất chính tetrandrine trong dược liệu này có thể kéo dài thời gian đông máu, làm chậm nhịp tim, hạ huyết áp và ức chế bơm đào thải thuốc ABCB1, dẫn đến nguy cơ xuất huyết ồ ạt hoặc rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng.
