Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 41 trên 176
Nước sắc cây ngọt nai có ghi nhận an toàn cấp tính và bảo tồn cấu trúc mô gan ở thử nghiệm ngắn hạn trên chuột, nhưng hiện chưa có dữ liệu độc tính bán trường diễn liều cao dài ngày; người dùng cần thận trọng để tránh gây gánh nặng cho gan thận.
Hoa ngọc lan ta (*Michelia alba*) và ngọc lan tây (*Cananga odorata*) đều tỏa hương thơm ngát nhưng khác biệt hoàn toàn về phân loại thực vật và thành phần hóa học. Dù cả hai loại tinh dầu thường dùng để thư giãn, bằng chứng giảm lo âu hiện tập trung chủ yếu ở ngọc lan tây, kèm nguy cơ kích ứng da cần lưu ý.
Nhau thai cừu thường được quảng bá giúp trẻ hóa làn da, nhưng người có u xơ tử cung hay u nang buồng trứng cần hết sức cẩn trọng. Các nghiên cứu cho thấy mô nhau thai chứa hoạt tính kích thích thụ thể estrogen mạnh mẽ, có thể thúc đẩy tế bào khối u nhạy cảm nội tiết phát triển nhanh hơn.
Nhờ hàm lượng linalool dồi dào, hương thơm tinh dầu hoa ngọc lan ta đã được chứng minh qua thử nghiệm điện não đồ là có thể làm tăng sóng alpha và beta, giúp tạo cảm giác thư giãn và giảm căng thẳng. Dù vậy, đây chỉ là liệu pháp hỗ trợ tâm lý tạm thời chứ không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người tin rằng ngâm nước muối có thể diệt sạch ký sinh trùng trên rau ngổ trâu, nhưng thực tế dung dịch muối không thể tiêu diệt được vỏ nang trùng. Để loại bỏ nguy cơ giun sán từ rau thủy sinh, chần qua nước sôi hoặc nấu chín mới là biện pháp xử lý nhiệt khoa học và an toàn nhất.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước ngổ trâu (rau ngổ) để "bào mòn" và tán sạch sỏi thận. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy loài cây này mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và mô hình máy tính, hoàn toàn không có khả năng làm tan hay biến mất sỏi như lời đồn.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học trong ống nghiệm xác nhận dịch chiết lá ngọt nai có khả năng kháng khuẩn hay ức chế vi nấm. Các nghiên cứu hiện tại chỉ ghi nhận tác dụng an thần, giảm đau từ rễ trên động vật và đặc tính hóa sinh của lá trong nghiên cứu ô nhiễm môi trường.
Rau ngổ trâu được nhiều người truyền tai có tác dụng giải độc và bảo vệ gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tiềm năng chống oxy hóa trên tế bào cô lập và động vật thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng nào khẳng định tác dụng này trên người.
Nhiều người tin rằng ngải hoa đỏ có hoạt tính bảo vệ tim mạch vượt trội so với dong riềng thường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn chưa xác nhận tác dụng tim mạch hay hàm lượng polyphenol của ngải hoa đỏ. Người dân không nên dùng nhầm hay tự ý sắc uống thay thuốc trị bệnh.
Ngọc trúc và hoàng tinh cùng thuộc chi thực vật Polygonatum nhưng là hai vị thuốc khác nhau về nguồn gốc loài, cấu trúc di truyền và thành phần hóa học. Ngọc trúc thiên về dưỡng âm, sinh tân làm dịu hầu họng, trong khi hoàng tinh chuyên bồi bổ khí huyết, kiện tỳ nhuận phế và dưỡng can thận.
Ngọc trúc từ lâu được y học cổ truyền dùng để nhuận phế, giảm kích ứng đường thở trong các chứng ho khan. Dù vậy, khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận khả năng kháng viêm phổi, chống oxy hóa trên động vật và tế bào, hoàn toàn thiếu vắng thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người.
Ngọc trúc từ lâu đã được xem là vị thuốc quý hỗ trợ người có đường huyết cao. Nhiều nghiên cứu khoa học ghi nhận các hợp chất polysaccharide, flavonoid và saponin trong thảo dược này giúp cải thiện chuyển hóa glucose. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở mô hình động vật, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Lapachol phân lập từ cây ngọt nai cho thấy khả năng kháng viêm và ức chế enzym nhưng đồng thời tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào và đột biến di truyền. Người dân không nên tự ý dùng dược liệu này theo lời đồn dân gian mà cần nắm rõ các ranh giới an toàn khoa học.
Chiết xuất từ cây ngọt nai ghi nhận khả năng giảm đường huyết ấn tượng tới 57,88% trên mô hình động vật thí nghiệm nhờ cơ chế điều hòa gen chuyển hóa. Dù vậy, chưa hề có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc trị bệnh.
Các hoạt chất chiết xuất từ cây ngọt nai bước đầu cho thấy khả năng kháng viêm và giảm phù nề rõ rệt trong phòng thí nghiệm và trên động vật. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế trên người bệnh đau khớp vẫn chưa được kiểm chứng lâm sàng, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Ngọc vạn vàng (Dendrobium officinale) được đồn thổi như thảo dược kiểm soát đường huyết hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở chiết xuất polysaccharide trên mô hình động vật như chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô trên người để khẳng định công dụng điều trị đái tháo đường.
Chiết xuất từ lá ngọc lan ta (*Michelia alba*) thể hiện hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm rõ rệt đối với các mầm bệnh đường miệng và hô hấp trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Dù giàu tiềm năng nhờ nồng độ linalool cao, đây mới chỉ là bằng chứng in vitro và người dân tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Các hoạt chất chống oxy hóa trong các loài thuộc chi Ngọc nữ (Clerodendrum) chủ yếu gồm nhóm polyphenol và flavonoid như verbascoside, apigenin, luteolin hay pectolinarigenin. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở phân tích hóa học trong ống nghiệm và mô hình động vật cơ bản, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể người.
Phụ nữ mang thai mắc tiểu đường thai kỳ không nên sử dụng Ngọc Tuyền hoàn. Dữ liệu y khoa hiện nay chỉ ghi nhận nghiên cứu của bài thuốc này trên bệnh nhân đái tháo đường týp 2 ở người lớn, hoàn toàn chưa có bằng chứng an toàn và hiệu quả cho thai phụ và thai nhi.
Các phân tích trong phòng thí nghiệm cho thấy ngô đồng (*Firmiana simplex*) chứa dồi dào flavonoid và phenolic với khả năng dọn gốc tự do và bảo vệ tế bào gan chuột. Dù vậy, các hoạt tính này hoàn toàn chỉ mới dừng lại ở quy mô thí nghiệm, chưa có bằng chứng lâm sàng trên cơ thể người.
