Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 52 trên 176
Bột mai mực giàu canxi cacbonat aragonite giúp loại bỏ mảng bám và cao răng nhờ độ nhám cơ học. Tuy nhiên, việc tự ý dùng bột thô chà xát lâu dài có thể làm mài mòn lớp men mỏng manh, dẫn đến tổn thương cấu trúc răng và gây ê buốt kéo dài.
Nhiều lời truyền miệng cho rằng cây lục lạc ba lá tròn có tác dụng kháng viêm vượt trội, chữa được nhiều bệnh lý sưng viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học thực tế hiện nay rất hạn chế, phần lớn chỉ dừng lại ở các thử nghiệm tế bào đối với chi thực vật họ hàng, hoàn toàn chưa có cơ sở lâm sàng ở người.
Bột mai mực là vị thuốc dân gian quen thuộc thường dùng giảm đau dạ dày, nhưng hàm lượng canxi cacbonat rất cao trong dược liệu này có thể gây tác dụng phụ. Người mắc bệnh thận mạn, canxi huyết cao, tiền sử sỏi thận hoặc giảm toan dịch vị tuyệt đối không nên tự ý dùng để tránh biến chứng tích tụ khoáng chất.
Mang tiêu với thành phần hoạt chất natri sulfat là chất tẩy xổ thẩm thấu hiệu quả cao trong phác đồ chuẩn bị nội soi đại tràng. Nghiên cứu cho thấy dung dịch gốc natri sulfat giúp làm sạch lòng ruột vượt trội so với phác đồ thông thường, tuy nhiên vị mặn khó uống và dễ gây buồn nôn đòi hỏi người bệnh cần tuân thủ đúng chỉ định y khoa.
Nhiều người mách nhau dùng cây lục lạc trắng chữa đau nhức xương khớp, nhưng y học hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả này ở người. Dữ liệu khoa học về lục lạc trắng mới chỉ dừng lại ở đặc tính di truyền và thành phần dầu hạt, người bệnh không nên bỏ thuốc điều trị để dùng thảo mộc truyền miệng.
Lồng đèn Nam Mỹ (Physalis peruviana) và thù lù dại (Physalis angulata) cùng thuộc chi Physalis nhưng khác biệt rõ rệt về nguồn gốc, cấu tạo di truyền, thành phần hóa thực vật và mục đích ứng dụng. Quả lồng đèn Nam Mỹ mọng ngọt, giàu vitamin C và carotenoid, trong khi thù lù dại thiên về dược liệu nhờ hàm lượng polyphenol và các hoạt chất đặc hữu.
Lục lạc trắng (*Crotalaria albida*) và lục lạc ba lá (*Crotalaria pallida*) cùng thuộc chi Đậu Crotalaria nhưng khác biệt rõ về hình thái lá, thành phần hoạt chất và độc tính. Cả hai loài đều tích tụ pyrrolizidine alkaloid nguy hiểm, có thể gây tổn thương gan nặng và tổn hại DNA, tuyệt đối không nên tự ý thu hái làm thuốc.
Uống nước sắc cây lục lạc tù trị viêm là thói quen truyền miệng tiềm ẩn hiểm họa khôn lường đối với sức khỏe. Nghiên cứu khoa học xác nhận chi Lục lạc chứa hàm lượng cao pyrrolizidine alkaloid, đặc biệt là monocrotaline, chất kích hoạt tổn thương hoại tử gan cấp, làm tăng men gan và phá hủy DNA tế bào.
Cây lộc mại chứa nhiều chất chống oxy hóa quý như narcissin, rutin và alkaloid hermidin tác động lên thụ thể thần kinh muscarinic. Tuy nhiên, các nhà khoa học đã định danh pyridine-3-carbonitrile là độc chất chính trong cây, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng nếu người dân tự ý sử dụng theo kinh nghiệm dân gian truyền miệng.
Lời đồn lục lạc hoa vàng trị khỏi tiểu đục và bệnh tiểu đường hoàn toàn thiếu bằng chứng lâm sàng. Dữ liệu khoa học chỉ ghi nhận thành phần galactomannan và nghiên cứu độc tính sơ bộ trên động vật, không chứng minh công dụng chữa bệnh trên người.
Nhiều người tin rằng thịt lợn rừng có công dụng bồi bổ sinh lực và tăng cường khả năng tình dục cho nam giới. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định loại thịt này không có tác dụng trị bệnh sinh lý, ngược lại còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về vi khuẩn và độc tố nếu sử dụng sai cách.
Lộc giác (gạc già) và nhung hươu (sừng non) khác biệt rõ rệt về thành phần sinh học. Trong khi nhung hươu chứa nhiều yếu tố tăng trưởng, protein và lipid đặc hiệu, thì lộc giác lại giàu khoáng chất do quá trình hóa xương. Đa số thử nghiệm dược lý hiện nay mới dừng ở mức nghiên cứu trên động vật và tế bào.
Quan niệm nhung hươu giúp "bổ thận tráng dương" có cơ sở từ các thử nghiệm trên chuột già nhờ khả năng kích hoạt enzyme tổng hợp testosterone. Tuy nhiên, sừng nhung tự nhiên chứa lượng nội tiết tố rất thấp và hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh nhung hươu giúp tăng sinh lực ở nam giới.
Lỗ địa cúc chứa wedelolactone cùng các flavonoid có khả năng chống viêm mạnh mẽ, nhưng dữ liệu hiện nay mới chỉ được chứng minh trên mô hình tế bào và động vật thí nghiệm. Người dân không nên coi thảo dược này là thuốc thay thế và cần thận trọng khi áp dụng điều trị thực tế.
Nhiều người tin rằng lộc giác là thần dược giúp tăng testosterone và cải thiện sinh lý nam cấp tốc. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa tìm thấy bằng chứng trực tiếp chứng minh lộc giác làm tăng hormone nội tiết tố nam trên người, trong khi thể lực và hệ mạch máu mới là yếu tố quyết định phong độ.
Nhóm hoạt chất withanolide và withaperuvin trong cây thù lù thể hiện tiềm năng kháng viêm rất mạnh mẽ, ức chế hiệu quả các chất gây viêm như NO và IL-6. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay mới ghi nhận trên tế bào nuôi cấy trong ống nghiệm, chưa đủ cơ sở chứng minh ăn quả thù lù có thể thay thế thuốc điều trị bệnh trên người.
Hiện chưa có dữ liệu khoa học nào xác định giới hạn liều dùng an toàn cho cây lốp bốp năm nhị. Việc người dân tự ý thu hái, sắc uống đậm đặc hoặc dùng kéo dài loại thảo dược này theo kinh nghiệm truyền miệng tiềm ẩn nguy cơ cao gây ngộ độc, hủy hoại tế bào gan và làm suy giảm chức năng thận.
Hiện chưa có dữ liệu khoa học trực tiếp về thành phần hóa học của cây lộc mại Hải Nam (*Claoxylon hainanense*). Các công bố mới chỉ ghi nhận hợp chất tự nhiên phân lập từ các loài cùng chi như *Claoxylon longifolium* và *Claoxylon indicum* trong phòng thí nghiệm, người dân không nên tự ý dùng chữa bệnh.
Uống nước lỗ địa cúc để mát gan, hạ men gan là thói quen truyền miệng phổ biến. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm tế bào và động vật về hoạt tính chống oxy hóa. Chưa có nghiên cứu trên người chứng minh hiệu quả hạ men gan, lạm dụng dài ngày có thể gây hại.
Lốp bốp năm nhị (*Connarus semidecandrus*) và các loài cùng chi họ Dây khế rất dễ nhầm lẫn do hình thái tương đồng, trong khi thành phần hoạt chất lại có sự khác biệt lớn. Hiện chưa có nghiên cứu độc lập trên loài này; dữ liệu khoa học mới chỉ ghi nhận tiềm năng và cảnh báo thiếu hụt độc tính trên các loài họ hàng.
