Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 54 trên 176
Dầu lưu ly chứa hàm lượng axit gamma-linolenic (GLA) đậm đặc gấp 2-3 lần so với dầu hoa anh thảo, giúp người dùng uống ít viên nang hơn và tiết kiệm chi phí tính trên mỗi miligram hoạt chất. Dù mang lại lợi ích hỗ trợ mỡ máu, cả hai loại dầu đều không giúp giảm cân và cho kết quả hạn chế trên bệnh viêm da.
Dịch chiết cây lăn tăn (*Pilea microphylla*) ghi nhận hoạt tính kháng lại một số chủng vi khuẩn Gram âm và Gram dương trong ống nghiệm nhờ hợp chất polyphenol dồi dào, nhưng hoàn toàn không thể diệt nấm men hay nấm sợi. Hiện nay, tác dụng này chỉ có ý nghĩa nghiên cứu và chưa thể thay thế thuốc kháng sinh trên người.
Nhiều người tin rằng uống trà lúa mạch rang giúp thanh lọc, giải độc gan hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định loại trà này không có công dụng giải độc gan; các thử nghiệm mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và hỗ trợ tiêu sợi huyết trong phòng thí nghiệm.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy lá lương xương rất giàu polyphenol và flavonoid, mang lại khả năng dọn gốc tự do và bảo vệ tế bào gan tương đương vitamin C. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở mức in vitro và thử nghiệm trên chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể người.
Nhiều người rỉ tai nhau uống viên nang dầu hạt lưu ly để giảm ngứa và chữa viêm da cơ địa nhờ lượng axit béo dồi dào. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao cho thấy dầu hạt lưu ly đường uống không đem lại hiệu quả vượt trội hơn so với giả dược trong việc giảm tổn thương hay giảm ngứa.
Hoa lâm phát và hoa dâm bụt đều giàu polyphenol chống oxy hóa nhưng khác nhau về hoạt chất chính và ứng dụng. Hoa lâm phát chứa nhiều dẫn xuất phenolic hỗ trợ bảo vệ tim mạch, gan trên mô hình thực nghiệm, trong khi hoa dâm bụt giàu anthocyanin thích hợp tạo màu đỏ tự nhiên và bảo vệ DNA tế bào.
Uống nước lá lành ngạnh nam để giải độc gan là kinh nghiệm dân gian được nhiều người truyền tai nhau. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện có trên cây lành ngạnh nam mới chỉ dừng lại ở phân tích gen, chống oxy hóa hóa học và tế bào ung thư, hoàn toàn chưa có bằng chứng thực nghiệm nào chứng minh tác dụng giải độc hay bảo vệ gan.
Quả và vỏ cây lõi thọ (*Gmelina arborea*) có thành phần hóa học khác biệt: quả tác động chính lên enzym chuyển hóa DPP-4 liên quan đến tiểu đường, trong khi vỏ cây giàu saponin, ức chế viêm COX-1 và bảo vệ gan thận nhưng cần xử lý nhiệt cẩn thận.
Nhiều lời đồn cho rằng cây lăn tăn có thể hạ men gan và trị dứt bệnh gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa trên tế bào và mô hình chuột chiếu xạ, chưa từng có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh gan trên người.
Lêkima chứa hàm lượng dồi dào beta-carotene, polyphenol và chất béo lành mạnh giúp kháng viêm, ngăn ngừa stress oxy hóa. Dù vậy, các bằng chứng làm đẹp da hiện nay chủ yếu nằm ở thử nghiệm tế bào và phòng thí nghiệm; người dùng không nên thần thánh hóa loại quả này thành thần dược dưỡng nhan cấp tốc.
Chiết xuất từ cây lô biên (Lobelia chinensis) từng ghi nhận một số hoạt tính ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm và mô hình động vật. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có bằng chứng thử nghiệm trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều lời đồn thổi coi lá tiết dê như thảo dược giúp hạ nhanh đường huyết cho người đái tháo đường. Dù vậy, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức phân tích mô phỏng phân tử và nghiên cứu tiền lâm sàng, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cây lõi thọ (*Gmelina arborea*) cho thấy tiềm năng chống oxy hóa và giảm men gan trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào trên người để chứng minh hiệu quả và độ an toàn của thảo dược này đối với chức năng gan.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy nhóm hoạt chất flavonoids và iridoid glycosides trong vỏ cây lõi thọ (*Gmelina arborea*) có khả năng giảm sưng viêm nhờ cơ chế ức chế enzym tiền viêm COX-1 và phong tỏa các chất trung gian gây thoát dịch mô. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức ống nghiệm và động vật, người bệnh không nên tự ý sử dụng.
Cây lõi thọ được dân gian truyền tai nhau về khả năng hạ đường huyết, nhưng các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hiệu quả trên động vật thí nghiệm. Việc người bệnh tự ý bỏ thuốc điều trị theo toa để uống nước vỏ cây tiềm ẩn nhiều rủi ro biến chứng nguy hiểm.
Cây lõi thọ (*Gmelina arborea*) chứa nhiều hoạt chất sinh học có tiềm năng can thiệp đường huyết, nhưng việc tự ý dùng chung với metformin hoặc insulin có thể gây tương tác bất lợi và làm tăng nguy cơ hạ đường huyết nguy hiểm. Người bệnh đái tháo đường cần thận trọng và tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng.
Cây lâm phát chứa hàm lượng polyphenol và hoạt tính chelat kim loại cao, có thể cạnh tranh hấp thu với thuốc chứa sắt và ảnh hưởng đến tiến trình chuyển hóa qua enzym gan của các thuốc như acetaminophen hay diclofenac. Người bệnh cần uống cách xa thời gian dùng thuốc tây và tham vấn bác sĩ điều trị.
Hoa lâm phát (*Woodfordia fruticosa*) giữ vai trò như nguồn men vi sinh tự nhiên thiết yếu trong bài thuốc lên men Asava của Ayurveda. Hiện nay y học hiện đại vẫn chưa có nghiên cứu xác lập ngưỡng liều bột hoa khô an toàn chuẩn hóa trên người, do đó người dùng tuyệt đối không nên tự ý sử dụng lượng lớn.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy cành và lá cây lành ngạnh nam chứa nhiều hợp chất xanthone có khả năng ức chế mạnh chất trung gian gây viêm nitric oxide và enzym liên quan đến tự miễn. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào trên người, do đó người dân tuyệt đối không dùng thảo dược này thay thế thuốc điều trị.
Ăn lá lốt là kinh nghiệm dân gian phổ biến để giảm đau khớp, hạ axit uric, nhưng các nghiên cứu hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm của chiết xuất họ Hồ tiêu trên động vật và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận việc ăn lá lốt có thể thay thế thuốc điều trị gút.
