Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.832 bài, trang 6 trên 242
Thịt ếch là nguồn đạm động vật chất lượng cao giúp bổ sung dinh dưỡng cho trẻ nhỏ, nhưng hoàn toàn không thể chữa khỏi bệnh còi xương. Phụ huynh không nên lạm dụng thịt ếch làm thần dược điều trị mà cần phối hợp đa dạng thực phẩm và can thiệp y tế khi trẻ chậm lớn.
Uống thuốc tuyến giáp levothyroxine quá gần thời điểm dùng đậu nành hay sữa bột đậu nành làm giảm đáng kể khả năng hấp thu thuốc qua đường ruột. Tình trạng này khiến nồng độ hormone tuyến giáp không đạt ngưỡng điều trị, buộc phải tăng liều không cần thiết. Giãn cách thời gian uống là giải pháp then chốt.
Độc hoạt và Khương hoạt là hai vị thuốc trừ phong thấp hoàn toàn khác nhau về nguồn gốc thực vật, hoạt chất và vị trí điều trị. Hiểu đúng bản chất của từng dược liệu giúp người bệnh tránh nhầm lẫn, nâng cao hiệu quả trị đau khớp và phòng ngừa các tương tác thuốc nguy hiểm qua enzym gan.
Thịt ếch chứa hàm lượng đạm động vật và nhân purin đáng kể, hoàn toàn có thể làm tăng nồng độ axit uric máu nếu ăn nhiều. Người bệnh gút hoặc tăng axit uric máu cần thận trọng, kiểm soát khẩu phần vừa phải, ưu tiên luộc bỏ nước và tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.
Các nghiên cứu hóa sinh xác nhận địa y phổi chứa hàm lượng phenolic vượt trội (đạt 87,9 mg/g) cùng sắc tố melanin có khả năng dập tắt gốc tự do và bảo vệ màng tế bào. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới giới hạn ở mức ống nghiệm và mô động vật cô lập, chưa đủ cơ sở để ứng dụng điều trị trên người.
Chiết xuất flavonoid từ cây địa liên chi thể hiện hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa rõ nét trong các nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, giới chuyên môn khẳng định hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Tập tục đắp thịt hoặc da ếch tươi sống lên mắt hay trán để hạ sốt, chữa đau mắt là sai lầm nguy hại. Thói quen này tạo điều kiện cho ấu trùng sán dây *Spirometra* xâm nhập niêm mạc, gây viêm hốc mắt, hình thành u hạt và có thể dẫn đến mù lòa vĩnh viễn hoặc tổn thương não.
Đỗ trọng từ lâu được y học cổ truyền xem là vị thuốc quý giúp bổ can thận và an thai, nhưng dữ liệu an toàn thực tế trên phụ nữ mang thai vẫn còn nhiều khoảng trống. Mặc dù không gây đột biến gen hay độc cấp tính, việc dùng liều cao kéo dài có thể gây độc cho thận, đòi hỏi thai phụ phải hết sức thận trọng.
Nhiều người tin rằng thảo mộc đỗ trọng có thể làm tiêu mỡ gan và đẩy lùi kháng insulin nhanh chóng. Dù các hợp chất trong đỗ trọng cho thấy tiềm năng điều hòa lipid và giảm căng thẳng tế bào gan, hầu hết bằng chứng hiện nay mới chỉ dừng lại ở các thử nghiệm trên động vật và môi trường ống nghiệm.
Nhiều người tin rằng uống bột địa long (giun đất) có thể làm tan cục máu đông và cắt cơn đột quỵ tại nhà. Bằng chứng khoa học cho thấy enzym chiết xuất từ địa long chỉ có tác dụng hỗ trợ điều trị phục hồi, hoàn toàn không thể thay thế các can thiệp y tế khẩn cấp trong thời gian vàng.
Chiết xuất đỗ trọng cho thấy tiềm năng hỗ trợ hạ huyết áp ở người tiền tăng huyết áp nhờ cơ chế tăng oxit nitric và chẹn thụ thể beta. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng ngẫu nhiên hiện còn rất khiêm tốn về số lượng người tham gia và thời gian theo dõi. Trà đỗ trọng chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị.
Lumbrokinase chiết xuất từ Địa long (giun đất) đã được khoa học chứng minh có khả năng hỗ trợ tiêu hủy sợi fibrin và giảm độ nhớt của máu. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện nay cho thấy hoạt chất này chỉ đóng vai trò hỗ trợ điều trị bổ sung chứ không thể thay thế thuốc cấp cứu hay phác đồ tan cục máu đông chuẩn y khoa.
Địa du cho thấy khả năng ức chế mạnh các cytokine gây viêm và giảm tổn thương ruột trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có, người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng địa du thay thế thuốc điều trị viêm loét đại tràng tiêu chuẩn.
Nhiều người truyền tai nhau dùng lá đỏm lông để chữa đái tháo đường, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy chiết xuất loài cây này mới chỉ được thử nghiệm hạ đường huyết trên động vật và trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Các chiết xuất từ lá cây thuộc chi đỏm lông thể hiện khả năng chống oxy hóa và ức chế enzym chuyển hóa tinh bột tốt trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hoạt tính trong ống nghiệm không tương đồng với hiệu quả trên cơ thể người do rào cản hấp thu, người dùng cần thận trọng và không tự ý điều trị.
Địa du chứa tannin và ziyuglycoside I với hoạt tính đông máu, kháng viêm đã được ghi nhận trên mô hình tế bào và động vật. Dù vậy, bằng chứng lâm sàng trên người điều trị trĩ và rong huyết còn rất hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ y khoa.
Nhiều nghiên cứu trên động vật cho thấy địa hoàng và hoạt chất catalpol có khả năng cải thiện tình trạng tăng glucose máu và tăng nhạy cảm insulin. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả này; người bệnh đái tháo đường không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Các bài thuốc cổ phương chứa thục địa như Lục vị địa hoàng hoàn ghi nhận khả năng hỗ trợ giảm protein niệu và creatinin huyết thanh khi phối hợp điều trị thường quy ở bệnh nhân thận đái tháo đường. Tuy nhiên, dược liệu không thay thế thuốc kê đơn và cần theo dõi độ lọc cầu thận chặt chẽ.
Địa liền từ lâu được dân gian tin dùng để chữa sưng đau khớp nhờ hoạt chất ethyl p-methoxycinnamate có đặc tính kháng viêm, giảm đau rõ rệt. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học nổi bật hiện nay mới chỉ được ghi nhận trên mô hình động vật thí nghiệm, chưa đủ cơ sở lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị dứt điểm bệnh khớp trên người.
Nhiều người truyền tai nhau dùng Địa liên chi để hạ men gan, giải độc gan cấp tốc. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng trên tế bào và động vật thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm xác nhận hiệu quả trên người. Tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị tiềm ẩn nhiều rủi ro cho lá gan.
