Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.519 bài, trang 63 trên 176
Hạt chia và hạt lanh đều giàu axit béo lành mạnh và chất xơ nhưng sở hữu thế mạnh riêng. Hạt chia vượt trội về polyphenol chống oxy hóa, canxi và axit linolenic, trong khi hạt lanh dẫn đầu về hợp chất lignan và chất xơ dễ lên men đường ruột; việc xay mịn giúp tối ưu khả năng hấp thu hạt lanh.
Hạt bông giàu protein nhưng chứa độc tố gossypol nguy hiểm. Nhờ công nghệ biến đổi gen CRISPR/Cas9 và kỹ thuật RNAi, các nhà khoa học đã triệt tiêu độc tố này ở hạt thành công, mở ra nguồn protein thực vật dồi dào, song nguy cơ dị ứng chéo với đậu phộng vẫn là rào cản cần lưu tâm.
Ăn hạt hướng dương rang muối có thể khiến huyết áp tăng cao do lượng muối bám ngoài vỏ làm cơ thể nạp quá nhiều natri, gây giữ nước và co mạch. Lượng natri dư thừa này lấn át hoàn toàn các lợi ích tim mạch từ nguồn chất béo không bão hòa tự nhiên của hạt.
Chiết xuất hạt Griffonia simplicifolia giàu tiền chất serotonin 5-HTP, có thể hỗ trợ xoa dịu cảm giác căng thẳng tâm lý ngắn hạn. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định loại hạt này hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị chuyên khoa cho các chứng rối loạn lo âu bệnh lý.
Chiết xuất hành đen thường được quảng bá có khả năng kháng khuẩn mạnh mẽ, nhưng dữ liệu khoa học hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận tác dụng này. Phần lớn bằng chứng chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm trên các loài thực vật khác.
Nhiều người tìm đến trà hương nhu tía (Tulsi) với hy vọng giảm căng thẳng và hạ mức cortisol. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng trên người hiện nay còn rất khiêm tốn, tác dụng điều hòa hormone stress và giảm lo âu chủ yếu mới được ghi nhận trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật.
Vỏ hàu sông (dược liệu mẫu lệ) chứa hơn 94% canxi cacbonat giúp hỗ trợ trung hòa acid dịch vị tạm thời, nhưng tỷ lệ hòa tan khi sắc nước rất thấp. Dược liệu này hoàn toàn chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để chứng minh khả năng trị dứt điểm mất ngủ hay đau dạ dày.
Hương nhu tía được chứng minh có hoạt tính kháng nấm da và kháng khuẩn mạnh mẽ, giúp làm sạch và giảm rụng tóc do viêm nhiễm da đầu. Tuy nhiên, quan niệm thảo dược này có thể kích thích nang tóc mọc lại chỉ là đồn thổi thiếu căn cứ khoa học.
Muscone trong xạ hương cho thấy tiềm năng giảm tổn thương mô não, ức chế viêm và bảo vệ tế bào thần kinh trong các thử nghiệm thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay hầu hết mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật gặm nhấm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Thịt nai chứa hàm lượng chất béo thấp hơn và giàu axit béo chưa bão hòa hơn so với thịt bò, giúp giảm gánh nặng mỡ máu. Cả hai loại thịt đỏ này đều cung cấp lượng protein dồi dào cùng sắt heme có tỷ lệ hấp thu sinh học vượt trội, hỗ trợ phòng ngừa thiếu máu hiệu quả.
Uống trực tiếp tinh dầu húng quế để trị bệnh là thói quen tai hại. Tinh dầu chứa hàm lượng estragole đậm đặc có khả năng gây độc, liên kết làm đứt gãy DNA gan và tăng nguy cơ ung thư, khác xa độ an toàn của việc ăn lá húng quế tươi hằng ngày.
Quan niệm dùng húng chanh trị ho cho trẻ sơ sinh là sai lầm theo bằng chứng khoa học hiện nay. Các tác dụng kháng khuẩn, chống viêm của thảo dược này mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm tế bào và động vật, chưa có dữ liệu an toàn trên trẻ nhỏ, trong khi nguy cơ dị ứng, kích ứng tinh dầu và nghẹn đường thở ở trẻ dưới 1 tuổi là rất lớn.
Tinh dầu hương diệp (phong lữ) thường được truyền tai như liệu pháp tự nhiên giúp xoa dịu căng thẳng và giảm lo âu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay chỉ mới ghi nhận hiệu quả hỗ trợ ở các nhóm bệnh nhân cụ thể với quy mô nhỏ, hoàn toàn chưa có dữ liệu nghiên cứu trực tiếp trên sản phụ trong các tài liệu khoa học hiện hành.
Ăn sống hoặc đập dập trước khi nấu là cách tốt nhất để bảo toàn allicin trong hành tăm. Nhiệt độ cao trong quá trình đun nấu sẽ làm biến tính enzyme alliinase, ngăn cản phản ứng chuyển hóa tiền chất thành allicin có lợi cho sức khỏe.
Bột vỏ hàu tự nhiên thường được quảng bá vượt trội hơn canxi tổng hợp, nhưng các bằng chứng cho thấy bột vỏ hàu thô có độ hấp thu tương đương canxi carbonat thông thường. Sự vượt trội chỉ xuất hiện ở các dạng chế biến sâu như thủy phân hay công nghệ nano, đòi hỏi quy trình tinh chế nghiêm ngặt.
Húng quế Việt và húng quế tây tuy cùng thuộc chi Ocimum nhưng khác biệt rõ rệt về hàm lượng tinh dầu như linalool, methyl chavicol và eugenol. Sự chênh lệch các hoạt chất hóa học này quyết định hương vị cay nồng hay ngọt dịu, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chống oxy hóa và kháng khuẩn.
Nghiên cứu khoa học cho thấy hàn the chỉ gây độc tính sinh sản trên động vật ở liều rất cao, trong khi các khảo sát trên công nhân phơi nhiễm nồng độ lớn chưa ghi nhận ảnh hưởng bất lợi tới tinh trùng hay hormone nam. Dù vậy, chất này vẫn tiềm ẩn rủi ro ngộ độc và ảnh hưởng thai nhi.
Các hợp chất flavan, flavone và dẫn xuất resorcinol phân lập từ cây hương bài (*Dianella ensifolia*) đã chứng minh khả năng dọn gốc tự do và ức chế enzym tạo sắc tố da vượt trội. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm và nuôi cấy tế bào, chưa thể tùy tiện sử dụng thay thế thuốc.
Húng chanh và húng quế cùng thuộc họ Hoa môi nhưng khác nhau hoàn toàn về dược tính. Trong khi húng chanh chứa hàm lượng cao carvacrol và thymol mang đặc tính kháng khuẩn vượt trội, phù hợp hỗ trợ giảm ho, thì húng quế lại giàu linalool, methyl chavicol và polyphenol có tác dụng chống oxy hóa mạnh mẽ.
Nước dùng phở bò và các món mì nước thường chứa hàm lượng muối rất cao. Nghiên cứu cho thấy lượng muối trong một bữa ăn dạng súp có thể làm tăng nhanh nồng độ natri máu và huyết áp tâm thu tức thì, đồng thời thói quen ăn nhiều mì nước làm tăng nguy cơ tăng huyết áp lâu dài.
