Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 78 trên 242
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoa chùm ớt chứa nhiều polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa và làm giảm phản ứng viêm trên mô hình động vật. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người để khẳng định hiệu quả điều trị hay độ an toàn khi sử dụng.
Gối hạc đen từng được dân gian sử dụng hỗ trợ đái tháo đường, nhưng các dữ liệu khoa học thực nghiệm hiện tại vẫn chưa đủ bằng chứng để chứng minh tác dụng ức chế alpha-glucosidase hay hạ đường huyết trực tiếp. Người bệnh cần thận trọng và không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Cây hoa Vàng anh phổ biến tại Việt Nam (*Saraca dives*) và cây Ashoka của Ấn Độ (*Saraca asoca*) cùng thuộc chi *Saraca* nhưng khác biệt về phân bố và giá trị dược liệu. Toàn bộ bằng chứng khoa học về điều hòa phụ khoa và chống viêm khớp thuộc về loài *Saraca asoca*, người dân không nên nhầm lẫn để tự ý dùng hoa Vàng anh làm thuốc.
Mẹo dân gian dùng hoa và vỏ cây vàng anh chữa đau bụng kinh được lưu truyền lâu đời, nhưng các bằng chứng khoa học hiện tại mới chỉ dừng lại ở tác dụng chống viêm trên động vật và mô hình tế bào, chưa đủ cơ sở lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Hoa linh lan chứa glycoside tim với hoạt chất chính convallatoxin, có cơ chế trợ tim tương tự digoxin nhưng độc tính cơ tim rất cao. Do khoảng điều trị cực hẹp và chưa có liều chuẩn an toàn, việc tự ý dùng hoa linh lan trị suy tim tiềm ẩn rủi ro rối loạn nhịp tim chết người.
Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trực tiếp về tương tác giữa Hedge mustard (chứa dẫn xuất isothiocyanate) và levothyroxine. Tuy nhiên, do levothyroxine rất nhạy cảm với các tương tác làm thay đổi sinh khả dụng, người bệnh suy giáp không nên tự ý dùng chung thảo dược này với thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.
Chiết xuất chuẩn hóa từ cây Hawthorn (đặc biệt là WS 1442) đã được nhiều thử nghiệm lâm sàng chứng minh giúp cải thiện khả năng gắng sức, giảm khó thở và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân suy tim độ NYHA I-II. Dù vậy, thảo dược này chỉ có vai trò hỗ trợ, tuyệt đối không thể thay thế các thuốc điều trị nội khoa chuẩn mực.
Gừng gió chứa các hoạt chất có khả năng ức chế tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm, nhưng không thể chữa khỏi ung thư ở người. Bệnh nhân tuyệt đối không tin theo lời đồn thất thiệt mà tự ý bỏ dở phác đồ điều trị của bác sĩ.
Dùng gừng dại cùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu làm tăng nguy cơ xuất huyết do cơ chế cộng dồn ức chế đông máu. Bằng chứng hiện có chủ yếu từ gừng thường, song người bệnh tuyệt đối không tự ý kết hợp và cần hỏi ý kiến bác sĩ điều trị để đảm bảo an toàn.
Gừng bọc da hay các chiết xuất từ chi Zingiber có thể gây nguy cơ loãng máu quá mức và làm tăng biến chứng xuất huyết khi uống cùng các thuốc kháng tiểu cầu hoặc chống đông máu. Người đang điều trị bằng thuốc tây làm loãng máu cần hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc chống kết tập tiểu cầu không nên uống cây gối hạc đen. Dược liệu này chứa coumarin, flavonoid và có hoạt tính làm tan cục máu đông trong ống nghiệm, dễ tương tác bất lợi với thuốc điều trị và làm tăng nguy cơ xuất huyết nguy hiểm.
Chiết xuất gừng đường uống và bôi ngoài da cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm đau thoái hóa khớp gối ở mức độ nhẹ đến trung bình qua các thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, bằng chứng tổng thể hiện còn nhiều ý kiến trái chiều, hiệu quả chỉ ở mức khiêm tốn và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Bổ sung gừng có thể hỗ trợ cải thiện đường huyết đói và chỉ số HbA1c ở người mắc tiểu đường type 2 trong một số thử nghiệm riêng lẻ. Tuy nhiên, các phân tích tổng hợp quy mô lớn cho thấy kết quả chung chưa hoàn toàn thống nhất, do đó gừng chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Thuốc UDCA dùng trong điều trị gan mật có thể bị giảm tác dụng nghiêm trọng khi uống chung với thuốc kháng acid chứa nhôm do hiện tượng bắt giữ phân tử trong dạ dày. Riêng tương tác giữa UDCA với estrogen và kháng sinh ciprofloxacin hiện chưa có đủ dữ liệu trực tiếp trong các nghiên cứu thực nghiệm được cung cấp.
Gỗ ngọc am và hoàng đàn thuộc họ Trắc bách, sở hữu các hợp chất như alpha-pinene, terpinen-4-ol và citronellal có hoạt tính kháng khuẩn in vitro qua cơ chế phá vỡ màng tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng hiện mới chỉ dừng lại ở thí nghiệm tế bào và chuột, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cây gối hạc từ lâu đã được dân gian sử dụng như một bài thuốc giảm đau nhức xương khớp. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu ghi nhận khả năng kháng viêm và giảm đau trên động vật, y học hiện nay vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả thay thế thuốc điều trị.
Cây gạo chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng tác động đến đường huyết, mỡ máu và enzym chuyển hóa. Tự ý dùng thảo dược này cùng thuốc tây điều trị bệnh nền tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi, làm thay đổi nồng độ thuốc và giảm hiệu quả điều trị. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Vỏ cây và các bộ phận của cây thuộc chi Diospyros (chi Thị, Mun) chứa lượng lớn polyphenol, tannin và flavonoid. Các hợp chất hoạt tính này có thể làm thay đổi hoạt động của enzyme gan và protein vận chuyển, dẫn đến nguy cơ tương tác và cản trở hấp thu thuốc tân dược khi dùng chung.
Các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và tế bào ghi nhận chiết xuất lá, vỏ thân và đài hoa cây gạo có khả năng kích thích tiết insulin và hạ đường huyết rõ rệt. Tuy nhiên, ranh giới độc tính của một số hoạt chất rất đáng lưu tâm và hiện chưa có nghiên cứu trên người, do đó tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị.
Gạo lứt nảy mầm chứa lượng gamma-aminobutyric acid (GABA), polyphenol và chất chống oxy hóa vượt trội so với gạo thường nhờ kích hoạt enzyme tự nhiên khi ủ hạt. Tuy nhiên, các lợi ích an thần, hỗ trợ huyết áp hay mỡ máu chỉ mang tính hỗ trợ chuyển hóa, không thể thay thế cho thuốc điều trị bệnh lý.
