Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
3.522 bài, trang 9 trên 177
Xáo tam phân được đồn thổi có khả năng chữa khỏi ung thư, song các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận độc tính tế bào trong ống nghiệm (in vitro), chưa từng có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh không nên bỏ phác đồ điều trị chính thống để tự ý dùng dược liệu.
Chiết xuất xương rồng Nopal (Opuntia ficus-indica) đã được chứng minh có thể giúp giảm một số triệu chứng nôn nao khó chịu như buồn nôn, khô miệng nhờ khả năng ức chế phản ứng viêm. Tuy nhiên, thảo dược này không thể giải sạch nồng độ cồn tức thì và chưa có bằng chứng bảo vệ gan trên người.
Xích đồng nam chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên người về tương tác với thuốc chống đông, nhưng nghiên cứu trên chi thực vật này cho thấy hoạt tính chống ngưng tập tiểu cầu và làm tan sợi huyết mạnh mẽ. Việc tự ý phối hợp với thuốc tim mạch có thể gây nguy cơ đối kháng chuyển hóa hoặc cộng dồn tác dụng làm tăng xuất huyết nguy hiểm.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất dung môi cồn từ các loài thuộc chi Xích đồng nam (Clerodendrum) thu nhận hàm lượng polyphenol, flavonoid vượt trội và thể hiện khả năng dọn gốc tự do mạnh hơn so với dung môi phân cực kém hoặc dạng chiết liên kết.
Xích đồng nam là dược liệu quen thuộc trong dân gian, nhưng việc tự ý sắc nước uống đậm đặc kéo dài tiềm ẩn nhiều rủi ro. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu cho thấy độ an toàn nhất định, người bệnh gan, suy thận, phụ nữ mang thai và người nhạy cảm cần hết sức thận trọng trước khi dùng.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước rễ xích đồng nam để hạ huyết áp nhanh chóng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hoạt tính ức chế men chuyển mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm trên các dẫn xuất phenylpropanoid. Việc tự ý dùng thảo dược này tiềm ẩn rủi ro tụt huyết áp đột ngột và tổn thương tim mạch.
Xương bồ được y học cổ truyền dùng trị chứng hay quên, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tác dụng bảo vệ thần kinh trên mô hình chuột và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận khả năng phục hồi trí nhớ ở người.
Hạt mướp chứa luffin, một loại protein làm bất hoạt ribosome có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư trong ống nghiệm nhưng mang độc tính tế bào rất mạnh. Người dân chỉ nên ăn mướp non nấu chín, dùng xơ mướp sạch cọ rửa và tuyệt đối không tự ý uống hạt mướp già.
Xích đồng nam thường được dân gian truyền tai như bài thuốc trị viêm phụ khoa, nhưng các bằng chứng khoa học tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất loài cây này không có hoạt tính đáng kể chống nấm *Candida albicans* hay vi khuẩn thông thường. Chị em không nên tự ý dùng nước lá thụt rửa thay thế việc khám chữa bệnh y khoa.
Xích đồng nam khô có ngưỡng an toàn thực nghiệm khá cao với chỉ số độc tính cấp LD50 trên động vật vượt mức 5.000 mg/kg đường uống. Tuy nhiên, người dùng chỉ nên sử dụng lượng vừa phải theo hướng dẫn của thầy thuốc y học cổ truyền để tránh quá tải chuyển hóa gan thận.
Mangiferin là hoạt chất tự nhiên dồi dào trong lá và vỏ cây xoài, được khoa học ghi nhận có tiềm năng chống viêm và hỗ trợ chuyển hóa. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay dừng lại ở cấp độ tế bào và thử nghiệm động vật, kèm thách thức lớn về khả năng hấp thu.
Xà căn đậu được đồn thổi có khả năng chữa viêm loét dạ dày hiệu quả. Tuy nhiên, các ghi nhận hiện nay chủ yếu bắt nguồn từ kinh nghiệm dân gian và chiết xuất nghiên cứu trong phòng thí nghiệm; chưa có bất kỳ thử nghiệm đối chứng nào trên người chứng minh tác dụng bảo vệ dạ dày của loại cây này.
Nhiều thai phụ băn khoăn liệu có nên dùng cây xích đồng nam để trị khí hư theo dân gian. Chuyên gia cảnh báo hiện chưa có dữ liệu khoa học chứng minh thảo dược này an toàn cho thai kỳ, việc tự ý dùng có thể tiềm ẩn nguy cơ gây co bóp tử cung và sảy thai nguy hiểm.
Cây vảy ốc (*Alysicarpus vaginalis*) thường xuất hiện trong các bài thuốc dân gian, nhưng phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan, thận và người có bệnh nền không nên tự ý dùng dạng uống. Thiếu dữ liệu lâm sàng hiện đại về độc tính và độ an toàn là rủi ro lớn nhất cho sức khỏe.
Nhiều lời đồn cho rằng chiết xuất xác pháo giúp làm dịu tâm trí, giảm bớt căng thẳng thần kinh. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng giảm lo âu và an thần trên mô hình chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định tính hiệu quả và độ an toàn.
Xà sàng tử thường được đồn đoán giúp tăng cường sinh lý nam, nhưng bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở các giả thuyết sinh học trên mô hình động vật. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng đáng tin cậy trên người chứng minh tác dụng này, đòi hỏi nam giới cần cẩn trọng.
Hoa xác pháo là cây cảnh quen thuộc nhưng chưa được chứng minh an toàn để ăn. Các dữ liệu khoa học hiện nay chủ yếu thực hiện trên động vật và tế bào, ghi nhận chiết xuất từ cây có thể gây độc ở liều cao và ảnh hưởng đến quá trình đông máu.
Người có tiền sử sỏi canxi oxalat hoàn toàn có thể ăn xà lách Nhật nếu kiểm soát lượng dùng vừa phải và chế biến đúng cách. Khác với rau bina chứa lượng oxalat cực cao, việc luộc chín xà lách Nhật và bỏ nước luộc giúp loại bỏ đáng kể lượng oxalat hòa tan, ngăn ngừa nguy cơ kết tinh sỏi.
Xác pháo (Salvia splendens) là cây hoa cảnh phổ biến tại Việt Nam, hoàn toàn khác biệt với cây xô thơm dùng nấu ăn (Salvia officinalis) và xô thơm gây ảo giác (Salvia divinorum). Dù cùng thuộc chi Salvia, xác pháo không chứa độc chất thức thần và cũng không dùng làm gia vị ẩm thực.
Xà lách mỡ và xà lách Nhật (cải komatsuna) là hai loại rau thuộc các họ thực vật khác nhau, đều mang lại nguồn khoáng chất và chất chống oxy hóa dồi dào. Hiện chưa có dữ liệu khoa học so sánh trực tiếp hàm lượng chất xơ, vitamin A hay glucosinolate giữa hai loại lá này.
