Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
12 bài
Nhiều người có thói quen hái lá sả quanh nhà nấu nước uống cho ấm bụng mà không biết sự khác biệt giữa sả ăn và sả đuổi muỗi. Các nghiên cứu cho thấy chỉ sả chanh mới có dữ liệu an toàn cho dạ dày, trong khi sả Sri Lanka mang độc tính khác biệt, chủ yếu dùng để sát khuẩn ngoài và diệt côn trùng.
Chiết xuất sả Sri Lanka và hoạt chất chính citronellal có khả năng ức chế mạnh nấm sợi lây từ thú cưng lẫn nấm men gây bệnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, tinh dầu này hiện chỉ phù hợp hỗ trợ làm sạch môi trường sống, chưa thể thay thế thuốc đặc trị nấm da trên người.
Tinh dầu sả Sri Lanka là nguyên liệu tự nhiên quen thuộc giúp xua đuổi muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết và sốt rét. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy tinh dầu này bay hơi rất nhanh, thường chỉ bảo vệ da khoảng 2 giờ ở dạng thông thường, ngắn hơn nhiều so với hoạt chất tổng hợp DEET.
Tinh dầu sả Sri Lanka giúp đuổi muỗi hiệu quả nhưng chứa các hợp chất nhóm terpene có thể gây kích ứng da, mắt và gây độc cho gan, thận nếu thú cưng nuốt phải hoặc tiếp xúc nồng độ cao. Mèo nhạy cảm hơn chó gấp nhiều lần, đòi hỏi chủ nuôi phải pha loãng và dùng đúng cách.
Xịt chống muỗi từ sả Sri Lanka có tác dụng xua đuổi muỗi nhưng không thể thay thế hoàn toàn DEET khi đi rừng. Do đặc tính bay hơi rất nhanh, tinh dầu sả cần lượng dùng cao hơn và có thời gian bảo vệ ngắn hơn nhiều so với tiêu chuẩn DEET.
Nuốt phải tinh dầu sả Sri Lanka đậm đặc có thể gây kích ứng tiêu hóa và ức chế thần kinh nếu uống lượng lớn. Khi xảy ra tai nạn, tuyệt đối không tự móc họng gây nôn hay ép uống sữa tại nhà để tránh sặc vào phổi, mà cần rửa sạch vùng da dính dầu bằng xà phòng và đưa nạn nhân đến bệnh viện.
Chiết xuất và tinh dầu sả Sri Lanka chứa nhiều hoạt chất giúp ức chế phản ứng viêm và giảm đau trên các mô hình thử nghiệm khoa học. Khi dùng để mát-xa ngoài da, thảo dược này có thể hỗ trợ làm dịu cảm giác nhức mỏi nhẹ và thư giãn cơ thể, nhưng cần sử dụng đúng cách và không thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Xông tinh dầu giúp tác động nhanh lên hệ thần kinh chỉ sau vài giây, nhưng không phải mùi hương nào cũng giúp an thần. Nghiên cứu cho thấy hoạt chất beta-citronellol đặc trưng trong nhóm sả có thể kích thích phản ứng lo âu, do đó người muốn ngủ ngon nên thận trọng và ưu tiên các mùi hương dịu nhẹ khác.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo đun nước sả Sri Lanka gội đầu để làm sạch vảy gàu và giảm ngứa. Tuy nhiên, các tài liệu nghiên cứu hiện chưa ghi nhận bằng chứng nào về khả năng diệt nấm gây gàu của loại sả này, đồng thời chỉ ra lý do nước thảo mộc tự đun khó trị gàu dứt điểm.
Việc xông tinh dầu sả Sri Lanka trong phòng kín không an toàn cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do nguy cơ kích ứng đường thở non nớt và co thắt phế quản. Hoạt chất bay hơi đậm đặc có thể kích hoạt các phản xạ ức chế hô hấp nguy hiểm, vì vậy phụ huynh không nên lạm dụng máy khuếch tán trong không gian kín khi có trẻ nhỏ.
Bôi trực tiếp tinh dầu sả Sri Lanka nguyên chất lên da có thể gây bỏng rát, tổn thương tế bào sừng và dẫn tới viêm da tiếp xúc kích ứng hoặc dị ứng. Việc lạm dụng dầu đậm đặc không qua pha loãng dễ làm phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên, khiến làn da viêm đỏ và ngứa ngáy kéo dài.
Xông phòng bằng sả Sri Lanka giúp tạo hương thơm thư giãn và xua đuổi muỗi rất tốt, nhưng không thể diệt sạch vi khuẩn trong không khí gia đình. Bằng chứng khoa học cho thấy hoạt tính kháng khuẩn của loại sả này rất hạn chế và nồng độ xông thực tế quá loãng để khử trùng mầm bệnh.
