612 bài viết
Quan niệm dân gian cho rằng mộc miết tử (hạt gấc) đốt tồn tính đắp vào hậu môn có thể chữa khỏi bệnh trĩ là hoàn toàn thiếu căn cứ lâm sàng. Các nghiên cứu hiện đại mới ghi nhận hạt gấc có tính kháng viêm, làm lành mô trên động vật thí nghiệm, việc tự đắp than hạt gấc còn dễ gây nhiễm trùng.
Cả lá mơ tam thể và lá mơ dại đều thuộc chi *Paederia*, chứa nhiều hoạt chất sinh học như flavonoid, iridoid và scopoletin. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh lá mơ có tác dụng làm chậm nhu động ruột, kháng viêm, bảo vệ gan và hỗ trợ hạ đường huyết, dù phần lớn dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở mô hình động vật.
Nhiều lời đồn thổi coi móng lưng rồng là thần dược giải độc gan. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học thực tế hiện nay mới dừng lại ở mức chiết xuất tế bào và thử nghiệm động vật, hoàn toàn chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh hiệu quả bảo vệ gan trên cơ thể người.
Móng bò tím (*Bauhinia purpurea*) và móng bò sọc (*Bauhinia variegata*) là hai loài thảo dược thuộc chi *Bauhinia* với hồ sơ hóa thực vật và hệ gen sinh tổng hợp riêng biệt. Hiểu rõ sự khác biệt giữa flavanone, dẫn xuất polyphenol và lectin đặc thù của từng loài giúp tránh nhầm lẫn tai hại trong quá trình thu hái và sử dụng dược liệu.
Uống nước mía dò trị sỏi thận là kinh nghiệm dân gian phổ biến, nhưng khoa học hiện đại chưa từng xác nhận cơ chế lợi tiểu hay làm tan sỏi của dược liệu này. Các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống viêm, giảm đau và hạ đường huyết trên động vật, người bệnh không nên tự ý sử dụng thay thế phác đồ y khoa.
Móng bò Champion và móng bò tím khác nhau rõ rệt về cấu trúc gân lá, phân loại di truyền và mục đích dùng. Trong khi móng bò tím phổ biến làm cây cảnh đô thị, móng bò Champion lại là dược liệu cổ truyền được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm nhờ tiềm năng bảo vệ sụn khớp và giảm tổn thương phổi cấp.
Mò trắng (*Clerodendrum chinense*) và mò đỏ (*Clerodendrum paniculatum*) là hai loài thảo dược khác nhau thuộc chi *Clerodendrum*. Chúng sở hữu các hoạt chất sinh học riêng biệt, từ kháng viêm, hạ sốt đến chống oxy hóa và bảo vệ gan, do đó người dùng tuyệt đối không nên nhầm lẫn hoặc đánh đồng liều lượng khi sử dụng.
Hiện chưa có nghiên cứu tiền lâm sàng đánh giá cụ thể mức độ gây hại gan thận của mè đất nhám trên động vật có vú hay người. Tuy nhiên, các thử nghiệm cho thấy dược liệu này thể hiện độc tính tế bào rõ rệt trên ấu trùng, đặc biệt ở phần rễ, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Muồng trâu là thảo dược nhuận tràng hiệu quả nhờ kích thích nhu động ruột sau 9 đến 12 giờ, nhưng không thể dùng tùy tiện. Việc sắc uống chỉ nên duy trì ở lượng vừa phải trong thời gian ngắn; lạm dụng liều cao dễ gây đau quặn bụng, tiêu chảy dữ dội và tổn thương niêm mạc biểu mô.
Màn màn hoa trắng (*Cleome gynandra*) và màn màn hoa vàng (*Cleome viscosa*) có sự khác biệt rõ rệt về thành phần hóa sinh và dược tính. Trong khi loài hoa trắng giàu vitamin C, khoáng chất và có hoạt tính kháng nấm ngoài da, loài hoa vàng lại chứa các dạng glucosinolate đặc thù và hạt chứa dầu béo tương tự dầu công nghiệp.
Cây mán đỉa chứa nhiều hợp chất flavonoid quý có tác dụng chống viêm và bảo vệ mạch máu, nhưng chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy loài cây này chữa khỏi bệnh trĩ. Đối với búi trĩ sa nặng, phẫu thuật vẫn là giải pháp quyết định, các hoạt chất từ thảo dược chỉ hỗ trợ giảm đau và chảy máu.
Ngậm rượu vỏ muồng truổng chữa đau răng là mẹo dân gian truyền miệng thiếu cơ sở khoa học. Nghiên cứu mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng vi sinh vật và độc tính tế bào của dược liệu này trong ống nghiệm, chưa có thử nghiệm chứng minh hiệu quả trên bệnh răng miệng người. Ngậm cồn đậm đặc chứa hoạt chất thô còn nguy cơ gây bỏng niêm mạc.