2704 bài viết
Hoa cẩm cù là cây cảnh quen thuộc nhờ vẻ đẹp độc đáo, nhưng nhiều người lầm tưởng cây có thể hút sạch khí độc hoặc dùng làm thuốc uống chữa bệnh. Nghiên cứu khoa học chỉ ra cơ chế hấp thụ khí của cây rất hạn chế, đồng thời việc tự ý sắc uống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc do nhựa mủ gây kích ứng.
Nước lá cần thăng thường được truyền tai giúp giải độc và hạ men gan nhanh chóng. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và bảo vệ gan trên mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; dùng liều cao còn tiềm ẩn rủi ro cho thận.
Cùng thuộc họ Cam (Rutaceae), Cần Thăng và Ba Chạc có dược tính khác biệt rõ rệt. Trong khi tinh dầu lá Ba Chạc vượt trội về khả năng kháng viêm và quả chứa hệ alcaloid indole quinazoline an thần, giảm đau nhưng kèm độc tính, thì Cần Thăng lại thiên về hoạt tính ức chế tế bào lạ từ tinh dầu bay hơi.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược dân gian như cần hôi song song với thuốc tây mà không biết nguy cơ tương tác bất lợi. Các hoạt chất thực vật có thể ức chế hoặc kích thích enzym cytochrome P450 ở gan, làm thay đổi nồng độ thuốc, giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng độc tính nguy hiểm.
Cẩm quỳ chứa hàm lượng chất nhầy tự nhiên rất cao, có thể tạo lớp màng bọc niêm mạc ống tiêu hóa và làm chậm quá trình hấp thu các thuốc tây dùng kèm. Để đảm bảo hiệu quả điều trị, người bệnh cần uống thảo dược này cách xa thời điểm dùng thuốc tây tối thiểu 2 giờ.
Cây cất hơi cho thấy tiềm năng giảm đau và tác động thần kinh trung ương trong nghiên cứu thực nghiệm trên động vật, nhưng hoàn toàn thiếu bằng chứng lâm sàng trên người. Tự ý dùng thảo dược này để an thần, nhất là phối hợp với thuốc tây, tiềm ẩn nguy cơ buồn ngủ quá mức và ngộ độc.
Rượu ngâm xạ cầy hương thường được đồn thổi là bài thuốc quý giúp tăng cường sinh lực phái mạnh. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học khẳng định dịch tiết tuyến xạ chỉ có vai trò nhận diện lãnh thổ giữa các cá thể cầy hương, hoàn toàn không có tác dụng lâm sàng nào trong điều trị rối loạn cương dương hay tăng bản lĩnh đàn ông.
Canh cải cúc không phải là thuốc ngủ tức thì, nhưng các nghiên cứu dược lý cho thấy các hợp chất flavonoid và polyphenol dồi dào trong chi cúc có khả năng làm dịu thần kinh, hỗ trợ giảm bồn chồn lo âu và cải thiện chất lượng giấc ngủ tự nhiên.
Cải ô rô được dân gian ca ngợi là bài thuốc giải độc gan kỳ diệu, nhưng các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ mới chứng minh tác dụng bảo vệ tế bào gan trên mô hình động vật thí nghiệm. Việc thiếu dữ liệu lâm sàng trên người cho thấy người tiêu dùng không nên lạm dụng để thay thế điều trị y khoa.
Nhiều người thường giã nát cây cất hơi tươi để đắp lên mụn nhọt, vết côn trùng cắn nhằm giảm sưng đau. Tuy nhiên, khoa học chưa chứng minh hiệu quả này, trong khi chiết xuất từ cây cất hơi đã được ghi nhận mang độc tính phụ thuộc liều lượng đối với tế bào mô sống và việc đắp lá tươi tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc, bội nhiễm.
Cây cất hơi và rau má rất dễ bị nhầm lẫn do hình thái tương đồng, nhưng chúng khác biệt hoàn toàn về giá trị y học. Rau má chứa các triterpene glycoside quý giúp chống viêm và làm lành mô, trong khi cây cất hơi hoàn toàn thiếu vắng hoạt chất này và có độc tính sinh học cao hơn đáng kể.
Cây cất hơi (Drymaria diandra) chứa một số hợp chất alkaloid và cyclopeptide đang được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào khẳng định loài cây này làm hạ huyết áp hay tương tác bất lợi với thuốc điều trị tăng huyết áp, song người bệnh tuyệt đối không tự ý kết hợp bừa bãi.