1580 bài viết
Nhiều người có thói quen uống nước xạ vàng hằng ngày để mát gan, giải độc. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học về hoạt tính bảo vệ tế bào gan hiện mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm và trên động vật, hoàn toàn thiếu vắng thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả và độ an toàn.
Xạ can từ lâu được dân gian tin dùng để trị đau rát họng, nhưng khoa học hiện đại cho thấy hoạt chất tectorigenin mới chỉ chứng minh tiềm năng kháng viêm trong ống nghiệm và tế bào. Hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả chữa viêm họng trên người, do đó người bệnh không nên tự ý lạm dụng thảo dược này.
Cây xương khô (cây giao) thường được truyền miệng để trị viêm xoang, nhưng các nghiên cứu khoa học cảnh báo nhựa cây chứa hợp chất este có khả năng đánh thức Epstein-Barr virus (EBV) và gây biến đổi nhiễm sắc thể. Việc phơi nhiễm với nhựa cây được xem là yếu tố nguy cơ liên quan đến u lympho Burkitt.
Xạ vàng được đồn thổi là vị thuốc có khả năng ngăn ngừa và chữa khỏi ung thư. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế tế bào khối u của một số dịch chiết trong ống nghiệm và trên động vật, chưa có bằng chứng xác nhận hiệu quả phòng bệnh trên cơ thể người.
Xáo tam phân được đồn thổi có khả năng chữa khỏi ung thư, song các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận độc tính tế bào trong ống nghiệm (in vitro), chưa từng có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh không nên bỏ phác đồ điều trị chính thống để tự ý dùng dược liệu.
Xạ hương nổi tiếng trong Đông y nhờ khả năng khai khiếu, an thần. Các nghiên cứu tiền lâm sàng hiện đại cho thấy hoạt chất muscone trong dược liệu này có tiềm năng chống viêm thần kinh và cải thiện hành vi trầm cảm trên động vật, tuy nhiên bằng chứng điều trị lâm sàng ở người vẫn còn hạn chế.
Lá xương sông từ lâu đã được dân gian dùng để giảm ho, rát họng. Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận tinh dầu và chiết xuất từ lá xương sông có hoạt tính kháng khuẩn và kháng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn thiếu, người bệnh chỉ nên xem đây là biện pháp hỗ trợ.
Chườm xương rồng nướng giúp dịu đau lưng chủ yếu nhờ nhiệt nóng làm giãn cơ và tăng tuần hoàn máu tạm thời. Dược chất kháng viêm của cây mới chỉ ghi nhận trong phòng thí nghiệm, chưa có bằng chứng ngấm qua da trị dứt điểm bệnh cột sống.
Chiết xuất cây xương khô (*Euphorbia tirucalli*) cho thấy tiềm năng kháng viêm, giảm đau và điều hòa miễn dịch rõ rệt trong các mô hình ống nghiệm và trên động vật. Dù vậy, thảo mộc này vẫn chưa được kiểm chứng hiệu quả lâm sàng trên người và tiềm ẩn nguy cơ gây độc thận nghiêm trọng nếu tự ý dùng.
Tinh dầu cây xương sông chứa nhiều hợp chất bay hơi có khả năng ức chế vi khuẩn và kháng viêm trong ống nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức phòng thí nghiệm và trên động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả diệt khuẩn hay thay thế được kháng sinh ở người.
Các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất từ một số loài thực vật chi Xương Rắn có khả năng kháng khuẩn và kháng viêm in vitro. Tuy nhiên, bằng chứng này hoàn toàn chưa được thử nghiệm lâm sàng trên người, đi kèm nguy cơ độc tính từ mủ cây, người dân tuyệt đối không tự ý dùng chữa bệnh.
Thạch xương bồ từ lâu được y học cổ truyền dùng để định thần, cải thiện giấc ngủ. Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận hoạt chất asarone trong cây có tác dụng bảo vệ thần kinh, điều hòa thụ thể GABA, nhưng cảnh báo beta-asarone tiềm ẩn rủi ro độc tính ở người, đòi hỏi sự thận trọng khi dùng.