1299 bài viết
Hạt gấc (mộc miết tử) là vị thuốc quen thuộc trong dân gian thường dùng để ngâm rượu xoa bóp ngoài da. Dù phần thịt gấc rất bổ dưỡng, hạt gấc lại chứa các hoạt chất có dược tính mạnh, tiềm ẩn độc tính nguy hiểm nếu tự ý nuốt hoặc dùng đường uống mà không có chỉ định y khoa.
Nhiều người dùng thảo dược như cây mặt quỷ để hỗ trợ tiêu hóa hoặc giải độc, nhưng lo ngại nguy cơ hại gan và tiêu chảy kéo dài. Hiện chưa có dữ liệu thử nghiệm lâm sàng xác lập hiệu quả hay độ an toàn của cây mặt quỷ, việc dùng thảo dược không kiểm soát luôn tiềm ẩn rủi ro tiêu hóa và độc tính gan.
Cây mỏ quạ thường được truyền tai như vị thuốc quý giúp giải độc, hạ men gan và trị bách bệnh về gan. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng bảo vệ gan của dược liệu này mới dừng lại ở mức chiết xuất trên động vật và mô tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận trên người.
Quan niệm dân gian coi cây mặt quỷ và các loài chi Nhàu là bài thuốc "thanh nhiệt giải độc" thực chất bắt nguồn từ hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm của các hợp chất tự nhiên. Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận thảo dược này giàu polyphenol giúp bảo vệ tế bào, nhưng người dùng không nên tự ý uống thay thế thuốc điều trị.
Rễ mật nhân thường được dùng bồi bổ sinh lực, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan cấp và đứt gãy DNA khi dùng quá liều hoặc kéo dài. Dùng rễ mật nhân tùy tiện, đặc biệt là ngâm rượu uống dài ngày, có thể gây hại cho gan và thận.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy chiết xuất chuẩn hóa từ rễ mật nhân có khả năng hỗ trợ giảm nồng độ cortisol, cân bằng hormone và cải thiện các triệu chứng căng thẳng tâm lý ở người bị áp lực mức độ vừa. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế lối sống lành mạnh.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy chế phẩm canxi từ vỏ hàu giúp duy trì mật độ khoáng xương ở phụ nữ cao tuổi sau 2 năm theo dõi. Tuy nhiên, vỏ hàu không thay thế được các thuốc điều trị chuyên khoa và cần kết hợp lối sống vận động, kiểm soát dinh dưỡng toàn diện để ngăn ngừa loãng xương sau mãn kinh hiệu quả.
Dù được dùng rộng rãi trong dân gian, nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất lá mảnh cộng liều cao dùng kéo dài có thể gây tăng men gan, tăng creatinin và hoại tử tế bào gan thận. Người có bệnh lý nền gan thận, huyết áp thấp cần hết sức thận trọng và tránh lạm dụng.
Mạy chỉ chăm là dược liệu dân gian nhưng tiềm ẩn nguy cơ kích ứng tiêu hóa và độc tính tế bào do chứa diterpenoid. Thảo dược này chưa có thử nghiệm an toàn trên người, đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người bệnh gan, dạ dày.
Người bệnh tiểu đường nên hạn chế tối đa hoặc tránh dùng mạch nha. Chứa hàm lượng lớn đường maltose chuyển hóa rất nhanh thành glucose tự do, mạch nha dễ gây ra các đợt tăng đường huyết đột biến sau ăn, cản trở việc kiểm soát chỉ số HbA1c và làm gia tăng nguy cơ biến chứng mạch máu.
Cây mù mắt chứa nhựa mủ giàu alkaloid có thể gây viêm kết mạc nặng, trợt loét và hoại tử giác mạc nghiêm trọng. Tuy nhiên, nguy cơ mù vĩnh viễn hoàn toàn có thể ngăn ngừa nếu nạn nhân được rửa mắt cấp cứu tức thì bằng nước sạch và điều trị y khoa kịp thời.
Người bệnh đái tháo đường hoàn toàn có thể ăn múi măng cụt tươi nhưng cần dùng lượng vừa phải và đúng cách. Các nghiên cứu hiện tại chưa xác định chỉ số GI cụ thể của múi măng cụt tươi mà chủ yếu tập trung vào chiết xuất vỏ quả; do đó người bệnh không nên lạm dụng để tránh làm tăng đường huyết.