Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.296 bài, trang 1316 trên 1.465
Cần tây là thực phẩm bổ dưỡng nhưng chứa một lượng nhỏ tinh dầu apiol – hoạt chất có thể gây kích thích co bóp tử cung nếu dùng ở liều lượng đậm đặc. Thai phụ ăn cần tây nấu chín ở mức vừa phải hoàn toàn an toàn, nhưng việc lạm dụng nước ép đậm đặc hay tinh dầu cô đặc có thể tiềm ẩn rủi ro cho thai kỳ.
Nghiên cứu trên người cho thấy ăn cải xoong 2 giờ trước khi vận động hoặc ăn đều đặn suốt 8 tuần giúp giảm tổn thương DNA và hạn chế tình trạng stress oxy hóa do tập luyện kiệt sức. Tuy nhiên, đây là hiệu quả bảo vệ ở cấp độ tế bào, không thay thế cho việc nghỉ ngơi phục hồi cơ bắp.
Trà rễ cần núi chứa các hoạt chất giúp tăng cường bài tiết nước tiểu, tạo lực dòng chảy hỗ trợ rửa trôi các cặn sỏi nhỏ ở đường niệu. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể làm tan sỏi lớn và cần thận trọng ở người suy thận hoặc sỏi gây tắc nghẽn.
Nhiều người lầm tưởng uống bia giúp lợi tiểu để "bào mòn" sỏi thận, nhưng khoa học chứng minh bia không thể hòa tan sỏi. Ngược lại, hàm lượng purin cao và quá trình chuyển hóa cồn làm tăng mạnh axit uric máu, gây mất nước nội bào và tạo điều kiện hình thành sỏi mới.
Tình trạng thiếu hụt vitamin D có mối liên quan mật thiết với sự gia tăng tỷ lệ mắc và mức độ viêm xơ của bệnh gan nhiễm mỡ. Khi nồng độ 25(OH)D huyết thanh xuống thấp, quá trình thoái hóa mỡ, kháng insulin và lắng đọng xơ tại gan có xu hướng diễn tiến nặng nề hơn.
Chất xơ oligofructose chiết xuất từ rễ cải ô rô có thể giúp kìm hãm hormone gây đói ghrelin và tăng tiết các hormone báo no, từ đó hỗ trợ giảm lượng thức ăn nạp vào. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra hiệu quả này chỉ xuất hiện khi dùng liều cao từ 16 đến 21 g mỗi ngày trong nhiều tuần.
Nhiều người tập gym lo ngại uống bột đạm whey sẽ làm tăng axit uric máu và gây bệnh gút. Thực tế, nghiên cứu cho thấy đạm whey thủy phân dùng đúng liều còn giúp giảm axit uric, nhưng việc lạm dụng quá nhiều đạm tổng thể vẫn tiềm ẩn rủi ro cần kiểm soát.
Chiết xuất cải ô rô cho thấy tiềm năng hỗ trợ hạ chỉ số HbA1c, tăng độ nhạy insulin và giảm stress oxy hóa ở bệnh nhân đái tháo đường type 2. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện tại vẫn coi đây là liệu pháp bổ trợ cùng thuốc kê đơn, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ phác đồ điều trị y khoa.
Ăn cần tây nguyên cây giữ lại trọn vẹn chất xơ không hòa tan giúp duy trì nhu động và bảo vệ hàng rào ruột, trong khi ép lấy nước giúp hấp thu polyphenol nhanh hơn nhưng loại bỏ chất xơ nuôi vi sinh vật, dễ làm tăng vi khuẩn liên quan đến viêm đường ruột.
Thời điểm uống nước đóng vai trò then chốt trong phòng ngừa sỏi thận: bên cạnh việc uống rải đều cả ngày, bổ sung một lượng nước vừa phải trước khi ngủ và ngay khi thức dậy giúp phá vỡ chu kỳ cô đặc nước tiểu ban đêm, làm loãng muối khoáng và ngăn chặn tinh thể kết tụ hiệu quả.
Người đang dùng thuốc hạ áp lợi tiểu không nên tùy tiện dùng thêm cần núi với mục đích chữa bệnh. Do cần núi có đặc tính lợi tiểu tự nhiên, việc kết hợp này dễ gây tương tác cộng gộp, làm tăng nguy cơ tụt huyết áp quá mức và mất nước cấp tính nguy hiểm.
Nhiều người nghĩ ăn sống lá cải ô rô sẽ giữ trọn vẹn chất chống oxy hóa, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy nấu chín nhẹ, chần qua nước nóng hoặc quay lò vi sóng giúp vô hiệu hóa enzyme phân hủy, từ đó giải phóng và bảo tồn hàm lượng polyphenol cùng hoạt tính kháng gốc tự do vượt trội hơn.
Ăn cải xoong sống, nhất là rau mọc hoang hoặc trồng ở nguồn nước tự nhiên, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm sán lá gan Fasciola hepatica. Ấu trùng sán bám trên lá rau khi vào cơ thể sẽ xuyên qua nhu mô gan và chui vào đường mật, gây sốt kéo dài, đau bụng và tắc mật.
Bột rễ cải ô rô chứa dồi dào inulin giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn và cải thiện tiêu hóa, nhưng dùng sai liều dễ gây tiêu chảy thẩm thấu. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra mức dùng an toàn dao động từ 5 g đến 10 g mỗi ngày, không nên vượt ngưỡng 20 g để tránh gây kích ứng đường ruột.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy việc ăn quả anh đào (cherry) hoặc uống nước ép cô đặc giúp giảm từ 39% đến 45% nguy cơ bùng phát cơn đau gout cấp nhờ hoạt chất kháng viêm. Tuy nhiên, loại quả này chỉ có tác dụng bổ trợ và không thể thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.
Tiêu thụ quá nhiều muối thúc đẩy thận tăng cường bài tiết canxi vào nước tiểu theo tỷ lệ tuyến tính, đồng thời làm suy giảm chất ức chế citrat tự nhiên. Tình trạng này khiến canxi niệu tăng vọt, tạo điều kiện thuận lợi cho các tinh thể khoáng kết tụ thành sỏi canxi tái phát.
Nước cần tây chứa các hợp chất nhạy cảm ánh sáng thuộc nhóm furanocoumarin như psoralen. Khi nạp lượng lớn hoặc để dịch ép dính vào da rồi phơi nắng, tia tử ngoại sẽ kích hoạt phản ứng quang độc học, phá hủy tế bào da gây đỏ rát, nổi bóng nước và tăng sắc tố đen sạm kéo dài.
Người bệnh gout không cần kiêng bắp cải hay cải xanh vì purine từ thực vật không làm tăng axit uric máu như purine động vật. Cả hai loại rau họ cải này đều giàu chất chống oxy hóa và vitamin C, trong đó cải bẹ xanh nhỉnh hơn về khả năng dọn gốc tự do, rất tốt cho thực đơn hàng ngày.
Người mắc hội chứng ruột kích thích hoàn toàn có thể ăn cần tây mà không lo đầy bụng nếu biết kiểm soát khẩu phần ở mức nhỏ. Cần tây chứa nhiều mannitol - một loại polyol thuộc nhóm FODMAP dễ gây hút nước và lên men sinh khí ở đại tràng. Việc nấu chín và giới hạn lượng ăn sẽ giúp đường ruột êm dịu.
Nhóm hợp chất phthalide trong rễ cây cần núi có khả năng hỗ trợ giảm viêm khớp nhờ ức chế sản sinh nitric oxide, giảm cytokine tiền viêm interleukin-6 và phong tỏa các tín hiệu viêm tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu đến từ thực nghiệm, người bệnh nên xem đây là biện pháp hỗ trợ và cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
