Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.381 bài, trang 307 trên 1.470
Quả na (*Annona squamosa*) và mãng cầu xiêm (*Annona muricata*) cùng thuộc chi *Annona* nhưng khác biệt về thành phần sinh hóa, hoạt tính sinh học và mức độ độc tính thần kinh. Nghiên cứu chỉ ra na chứa hàm lượng phần lớn dưỡng chất sinh hóa cao hơn, trong khi mãng cầu xiêm thể hiện hoạt tính chống oxy hóa và độc tính tế bào thần kinh mạnh hơn.
Nhiều người tin uống nước ép nam việt quất giúp trị dứt điểm viêm đường tiết niệu, nhưng đây là hiểu lầm. Bằng chứng khoa học khẳng định hoạt chất trong nam việt quất chỉ hỗ trợ ngăn vi khuẩn bám dính để phòng ngừa tái phát, hoàn toàn không thể thay thế kháng sinh điều trị nhiễm trùng cấp.
Mỡ hươu chứa hàm lượng chất béo bão hòa và cholesterol cao, có thể làm gia tăng lipid máu và thúc đẩy tổn thương thành mạch. Bốn nhóm người mắc xơ vữa động mạch, viêm gan, rối loạn lipid máu và suy thận mạn tính cần kiêng dùng để tránh làm bệnh tiến triển nặng.
Quả na là trái cây nhiệt đới giàu carbohydrate, vitamin (A, B, C, E, K1) và chất chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chưa cung cấp số liệu mg cụ thể của kali và vitamin C trên thịt quả, đồng thời khuyến cáo người dùng nên ăn lượng vừa phải do lượng đường tự do khá cao.
Nước súc miệng chứa một dược thể hiện khả năng ức chế vi khuẩn gây viêm nướu và hỗ trợ giảm sưng viêm mô mềm trong các thử nghiệm thực nghiệm. Dù vậy, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế các bước chải răng hay điều trị nha khoa chuyên sâu.
Uống quá liều thảo dược thanh nhiệt như Mộc thông có thể gây áp lực nặng nề và làm tổn thương chức năng gan thận. Dữ liệu độc học trên động vật cho thấy ngay cả các hoạt chất tự nhiên khi dùng liều cao lặp lại đều gây độc tính tế bào lọc thải, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt liều quy định.
Phụ nữ mang thai không nên uống nước sắc cây mỹ nhân do loài cây này hoàn toàn chưa có dữ liệu an toàn thai kỳ trong y văn khoa học. Việc tự ý sử dụng thảo dược lạ tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, ngộ độc hoạt chất và gây hại trực tiếp cho sự phát triển của thai nhi.
Cùng thuộc chi thực vật Vaccinium, việt quất vượt trội về hàm lượng anthocyanin giúp chống oxy hóa và bảo vệ tế bào toàn thân, trong khi nam việt quất nổi bật nhờ proanthocyanidin liên kết loại A có tác dụng ức chế vi khuẩn bám dính, chuyên biệt cho sức khỏe đường tiết niệu.
Tin đồn mỡ trăn gây liệt dương nam giới lan truyền rộng rãi nhưng chưa có bằng chứng khoa học trực tiếp xác nhận. Tác hại thực sự nằm ở việc tiêu thụ quá mức mỡ động vật gây béo phì, tích tụ mỡ nội tạng, làm suy giảm testosterone và tổn thương mạch máu dẫn đến rối loạn cương dương.
Nước ép nam việt quất đóng chai thương phẩm thường bị hao hụt hoạt chất proanthocyanidins loại A do chế biến và chứa nhiều đường bổ sung. Để bảo vệ đường tiết niệu hiệu quả, người dùng cần phân biệt giữa nước giải khát nhiều đường với các dạng nước ép nguyên chất hoặc chiết xuất chuẩn hóa hàm lượng hoạt chất.
Một dược là vị thuốc cổ truyền quen thuộc nhưng có thể kích thích co bóp tử cung mạnh mẽ, làm tăng nguy cơ sảy thai và gây đau bụng cấp tính ở thai phụ. Người mang thai, người có tiền sử sảy thai và bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông máu tuyệt đối không nên tự ý sử dụng.
Na rừng và ngũ vị tử bắc tuy cùng họ Schisandraceae nhưng thuộc hai chi khác nhau với thành phần hoạt chất riêng biệt. Trong khi ngũ vị tử bắc vượt trội về lượng lignan thì quả na rừng lại chứa các hoạt chất điều biến thụ thể GABA A và cung cấp lượng vitamin C, chất xơ dồi dào.
Bôi mỡ trăn lên vết bỏng mới là thói quen dân gian tiềm ẩn nhiều nguy cơ y khoa. Mặc dù tạo cảm giác làm mềm tức thì, lớp mỡ động vật chưa vô trùng này có thể gây bẫy nhiệt khiến mô tổn thương sâu hơn và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng ở da tổn thương cấp.
Nhiều người e ngại độ nhớt của rau mồng tơi làm tăng nguy cơ sỏi thận canxi oxalate. Thực tế, chưa có nghiên cứu đo đạc cụ thể nồng độ oxalate riêng trong rau mồng tơi trong các dữ liệu hiện có; nguy cơ hình thành sỏi phụ thuộc vào lượng canxi nạp vào, phương pháp chế biến và khả năng hấp thu của từng cơ thể.
Quan niệm mỡ hươu giúp tăng cường sinh lý nam giới là sai lầm không có căn cứ khoa học. Các nghiên cứu chỉ ra testosterone của hươu do tinh hoàn tiết ra để duy trì chu kỳ sinh sản tự nhiên theo mùa. Ăn mỡ hươu không giúp tăng hormone nam mà còn tăng nguy cơ mỡ máu và tim mạch.
Nhiều nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất polysaccharide và protein trong mộc nhĩ trắng (nấm tuyết) có khả năng kích hoạt đại thực bào thông qua thụ thể TLR4 và điều hòa phản ứng miễn dịch tự nhiên. Tuy nhiên, các bằng chứng này cần thêm thử nghiệm lâm sàng trên người trước khi đưa ra khuyến cáo y khoa chính thức.
Tác dụng hạ đường huyết của chiết xuất vỏ cây mỹ nhân hay các loài liên quan hiện mới chỉ dừng lại ở các nghiên cứu tiền lâm sàng trên mô hình chuột và thử nghiệm ống nghiệm. Chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả trên người, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc.
Phụ nữ mang thai và người suy giảm chức năng thận không nên tự ý dùng Mộc thông. Dược chất thảo dược có thể kích thích tử cung gây sảy thai, dị tật phôi và làm tăng gánh nặng bài tiết lên thận đã suy yếu.
Hạt mộc qua Kavkaz chứa lượng lớn chất nhầy polysaccharide tự nhiên có khả năng tạo lớp gel dày bao phủ niêm mạc. Khi uống chung cùng thời điểm, lớp màng này làm chậm quá trình rã và cản trở hấp thu của nhiều loại thuốc tây quan trọng như thuốc huyết áp, kháng sinh và giảm phế quản.
Tự ý phối hợp mức lông với thuốc tim mạch có thể gây tương tác dược lực học phức tạp, làm đảo lộn nhịp tim hoặc suy giảm hiệu quả điều trị. Người bệnh đang dùng thuốc chống loạn nhịp, hạ áp hay trợ tim cần thận trọng tuyệt đối, luôn tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để tránh độc tính nguy hiểm.
