Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.507 bài, trang 492 trên 1.476
Nhiều tin đồn cho rằng dâu núi có thể tiêu diệt khối u, chữa khỏi ung thư. Dù các nghiên cứu trong ống nghiệm và trên chuột ghi nhận hoạt chất của cây có khả năng ức chế tế bào ác tính, hiện hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng trên người. Người bệnh tuyệt đối không dùng dâu núi để thay thế thuốc điều trị y khoa.
Dâu núi chứa các hoạt chất sinh học tự nhiên có thể tiềm ẩn rủi ro can thiệp vào quá trình đông máu và chức năng kết tập tiểu cầu. Người đang điều trị bằng thuốc chống đông hoặc thuốc ức chế tiểu cầu cần đặc biệt lưu ý nguy cơ tương tác thuốc gây xuất huyết khó kiểm soát.
Ăn dâu tây bị ngứa họng hoặc sưng môi là biểu hiện thường gặp của hội chứng dị ứng phấn hoa - thực phẩm. Hiện tượng này xuất phát từ phản ứng chéo giữa kháng thể IgE chống phấn hoa bạch dương với protein Fra a trong dâu tây do có cấu trúc tương đồng.
Nhóm hợp chất phenolic, flavonoid và saponin trong dây chìa vôi sở hữu hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ dọn dẹp gốc tự do và ức chế các con đường gây viêm ở cấp tế bào. Nhờ đó, dược liệu này mang lại tiềm năng hỗ trợ giảm cảm giác đau nhức do thoái hóa xương khớp.
Nhiều người truyền tai nhau dùng Dây cóc bảy lá đắp ngoài da để trị nấm và ngứa ngáy. Tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu chứng minh hiệu quả của loài cây này, trong khi việc đắp lá tươi tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc, bỏng rát và bội nhiễm vi khuẩn.
Dây cóc bảy lá chứa hoạt chất chính là các hợp chất phenolic và flavonoid tổng số, đã được chứng minh có khả năng chống oxy hóa mạnh và bảo vệ tế bào gan trong ống nghiệm cũng như trên mô hình động vật. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người nên cần sử dụng thận trọng.
Tự ý uống dây chìa vôi cùng thuốc tây giảm đau kháng viêm (NSAIDs) tiềm ẩn rủi ro loét và xuất huyết dạ dày. Dù chưa có thử nghiệm riêng trên dây chìa vôi, các bằng chứng khoa học cho thấy phối hợp thảo dược với thuốc giảm đau dễ làm tăng nguy cơ chảy máu và tổn thương tiêu hóa nghiêm trọng.
Rễ dây thuốc cá chứa rotenone, một chất độc ức chế trực tiếp chuỗi hô hấp tế bào tại ty thể [1, 2]. Khi nuốt phải, hoạt chất này khiến cơ thể rơi vào tình trạng toan chuyển hóa nặng, suy hô hấp, hôn mê và có thể dẫn tới tử vong nhanh chóng [2, 4].
Hợp chất 1-deoxynojirimycin (DNJ) trong lá dâu tằm làm chậm quá trình tiêu hóa tinh bột nhờ khả năng ức chế cạnh tranh men alpha-glucosidase tại đường ruột. Nhờ cấu trúc tương tự đường tự nhiên, DNJ gắn vào vị trí xúc tác của enzyme tiêu hóa, làm chậm sự phân giải carbohydrate phức tạp thành glucose và giúp giảm tăng đường huyết sau ăn.
Rượu ngâm thanh mai thường được truyền tai như bài thuốc trị đau bụng, tiêu chảy hiệu quả. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy công dụng chữa tiêu hóa ở người chưa được chứng minh, trong khi nồng độ cồn và nguy cơ thôi nhiễm thuốc bảo vệ thực vật lại gây áp lực rất lớn lên gan.
Dâu tây giàu dưỡng chất và tốt cho tim mạch, nhưng dữ liệu nghiên cứu hiện nay chưa chứng minh độ an toàn trên mọi đối tượng. Người có cơ địa dị ứng, bệnh trào ngược dạ dày, tiền sử sỏi thận và người dùng thuốc chống đông cần đặc biệt cẩn trọng, tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Dù được dùng trong dân gian, dâu gia xoan hoàn toàn chưa có dữ liệu an toàn trên thai phụ và trẻ nhỏ. Nhiều nghiên cứu cảnh báo dược liệu này có hoạt tính gây chết tế bào, diệt cỏ và gây biến đổi gan, thận trên động vật, do đó phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên dùng.
Dâu đỏ, dâu đen (thường gọi là dâu rượu) và dâu tằm trắng mang giá trị dinh dưỡng khác biệt. Trong khi dâu trắng có lượng đường hòa tan cao tạo vị ngọt đậm, thì các loại dâu sẫm màu lại vượt trội về hàm lượng flavonoid, anthocyanin, vitamin C và chất xơ, mang đến khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ hơn cho cơ thể.
Nhiều người dùng dây thuốc cá giã nát bôi lên da trị ghẻ nước, nhưng phương pháp này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc rất lớn. Cây thuốc cá chứa rotenone, một chất ức chế hô hấp tế bào liên quan đến tổn thương thần kinh, có thể ngấm qua vết thương hở vào máu gây hại nghiêm trọng cho cơ thể.
Cây dâm hôi được y học cổ truyền dùng hạ sốt và giải cảm, nhưng khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận tiềm năng kháng viêm, kháng khuẩn trong ống nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả hạ sốt của loài cây này trên người, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc.
Vỏ thân dây gân được ưa chuộng nhờ chứa nhiều hoạt chất sinh học quý như anthraquinone và flavonoid có tính kháng viêm, kháng khuẩn. Tuy nhiên, phần lớn các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức thử nghiệm trong ống nghiệm, người dùng không nên tự ý lạm dụng điều trị thay thuốc tây.
Các phân tích phòng thí nghiệm xác nhận chiết xuất dâu núi chứa hàm lượng phong phú các polyphenol như hyperoside, (+)-catechin, acid ellagic và rutin, mang lại hoạt tính chống oxy hóa mạnh trong ống nghiệm. Dù vậy, người tiêu dùng cần thận trọng và hiểu đúng giới hạn thực tế trước khi sử dụng.
Nhiều người tin rằng dây gân ngâm rượu có thể chữa khỏi thoái hóa khớp, nhưng y học khẳng định rượu dược liệu chỉ hỗ trợ giảm đau cơ học tạm thời. Thoái hóa khớp là tổn thương cấu trúc sụn và suy giảm dịch bôi trơn mạn tính, không thể tự phục hồi hay đảo ngược bằng các bài thuốc bôi ngoài da.
Đắp lá chìa vôi tươi trị đau khớp tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc kích ứng, bỏng rát và nổi bọng nước do chứa tinh thể canxi oxalat sắc nhọn. Hiệu quả giảm đau khớp của phương pháp này chưa được khoa học kiểm chứng, trong khi tổn thương da liễu có thể diễn tiến nặng nề.
Nhiều người tiểu đường lo ngại vị ngọt của dâu tây làm tăng đường huyết, nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy polyphenol và chất xơ trong loại quả này giúp làm chậm hấp thu đường, cải thiện độ nhạy insulin và giảm các phản ứng viêm mạn tính mà không gây đột biến đường huyết sau ăn.
